هنر نقالی نقل جهان شد

به گزارش خبرنگار ما ، عصر روز چهارشنبه دهم خرداد مراسم تجلیل از فردوسی‌پژوهان و نکوداشت ثبت جهانی نقالی در فهرست میراث معنوی یونسکو با حضور محمود احمدی‌نژاد رئیس‌جمهور، سیدحسن موسوی رئیس سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری و جمعی از فردوسی‌پژوهان و نقالان کشورمان در سالن همایش‌های صداوسیما برگزار شد.

محمود احمدی‌نژاد رئیس‌جمهور در این مراسم گفت: اگر هر اندیشه، مکتب و ارزشی بخواهد در تاریخ نهادینه، ماندگار و جاری شود، علاوه بر برخورداری از ویژگی‌های ذاتی، باید توسط یک ملت باور شده و آن ملت موجودیت خود را برای تحقق آن اندیشه و مکتب هزینه‌ کند.

مراسم ثبت جهانی نقالی پس از ثبت نوروز و تعزیه در یونسکو در حالی برپا شد که بسیاری از کارشناسان این پرسش را مطرح می‌کنند که آیا ثبت یک آیین سنتی در یونسکو به تنهایی کافی است تا آن آیین را از نابودی نجات دهیم؟ داوود فتحعلی‌بیگی، پژوهشگر در حوزه نمایش‌های آیینی در این باره به جام‌جم می‌گوید: برای تعزیه که در یونسکو ثبت جهانی شد، هیچ اتفاقی نیفتاد و برای نقالی هم هیچ اتفاقی نخواهد افتاد. وی می‌افزاید: اگر قرار است هنری ماندگار شود، باید ساز و کار و مکانیزمی طراحی شود تا آن هنر را از نابودی نجات دهد و صرف ثبت جهانی آن هنر یا آیین سنتی در یونسکو کاری از پیش نمی‌برد.

فتحعلی بیگی با ذکر مثالی می‌گوید: ما از مدت‌ها قبل برنامه‌ریزی کردیم که کارگاه نقالی توسط مرشد ولی ترابی برگزار کنیم و قرار بود هزینه‌ها را انجمن هنرهای نمایشی تامین کند، ولی در حال حاضر بعد از گذشت 9ماه اعلام شده است که این صورتجلسه گم شده است! این پژوهشگر حوزه نمایش‌های آیینی تاکید می‌کند: با حضور یکی دو نفر از مسوولان در یک مراسم و تقدیر از برخی نقالان و شاهنامه‌پژوهان اتفاقی نمی‌افتد. خیلی از کسانی که تقدیر می‌شوند اصلا نقال نیستند. هر کسی که دستش گرز بگیرد که نقال نیست.

وی خاطرنشان می‌کند: این‌ که نقالی به عنوان هنر و آیینی که در معرض نابودی است، ثبت جهانی شد، کار درستی است، اما باید جایی باشد تا این هنر اجرا شود یا کارگاه‌هایی برگزار شود تا چند نفر از نقالان قدیمی تعلیم ببینند.

فتحعلی بیگی که نامش به عنوان یکی از تقدیرشدگان در مراسم نکوداشت ثبت جهانی نقالی در فهرست میراث معنوی یونسکو در خبرها آمده است، در عین حال از برگزاری چنین مراسمی اظهار بی‌اطلاعی می‌کند.

اردشیر صالح‌پور ،کارگردان تئاتر که در این مراسم حضور داشت و با موضوع تاریخچه نقالی در ایران از دوران باستان و ویژگی‌های شاهنامه سخنرانی کرد، به جام‌جم می‌گوید: برای پاسداشت و ترویج هنر نقالی نباید صرفا به برگزاری یک جلسه اکتفا شود. وی می‌افزاید: با ثبت نقالی در فهرست یونسکو تازه کار آغاز شده است. تا قبل از این نقالی خاص فرهنگ خودمان بود، اما حالا که ثبت جهانی شده، وظیفه ما سنگین‌تر شده و باید بکوشیم این هنر را به جهانیان معرفی کنیم.صالح‌پور با بیان این که معرفی جهانی نقالی به بنیاد نیاز دارد، ادامه می‌دهد: باید در این بنیاد پژوهش انجام گیرد، این هنر معرفی شود، به عده‌ای آموزش داده شود و سرانجام تولید صورت بگیرد.

در مراسم ثبت جهانی یونسکو از 19 نفر از فردوسی‌پژوهان، نقالان و پژوهشگران حوزه نمایش و آیین‌های سنتی تجلیل و از کسانی که برای ثبت جهانی نقالی تلاش کردند نیز تقدیر شد.

مرشد محمد احدی، مرشد ابوالحسن میرزاعلی، مرشد ولی‌الله ترابی، استاد امیر صادقی، مرشد علی ناری حماسه‌خوان و ضرب‌زن به عنوان نقالان پیشکسوت و اردشیر صالح‌پور پژوهشگر در حوزه هنرهای اجرایی و مریم نعمت طاووسی تدوینگر پرونده ثبت جهانی نقالی، تقدیرشدگان این مراسم بودند. همچنین از علی رواقی، سعید حمیدیان، قدمعلی سرامی، محمود امید سالار و محمد روشن به عنوان فردوسی‌پژوهان برجسته کشور نیز تجلیل شد. در حوزه هنرهای سنتی هم از فاطمه اسدی زهرایی، اژدر محمدی، حسین نرگسی، رضا ازی‌محمدی، علی پدرامی و شهرام امیری تقدیر به عمل آمد.

سجاد روشنی / جام‌جم