پوستر پَر...

دوسالانه پوستر که محل نمایش قابلیت‌های هنری هنرمندان این حوزه است، به گفته سرپرست مرکز امور تجسمی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی امسال برگزار نخواهد شد.

اصغر امیرنیا، سرپرست مرکز امور تجسمی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی در آخرین روزهای هفته گذشته در گفت‌وگو با مهر توضیح داد: برگزاری دوسالانه پوستر تهران به آینده موکول شده است.

امیرنیا برگزار نشدن این دوسالانه را ثواب عنوان می‌کند و می‌گوید: «این‌که یک دوسالانه برگزار نشود، بهتر از این است که ناقص برگزار شود. اکنون قشر پوسترساز برای ما در اولویت نیستند و ترجیح ما این است که آثار هنرمندان مختلف از اکسپو خریداری شود.»

سرپرست مرکز امور تجسمی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی مهم‌ترین دلیل برگزار نشدن دوسالانه پوستر را مبحث بودجه و اعتبار عنوان می‌کند و می‌گوید: «در چنین شرایطی باید جلوی هزینه‌های اضافی را گرفت. برآوردهای به عمل آمده حاکی از آن است که برگزاری دوسالانه پوستر هزینه‌ای معادل 100 تا 120 میلیون تومان دارد.»

اعتباری که شاید یک‌دهم هزینه‌های جشنواره‌ها و جشنواره‌های پی‌در‌پی بسیاری دیگر از هنرها نباشد.

اما در این میان برخی از طراحان پوستر معتقدند​ شرایط اقتصادی و مشکلات بودجه‌ای بهترین بهانه برای جلوگیری از برپایی این دوسالانه است.

مجید اخوان طراح پوستر از جمله این هنرمندان است که در گفت‌وگو با «جام‌جم» می‌گوید: «در میان هنرمندان عواملی به ارتقای کیفی آثار هنری منجر می‌شود که از جمله آن ایجاد انگیزه است. چنانچه هنرمندی اثرش به نمایش دربیاید و دیده شود، انگیزه‌های لازم را به دست می‌آورد. بویژه برای هنرمندان قشر جوان این موضوع اهمیت دارد.»

او با بیان این‌که دیدن این آثار علاوه بر ارتقای دانش بصری طراحان گرافیک، سنگ محکی برای پی بردن به جایگاه هنری خود است، توضیح می‌دهد: «حتی باید به این موضوع نیز آگاه بود که انگیزه‌های هنرمندان پیشکسوت با انگیزه هنرمندان جوان متفاوت است و طراحان جوان با نمایش آثارشان دیده می‌شوند و در معرض نقد قرار می‌گیرند.»

به اعتقاد اخوان، هنرمند و طراح پوستر خواهان آن است که آثارش چاپ شود و به نمایش دربیاید و مورد تقدیر قرار گیرد و این دوسالانه بهترین فرصت برای دیده شدن آثار شاخص گرافیکی و پوستری است. اگر هنرمند، اثرش را برای خودش در خانه تولید کند، دیگر نام آن اثر که اثر هنری نیست، هنرمند در ارتباط با مردم و جامعه زنده است و اثر تولید می‌کند.

این طراح پوستر درباره این‌که وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی اعلام کرده ​ برای جلوگیری از صرف هزینه‌های اضافی تصمیم به برگزار نکردن این دوسالانه گرفته‌اند، توضیح می‌دهد: «چاپ آثار و تولید کاتالوگ و برپایی نمایشگاه هیچ ارتباطی با تحریم‌ها ندارد و تنها این موضوع بهانه‌ای برای مسئولانی است که نمی‌خواهند هنر بصری جامعه بالا رود.»

اخوان که طراحی پوستر موزه هنرهای تجسمی بانک پاسارگاد عنوان آخرین اثرش است، بیان می‌کند که وقتی چنین انگیزه‌هایی از جامعه هنری گرفته می‌شود، قطعا کیفیت آثار نیز نزول پیدا می‌کند و بالطبع دید تصویری و فرهنگ بصری مردم نیز در سطح جامعه بالا نمی‌رود. این در حالی است که پوستر، زبان بصری یک جامعه بوده است و هنرمند و مخاطب براحتی با یکدیگر ارتباط برقرار می‌کنند و هر کدام که حضورشان ضعیف باشد در کمرنگ شدن این هنر نقشی بسزا دارد.

