تمرین زندگی در یک برنامه تلویزیونی

این وظیفه قطعا برای رسانه‌ای که نامش هم آموزش است اهمیت و اولویت بیشتری دارد. خوشبختانه در نظام آموزشی ما نیز درسی به عنوان مهارت‌های زندگی به کتاب‌های درسی اضافه شده و این نشان می‌دهد مشاوره، راهنمایی و آموزش مهارت‌های زندگی، هم یک نیاز ضروری و هم اهمیت آن از سوی سیاستگذاران فرهنگی ـ آموزشی به رسمیت شناخته شده است.

شبکه آموزش در همین خصوص برنامه‌ای به نام «مشق عشق» تهیه کرده که هدف آن رفع همین نیاز است. این برنامه به نویسندگی و تهیه‌کنندگی مجید قره‌گوزلو جمعه‌ها از ساعت 19 به مدت 60دقیقه از شبکه 7 (شبکه آموزش) پخش می‌شود. روان‌شناسی عشق و نظریه‌های مربوط به اصلی‌ترین نیاز هر جوان از محورهای اصلی برنامه زنده مشق عشق است.

پیش از این‌که به بررسی ساختار درونی و مضمونی برنامه بپردازیم بد نیست به عنوان مناسب آن اشاره کنیم. مشق عشق به لحاظ ادبی و نشانه شناسی واجد زیبایی‌شناسی کلامی است که می‌تواند بسرعت در ذهن مخاطب جای گیرد و چه‌بسا با یک بار تماشای آن در حافظه رسانه‌ایش بماند. در ضمن این واژه در ذات معنایی خود واجد مفهومی عمیق است که از ذهنی هوشمندانه در انتخاب این عنوان خبر می‌دهد. مشق عشق، تمرین عشق ورزی و محبت و دوستی است. بدیهی است وقتی سخن از مشق کردن چیزی می‌شود پیش از آن تمرین کردن وخطا کردن و اشتباه داشتن برای اصلاح و بهبود و پیشرفت را پذیرفته‌ایم. اگرچه در این برنامه به نقاط ضعف و تجربه‌های تلخ اشاره می‌شود، اما در نهایت همه اینها برای مشق کردن عشق است و یادگرفتن و آموختن تا املای عشق را بدون غلط بر برگه امتحان زندگی بنویسیم. این عنوان، ماهیت برنامه را بر مبنای یک رویکرد مثبت‌نگرانه قرار می‌دهد تا هدف غایی آن لذت بردن از کنار هم بودن باشد. شاید ابتدا با توجه به ذهنیتی که از نمونه‌های مشابه این برنامه در ذهن داشته باشیم یا قضاوت زودگذر بر مبنای عنوان برنامه احساس کنیم مشق‌عشق صرفا می‌خواهد به برجسته کردن خوبی‌ها و زیبایی‌ها بپردازد و چشم خود را روی بدی‌ها و زشتی‌ها ببندد. اما در نهایت متوجه می‌شویم این برنامه با روش آسیب‌شناختی تلاش می‌کند این تلخی‌ها را تحلیل و به افراد و مخاطبان کمک کند تا از دل همین نقاط بظاهر تاریک به روشنایی دست یابند.

از آنجا که بخشی از هویت این برنامه، گفت‌وگومحوری است با حضور کارشناسان رفتاری و تربیتی و روان‌شناس و مشاور به طرح و بحث کارشناسانه موضوع برنامه پرداخته می‌شود و از طریق ایمیل‌ها مسائل عینی و واقعی که مصادیق آن موضوع محسوب می‌شوند مورد تحلیل و کارشناسی قرار می‌گیرند. این نامه‌ها از ذهنی و کلی شدن موضوع برنامه جلوگیری می‌کنند و در عین این‌که جذابیت و تنوع بیشتری به آن می‌بخشند زمینه روانی را برای مخاطب ایجاد می‌کنند تا با پیدا کردن یا همانند‌سازی و همذات‌پنداری با آنها، مسائل خودشان را نیز به شکل علمی دنبال کنند. اساسا یکی از روش‌هایی که به انسان کمک می‌کند مسائل و مشکلات خود را بشناسد و آنها را حل کند این است که متوجه شود دیگران نیز این رخدادها را تجربه می‌کنند و مشکل او ممکن است مشکل خیلی‌های دیگر هم باشد. واقعیت این است موضوعاتی که در حیطه روان‌شناسی و مسائل رفتاری قرار می‌گیرند به واسطه عمومیتی که دارند برای بسیاری از مخاطبان جذاب هستند و تماشای آن را مفید می‌دانند. درواقع جذابیت این جنس از برنامه‌ها در موضوع آنها نهفته است. مشق عشق همچنین سعی کرده بدون برخی ملاحظات عرفی به طرح مسائلی بپردازد که جامعه از طرح آنها در حوزه رسانه‌ای می‌پرهیزد، در حالی که بسیاری از مسائل و مشکلات رفتاری ریشه در حل همین مسائل دارد.

مشق عشق همچنین از زوج‌های جوان نیز در این برنامه دعوت می‌کند تا به طرح مسائل، نظرات و دیدگاه‌های خود بپردازند و با این تمهید، هم از یکطرفه شدن بحث جلوگیری می‌کند و هم این امکان فراهم می‌شود تا از جوانب مختلفی به سوژه نگاه شود. به عبارت دیگر این ویژگی موجب شده برنامه گفت‌وگومحور کارکردی دوسویه پیدا کند و به یک گفت و شنود واقعی بدل شود. در این صورت سخنان کارشناس هم ممکن است به چالش گرفته شده، از توصیه و نصیحت‌های صرف اخلاقی خارج شود.