نمایش واقعیت
انسان هم مثل سینما هم به واقعیت و کشف حقیقت گرایش دارد و هم به رویاپردازی و تخیل. اگر سینمای داستانی و قصهگو مظهر وجوه خیالی آدمی است، سینمای مستند نیز سویه حقیقتگرای وی را منعکس میکند؛ اولی بازنمایی واقعیت است و دومی نمایش حقیقت.
سینمای داستانی، مخاطب را سرگرم میکند و به او لذت میبخشد و سینمای مستند به وی آگاهی و روشنی میدهد.
با وجود این واقعیت، در کشور ما سینمای مستند هنوز نتوانسته چون سینمای داستانی جای خود را باز کرده و نزد افکار عمومی همچنان مترادف با راز بقاست.
بحران اکران فیلمهای مستند همواره گریبان این سینما را گرفته و اساسا مردم ما امکان این را نداشتهاند که آثار مستند را بر پردههای سینما تماشا کنند.
با وجود اهمیت فیلم مستند در عالم سینما، همه صاحبنظران کشور در یک مورد متفقالقولند و آن هم مهجور بودن سینمای مستند در ایران است. قطعا شناخت هر گونه سینمایی بیش از هرچیز وابسته به ظهور و نمایش آن است که برای مستندها ضرورت دوچندان مییابد.
از این رو مدیریت سینمایی کشور که در حد شورای عالی سینما نیز ارتقا یافته ، باید تمهیدات هوشمندانه و کارآمدی برای نمایش آثار مستند در سینماهای کشور فراهم کند. وقتی استخر و دریاچهای نباشد چگونه میتوان انتظار داشت تا مردم شناگری بیاموزند.
بدیهی است سینمای مستند نیز بدون امکان اکران و نمایش نمیتواند به فرهنگ نهادینه شده مردم در تماشای آثار هنری بدل شود و این دو لازم و ملزوم یکدیگر هستند.
اتفاقا تجربه عملی هم نشان داده است برخلاف تصور عمومی، استقبال مردم از آثار مستند در سینماهای کشور کمتر از فیلمهای داستانی نبوده است.
در همین سال جاری سینمای آزادی در روزهای چهارشنبه یکی دو سئانس از برنامههای سالن خود را به نمایش انواع مختلف فیلمهای مستند اختصاص داد که با استقبال بسیار خوبی از سوی مخاطبان علاقهمند مواجه شد به طوری که برخی از آنها مثل زندگی نادر ابراهیمی به کارگردانی حسن فتحی به دلیل استقبال بالای مردم در 2 نوبت به نمایش گذاشته شد.
برای رونق گرفتن سینمای مستند و ارتقای مخاطبان آن جز اکران آنها در سینماهای کشور راه بهتری وجود ندارد. یکی از این راهکارها میتواند همان اقدامی باشد که سینما سپیده انجام داد و با اختصاص دادن یکی از سالنهای خود به نمایش آثار مستند، این سینما را به کانون و پاتوق مستنددوستان بدل کرد.
سینما صرفا سرگرمی نیست که حتی اگر تمام کارکردهای این هنرـ صنعت را در سرگرمی هم محدود کنیم، بازهم یکی از مصادیق تامین این سرگرمی، نمایش مستندهای جذاب و خوش ساخت است که مطمئنا در درازمدت میتواند مخاطبان بیشتری را متوجه خود ساخته و شاید از این طریق به حل بحران مخاطب در سینمای ایران نیز کمک کند.
سید رضا صائمی
جامجم
گفت و گو
