‌شهری ماقبل تاریخ

این شهر در نزدیکی 2 گودال طبیعی به نام‌های سنوتس یا چنس قرار گرفته که در دوره کلاسیک این دو گودال در تسهیل و بهره‎برداری از آب‌های زیرزمینی در منطقه سنوتس موثر بوده است. با توجه به محاسبات محلی، تاریخ دقیق این مکان متفاوت است. عمر تخمین زده شده از یک نسخه خطی حدود 435 ـ415 است؛ در حالی که دیگران آن را 455 ساله می‌دانند.

شهری که در اطراف چیچن به وجود آمد، به‌عنوان چیچن ویجو شناخته شد و آثار تاریخی مورد علاقه آن مثل ساختمان راهبه‌ها، معبد پانل و معبد گوزن قرمز موجب فخر و غرور و محبوبیت مردمان این سرزمین است.

آنچه که توجه مورخان را جلب کرد، هجوم سربازان توتلک از فلات مکزیک به سمت جنوب در قرن 10 است. با توجه به رایج‎ترین نسخه‌ها ، پادشاه تولا پس از چند‌ سال سرگردانی سرانجام بین سال‌های 987 ـ967 این شهر را تصرف کرد. اشغالگران توتلک چنان بی‎رحمانه به اشغال و اسارت مردمان پرداختند که کتب مقدس تا قرن 5 از آن صحبت می‎کردند.

پس از فتح یوکاتان بود که سبک جدیدی از ترکیب فرهنگ مایان و توتلک به وجود آمد که این امر نمادی از پدیده فرهنگی است، در واقع چیچن ایتزا تصویر روشنی از این همجوشی است. نمونه‎هایی از این آثار شامل رصدخانه مدور با پله‌های مارپیچ، هرم کواتزالکوتل، ال کاستیلو، دیوان مدور بزرگ، دیوار جمجمه، معبد جگوار و مجلس ایگلز است.

در مورد طرح‌های ترسیم شده روی آثار تاریخی علاوه بر صحنه‌های نبرد که در آثار لوکس به تصویر کشیده شده، بارزترین تاثیرات هنر مکزیک در ستون‎ها و زیرساخت‌های ماری‌شکل است که در آن سرهای تعداد زیادی از خزندگان وجود دارد که باعث خلق نقش‌های مهیجی شده است. از دیگر تاثیرات هنر مکزیک، مجسمه معروف خدای باران است که در حالت تکیه داده شده، اعدام شده است.‌از اواخر قرن 10 تا 15 تاریخ چیچن ایتزا پیچیده شد و به نظر می‌رسد که قدرت انحصاری رهبران نظامی بعد از این‌که شهر به‌دست مایان‎ها افتاد، کاهش یافت. پس از قرن 13، در چیچن ایتزا هیچ بنای بزرگی ساخته نشد و شهر بسرعت سقوط کرد.

قابل ذکر است که حفاری‎های انجام شده تاکنون، آثار و خرابه‎های مربوط به سال 1841 را نشان داده است.

سمیه عیقرلو