مسابقه قرآنی 1446

این سوره به رسالت جهانى پیغمبر اکرم ـ صلی‌الله علیه و آله و سلم ـ و آمیخته بودن آن با دلایل و نشانه‌هاى روشن اشاره مى‌کند.

«بینه» به معناى دلیل روشن است که به واسطه آن حق از باطل آشکار می‌گردد. ادعاى کفار این بود که تا دلیل روشنى به ما نرسد، در راه خود باقى هستیم، ولى بعد از آن که دلیل روشنى رسید، باز هم در راه خود باقى ماندند و جز عده‏اى ایمان نیاوردند. شبیه این مضمون در آیه 89 سوره بقره آمده است که قبل از ظهور اسلام در انتظار آمدن پیامبر جدیدى بودند و به خود نوید مى‏دادند، ولى‏ «فَلَمَّا جاءَهُمْ ما عَرَفُوا کَفَرُوا» همین که آمد براى آنان چیزى را که مى‏شناختند، نپذیرفتند.

بدون دلیل روشن نباید انتظار داشت که مردم دست از عقیده و راه خود بردارند. در اتمام حجّت، کفار و مشرکان از یکدیگر جدا نیستند. خداوند براى همه مردم، چه کفار و چه مشرکان، با فرستادن بینه، اتمام حجّت مى‏کند. اتمام حجت خداوند از طریق پیامبرى آسمانى و کتاب پاک است. باید بدانیم قرآن از هر خطا و انحراف و لغو و باطل و تحریف دور است. در قرآن، دستورات قوام بخش است. قرآن هم خود کتابى معتدل و دور از اعوجاج است‏ و هم سبب اعتدال و قوام جامعه است. قرآن کتاب هدایت است؛ اما با وجود هواى نفس، علم و دانش مشکل‏گشا نیست. اهل کتاب حق را بروشنى فهمیدند ولى به‌خاطر هواهاى نفسانى، دستخوش تفرقه شد.

«حُنَفاءَ» به معناى گرایش به حق است. پیامبران، مردم را به سوى خدا دعوت مى‏کردند نه خود. سلیقه‏ها و هوس‌هاى دیگران متغیّر است. دین پایدار و ثابت، سرسپردگى خالصانه به‌خداى ثابت است. نکته قابل توجه این که فرمان توحید و نماز و زکات در تمام ادیان آسمانى بوده است و ایمان بدون نماز و زکات و عمل استوار نیست. منظور از «دین» مجموعه دین و احکام شرعی و عملی است، یعنی آنها مامور شده بودند که خدا را پرستش کنند و دین و آیین خود را در تمام جهات خالص گردانند. جـمـله «وذلک دین القیمه» اشاره به آن است که این اصول یعنى توحید خالص و نماز (توجه به خالق) و زکات (توجه به خلق) از اصول ثابت و پابرجاى همه ادیان است، بلکه مى‌توان گفت: اینها در متن فطرت آدمى قرار دارد؛ زیرا از یک‌سو سرنوشت انسان بر مساله توحید است و از سوى دیگر فطرتش او را دعوت به شکر منعم و معرفت و شناخت او مى‌کند و از جهت سوم روح اجتماعى و مدنیت انسان او را به سوى کمک محرومان فرا مى‌خواند.