اما و اگرهای طنز جنگی

اما سال‌هاست که در کشور ما تلویزیون و سینما بر یکدیگر اثر می‌گذارند. مثلا سینماگران وقتی موفقیت طنز‌های شبانه تلویزیون را دیدند، فیلم‌های کمدی ساختند و اکران کردند که هم داستانشان شبیه به سریال‌های کمدی بود و هم بازیگرانشان، همان بازیگرانی بودند که مردم هرشب آنها را در تلویزیون می‌دیدند و طبیعتا رغبتی برای دیدن آنها در سینما نداشتند.

به همین دلیل ساده هم سینمای کمدی در ایران تقریبا نابود شد و مثلا هیچ‌وقت هیچ فیلمسازی نتوانست طنز فیلم «لیلی با من است» را در سینما تکرار کند.

چون این فیلم اصول کمدی و بخصوص کمدی موقعیت را بدرستی رعایت کرده بود. فیلم «لیلی با من است» در قالب سریال از تلویزیون هم پخش شد.

به همین دلیل کارگردانان تلویزیون هم به سراغ ساخت سریالی مشابه لیلی با من است، نرفتند، چون استاندارد این فیلم ـ مجموعه بالا و تقلید از آن سخت بود.

مسعود ده‌نمکی با فیلم اخراجی‌ها یک نوع سنت‌شکنی را در آثار کمدی ـ جنگی رقم زد. سنت‌شکنی که ساده بود و قواعد خاصی نداشت و تقلید از آن ساده بود اما چون خود ده‌نمکی بسرعت اخراجی‌های دو و سه را ساخت، فرصت تقلید به دیگران نداد و به نوعی سینما را از این نوع فیلم اشباع کرد.

همه می‌دانیم تلویزیون با سینما کاملا فرق دارد. این رسانه میلیون‌ها مخاطب دارد که در بسیاری از اوقات ناگزیر به تماشای تلویزیون هستند.

حالا دیگر بسیاری از مردم به روشن بودن این جعبه تصویری در خانه‌هایشان عادت کرده‌اند و چه بخواهند و چه نخواهند باید پذیرای این مهمان ناخوانده باشند. تلویزیون ایران یک رسانه با حساسیت‌های بسیار بالاست.

آنهایی که در تلویزیون برنامه‌سازی می‌کنند با این حساسیت‌ها آشنا هستند و می‌دانند که منتقدان هوشمندی که عموم مردم هستند، کار آنها را زیر ذره‌بین دارند، به همین دلیل کپی‌برداری از برخی آثار سینمایی در تلویزیون تقریبا امکان‌پذیر نیست.

مثلا یک کارگردان تلویزیونی می‌داند که اخراجی‌ها را نمی‌تواند در تلویزیون تقلید کند. چون مخاطب تلویزیون با کمدی جنگی خوب و سالم آشناست و می‌داند که با جنگ که دفاع مقدس نام دارد، نمی‌شود به شکل سطحی شوخی کرد و باید حُرمت آدم‌هایی که در جنگ حضور داشته‌اند، حفظ شود.