این هنرمند توضیحات خود را این‌گونه تکمیل می‌کند: «اگر هم‌اکنون 120 میلیون تومان اعتبار برای ارتقای هنر و فرهنگ کشور هزینه شود، قطعا در طولانی مدت آثار و مزایای آن را می‌توان بخوبی درک کرد. اما دریغ و صد افسوس که مسئولان مربوطه توجهی به این بعد ندارند و تنها تصور می‌کنند ​120 میلیون تومان اعتبار هزینه می‌کنند، اما نمی‌دانند ​این اعتبار یک سرمایه‌گذاری بلندمدت است.»

به گفته او اگر نگاه مدیریت فرهنگی و معاونت هنری وزارت ارشاد این‌گونه ادامه پیدا کند نه‌تنها این بلا سر پوستر بلکه سایر هنرها نیز می‌آید. اگرچه در بخش‌هایی همچون سینما و تئاتر اعتراض هنرمندان راحت‌تر به گوش می‌رسد.

آرش صادقی گرافیست و طراح پوستر هم معتقد است ​ برگزار نشدن این دوسالانه را اتفاق ناخوشایندی می‌داند و می‌گوید: «این دوسالانه تنها جایی بود که طراحان پوستر و گرافیست‌ها اجازه مانور و نمایش دادن آثار خود را داشتند و مکانی برای رقابت مفید هنرمندان بود. هم‌اکنون این موقعیت بویژه برای دانشجویان و گرافیست‌های جوان از بین رفته است تا آثار خود را به نمایش بگذارند.»

او ادامه می‌دهد: «یکی از مزایای برگزاری این دوسالانه چاپ آثار هنرمندان در کتاب بود که آثار آنها در سطحی گسترده معرفی می‌شد که هم‌اکنون این اتفاق نیز دیگر نمی‌افتد. سال گذشته انجمن صنفی گرافیست‌ها مراسمی کوچک در خانه هنرمندان برگزار کرد، اما باز هم دوسالانه پوستر جایگاه خاص خود را دارد و طراحان پوستر می‌توانند براحتی خود را در جامعه هنری به اثبات برسانند.»

این هنرمند نیز معتقد است​ تحریم‌های اقتصادی توجیه منطقی برای جلوگیری از برپایی یک دوسالانه نیست، چون در سایر کارهای هنری که شاید ارزش چندانی نیز ندارد بودجه‌های بسیار هنگفتی هزینه می‌شود.

صادقی با بیان این‌که هنر پوستر یکی از باارزش‌ترین آثار گرافیکی به حساب می‌آید، توضیح می‌دهد: «پوستر از آن دست هنرهایی است که طراحان حتی اگر سفارشی نداشته باشند، خود شروع به طراحی کرده و به همین دلیل است که طراحی پوستر ما در رده سوم، چهارم جهان قرار دارد و همواره هنرمندان این رشته موفق به کسب جوایز معتبر بین‌المللی شده‌اند.»

پیش از این نیز محمد خزایی، دبیر آخرین دوسالانه پوستر تهران با اشاره به اهمیت اشاعه پوستر و هنر گرافیک در جامعه گفته بود: «ویژگی‌هایی چون ایجاز و تجرید، مقوله زیباشناسی، دخل و تصرف در طبیعت اشکال و نمادگرایی از شاخصه‌هایی است که هنرمندان ایرانی طی اعصار با دانش و مهارت هنری به آنها دست یافته‌اند. این اصول و ارزش‌ها می‌توانند با شاخصه‌های هنر معاصر هماهنگی کاملی را فراهم ساخته و قابلیت احیاء و به کارگیری صحیح را به وجود آورند.»

خزایی تاکید کرده بود: «مهم‌ترین ضرورت برگزاری دو سالانه جهانی پوستر تهران هم بر همین مبناست. شاید کمترین ثمره نمایش این آثار، آشنایی هنر‌مندان با تجربیات روز هنر معاصر در حوزه پوستر است. این آثار در سطح گسترده‌ای از کشورهای شرق و غرب گرد هم می‌آیند که کمتر کسی می‌تواند به این سادگی به آنها دسترسی پیدا کند. دیدن این آثار علاوه بر ارتقای دانش بصری طراحان گرافیک، سنگ محکی برای پی بردن به جایگاه هنری خویشتن است.»