کروماتوگرافی روی شکلات‌های رنگی

با استفاده از یک روش ساده موسوم به کروماتوگرافی که روشی برای جدا کردن عناصر رنگی است می‌توان رنگ استفاده شده در ساخت آب‌نبات‌ها را از آنها جدا کرد. برای انجام این آزمایش ساده به چند دراژه شکلاتی (اسمارتیز) در رنگ‌های مختلف، کاغذ صافی، کاغذ آلومینیومی و مقداری نمک نیاز دارید. یک قطعه کاغذ مربعی شکل به ابعاد 8 سانتی‌متر را از کاغذ صافی جدا کنید. با استفاده از مداد به فاصله یک سانتی‌متر از لبه کاغذ خطی رسم کنید (در این آزمایش نباید برای رسم خط روی کاغذ صافی از خودکار یا ماژیک استفاده کنید). در امتداد این خط و با در نظر گرفتن 5/0 سانتی‌متر از دو لبه کاغذ، 6 نقطه را که به یک اندازه از هم فاصله دارند مشخص کنید. هر یک از این نقاط را به رنگ‌های قرمز، سبز، آبی، زرد، قهوه‌ای و نارنجی درآورید. در مرحله بعد از کاغذ آلومینیومی قطعه‌ای به ابعاد 20 سانتی‌متر در 10 سانتی‌متر جدا کنید و در 6 نقطه مجزا روی سطح کاغذ آلومینیومی یک قطره آب بریزید.

هر یک از دراژه‌ها را روی یک نقطه قرار دهید. یک دقیقه صبر کنید تا رنگ از سطح دراژ‌ه‌ها جدا شده در آب حل شود. سپس دراژه ها را از سطح کاغذ آلومینیومی بردارید. در این مرحله به 3 خلال دندان نیاز دارید. انتهای خلال دندان را با استفاده از رنگ‌هایی که بر سطح کاغذ آلومینیوم هستند مرطوب کنید و به آرامی مقداری از محلول رنگی را به نقاط مشخص شده روی کاغذ صافی منتقل کنید. باید برای هر رنگ از یک خلال دندان مجزا استفاده کنید. پس از خشک شدن رنگ‌ها روی سطح کاغذ صافی، مرحله قبل را یک بار دیگر تکرار کنید. یک‌دوم قاشق چایخوری نمک را در یک لیتر آب بریزید و آن را بخوبی هم بزنید. سپس محلول آب نمک را به ارتفاع 5/0 سانتی‌متر به انتهای یک لیوان بلند اضافه کنید. ارتفاع محلول آب نمک در لیوان باید به اندازه‌ای باشد که وقتی کاغذ صافی را لوله می‌کنید و در لیوان می‌گذارید، نقاط رنگی در بالای سطح آب قرار گیرند. سطح محلول آب نمک در کاغذ صافی بالاتر می‌آید. حرکت محلول آب نمک برخلاف نیروی جاذبه‌، ناشی از اثر مویینگی است. محلول رنگی نیز در امتداد حرکت محلول نمکی حرکت می‌کند. اما بعضی رنگ‌ها به رنگ‌های مختلفی تقسیم می‌شوند. رنگ بعضی از دراژه‌ها تنها از افزون یک ماده رنگی ساخته شده است. اما رنگ‌هایی که ترکیبی از دو یا چند رنگ مختلف هستند هنگام حرکت عمودی در کاغذ صافی از هم جدا می‌شوند، چرا که انحلال‌پذیری برخی رنگ‌ها در آب بیشتر و برخی کمتر است. این ویژگی‌ موجب می‌شود ارتفاع ستون‌های رنگی ایجاد شده و در سطح کاغذ صافی متفاوت باشد. در این فرآیند که کروماتوگرافی نام دارد محلول آب نمک فاز متحرک و کاغذ صافی فاز ثابت است. رنگ‌هایی که تا ارتفاع بیشتری در سطح کاغذ حرکت می‌کنند پیوستگی بیشتری به فاز متحرک دارند و به عکس رنگ‌هایی که تا ارتفاع کمتری در سطح کاغذ صافی حرکت کرده‌اند پیوستگی بیشتری به فاز ثابت دارند. می‌توانید این آزمایش را با انواع دیگر آب‌بنات‌های رنگی هم امتحان و نتایج به دست‌ آمده را مقایسه کنید.