مرحله نخست ایجاد شرایط

این اظهار نظر برای نخستین بار است که از سوی یک مقام رسمی روسیه درباره مذاکرات مستقیم بین ایران و آمریکا مطرح می‌شود.

پرسش اساسی در این زمینه این است که هدف مسکو از حمایت و استقبال از مذاکرات مستقیم تهران و واشنگتن چیست؟

پاسخ هایی را می توان به این پرسش مطرح کرد.
احتمال می رود مسکو و واشنگتن بر سر موضوع مذاکرات مستقیم که مدتی است داغ شده به توافق رسیده‌اند. توافقی که اکنون با ورود مسکو به این پروژه ابعاد دیگری به خود می‌گیرد.

روسیه در جریان مذاکرات هسته‌ای همواره سعی کرده است سیاستی را پیگیری کند علاوه بر این که گوشه چشمی به ایران داشته باشد و در مواقعی از حق ایران نیز دفاع کند روابط استراتژیک خود را هیچگاه با غرب به خاطر ایران به خطر نیندازد. در واقع روسیه در ماجرای هسته‌ای ایران جانب احتیاط را حفظ کرده و در صدد برآورده ساختن منافع ملی خود بوده است.

اکنون که موضوع مذاکرات مستقیم بیشتر مطرح می‌شود، شاید بتوان گفت مسکو با طرح استقبال از آن سعی دارد تا با همراهی واشنگتن ایران را بر سر میز مذاکرات مستقیم با آمریکا بنشاند.

تا پیش از این روسیه از این موضوع استقبال نمی کرد چون منافع خود را در این می دید که مسائل ایران و آمریکا حل نشود. حل مسائل میان ایران و آمریکا به ویژه بر سر مسائل هسته ای جایگاه روسیه را در منطقه تضعیف می‌کرد، اما اکنون این موضع تازه،از یک توافق پشت پرده خبر می دهد.

فشار دو جانبه بر ایران برای انجام مذاکرات مستقیم همراه با وعده‌هایی که از سوی آمریکا مطرح می شود می تواند یکی از اهداف این موضع باشد.

وزیر امور خارجه کشورمان درباره مذاکره با آمریکا گفته است، تصمیم گفت و گوی جامع و شاملی که ابعاد سیاسی را بین ایران و آمریکا بخواهد در بربگیرد با مقام معظم رهبری است.این پاسخ اصول سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران را روشن می سازد.

ریابکوف از وقوع مناقشه ابراز نگرانی کرده است. او گفته است که برقراری کانال مذاکراتی میان واشنگتن و تهران می‌تواند از وقوع مناقشه جلوگیری کند. معاون وزیر خارجه روسیه از چه مناقشه ای سخن می گوید؟ آیا وی بلوف سیاسی می‌زند یا این که از پشت پرده خبرهایی دارد؟

یک نظریه دیگر هم می توان مطرح کرد. در داخل کشور هم فضایی ایجاد شده است که برخی مسئولین و سیاستمداران موضوع مذاکره مستقیم با آمریکا را مطرح و پی‌گیری و حتی از آن استقبال هم می کنند. این موضع همزمان با طرح موضوع از سوی رسانه های آمریکایی صورت می‌گیرد.

رسانه های آمریکا به نقل از مقامات این کشور و در تحلیل های خود همین راه را می‌روند. این پروژه اکنون در مرحله نخست خود قرار دارد.ایجاد فضا و زمینه در ذهن افکار عمومی.

 از فضای رسانه‌ای و سیاسی دو کشور اینطور بر می‌آید در داخل هستند افرادی که همزبان با رسانه‌ها و سیاسیون آمریکا در پی شکل دهی به این اقدام هستند.

اعلام تاثیر گذاری تحریم ها علیه ایران را هم می توان در همین راستا تحلیل کرد. تا پیش از این همواره چه در داخل و چه در خارج حداقل در حوزه رسانه‌ای دو جانبه، تحریم های غرب علیه ایران بی تأثیر می‌نمود.

فضا سنجی و ایجاد حالت شبهه در نخستین گام این پروژه در افکار عمومی مرحله اول طرح موضوع گفت و گوهای مستقیم ایران و آمریکاست. اگر این بخش با موفقیت اجرا شود مرحله بعدی آن آغاز خواهد شد، اما موضوع مذاکرات مستقیم یک پروسه طولانی است و نیازمند زمان برای زمینه سازی اجرای آن است.

نکته مهمتر در این بحث دولت فعلی یا دولت آینده است.آمریکا قصد دارد با دولت فعلی به نتیجه برسد یا منتظر می‌ماند تا دولت آینده شکل بگیرد و این روند تا آن هنگام ادامه پیدا کند؟

شرایط آیا اجازه اجرای سریع آن را می‌دهد؟ یا همین شرایط باعث انجام سریع آن می‌شود؟

محمد صفری-جام جم آنلاین