مهار خودکامگی

تعدد نامزدهای نمایندگی از دیگر ویژگی‌های انتخابات بود. البته برای این‌که هر فردی بتواند نامزد نمایندگی پارلمان شود، حق طبیعی هر شهروند در نظام مردم‌سالاری است. اما از آنجا که مجلس ویژگی نظارتی و تقنینی دارد ناگزیر باید شرایطی وجود داشته باشد تا از یک‌سو از افراد شایسته و دارای صلاحیت نمایندگی ثبت‌نام شود و از سویی دیگر از سردرگمی و هدر رفتن آرای مردم جلوگیری شود. چون با تعدد نامزدها کار انتخاب‌کنندگان دشوار شده و گزینش افراد شایسته کاری دشوارتر است. به همین‌جهت، در جوامعی که رژیم‌هایشان مردم‌‌سالار و بر پایه انتخابات استوار است، نقش احزاب سیاسی در تمام عرصه‌های سیاسی بویژه انتخابات مهم و برجسته می‌شود، زیرا از یک‌سو افراد جامعه دارای تمایلات سیاسی واحد نبوده بلکه تنوع و تکثر گرایش‌ها همانند تنوع منافع، امر طبیعی است. از سوی دیگر حق طبیعی هر شهروندی است که بتواند از میان برنامه‌ها و راه حل‌های ارائه شده به‌وسیله افراد یا احزاب یکی را به میل و سلیقه خود انتخاب کند. ازاین‌رو، احزاب سیاسی با سازمان دادن به گرایش‌های سیاسی موجود، درعین متشکل ساختن مردم به شاخه‌ها و بخش‌های گوناگون، عامل تقریب و تلفیق خرده گرایش‌های فردی و اجتماعی در قالب برنامه‌های منسجم و جریان‌های عظیم‌تر‌اند.‌ طبعا احزاب سیاسی به گرایش‌های فردی و سطحی شکل و جهت داده و آن را هدف‌مند می‌سازند.

انتخابات مطلوب و سازنده، انتخاباتی است که با مشارکت فعال همگانی، آزاد و منصفانه، حداکثر مشارکت سیاسی آگاهانه و عاقلانه شهروندان، با رعایت اصول و موازین حقوق مدنی ـ بشری و ارزش‌های حاکم در اجتماع سیاسی و مدیریت کارآمد و موثر برگزار شود. نظام مردم‌سالار مبتنی بر حق برابر و آزادانه هر یک از شهروندان در فرایند تصمیم گیری است، انتخابات همچنین سنگ بنای تحکیم نظام دموکراتیک و مردمی‌ نیز است. حکومتی که شهروندان در آن مشارکت داشته باشند کارآمدتر است.

چرا که در نظام‌های مردم‌سالار و دموکراتیک امکان جابجایی قدرت از طریق انتخابات و گزینش‌های مردمی فراهم است در چنین فرآیندی قدرت سیاسی علاوه بر این‌که محدود می‌شود، منجر به هدایت حکومت در مسیر صحیح و خواست‌های مشروع شهروندان می‌شود و مهم‌تر از آن، انتخابات با تشویق شهروندان به مشارکت در سیاست، حتی در شکل محدود دادن رای، رضایت فعالی را به‌وجود می‌آورد و سبب اثر بخشی و اعتماد سیاسی شهروندان و مشروعیت‌سازی نظام سیاسی حاکم می‌شود.در شماره 76 ضمیمه ایام به‌صورت ویژه به مساله انتخابات پرداختیم و ضمن ارائه ارزیابی عملکرد مجالس قبل از انقلاب، روند برگزاری انتخابات برخی دوره‌های مجلس شورای ملی را مورد بررسی قرار دادیم. علاوه بر این به انتخابات دوره‌های اول تا سوم مجلس‌ شورای اسلامی نیز پرداخته شد. در این شماره نیز در پروندهای جداگانه سیر برگزاری انتخابات مجالس چهارم تا هشتم مجلس شورای اسلامی نیز مورد بررسی قرار گرفت.