تعویض ناپذیر
وینگو بگوویچ ، سرمربی کروات پیروزی در آخرین اظهارنظرش درباره علی دایی گفته است: «تا زمانی که دایی زنده است و درپیروزی بماند، از او استفاده می کنم.»
این مربی همچنین در پاسخ به انتقادهای وارده خاطرنشان می کند که نگاهش به علی دایی با دیگر مربیان دیگر فرق دارد و از نظر او، مهاجم گلزن پیروزی ، بازیکنی بزرگ با خصوصیات منحصر به فرد است.
بگوویچ در حالی چنین اظهارنظر می کند که در طول فصل ، انتقادهای کشنده ای را بر سر بازی دادن کاپیتان تیم ملی تحمل کرد.
این که چرا علی دایی تحت هر شرایطی باید در زمین حضور داشته باشد، پرسش تازه ای نیست. مهاجم با تجربه فوتبال ایران در تیم ملی هم همین وضعیت را دارد و جالب است که برانکو ایوانکوویچ نیز نظراتی مشابه اعتقادهای هموطنش در پیروزی دارد.
در طول سالهای گذشته علی دایی هرگز به دلایل فنی از میدان بازی خارج نشد و تعویض های معدودش فقط و فقط به مصدومیتش برمی گشت.
دایی حتی با دنده شکسته اش هم در سالهای نه چندان دور مقابل حریفان بازی کرده که خیلی ها این حرکات او را به تعصب خاص این بازیکن به پیراهن ملی ربط می دهند؛ اما با گذشت سالها خیلی ها بر این باورند که ثبت رکوردهای عجیب و غریب ، هدف اصلی علی دایی بوده است.
وقتی محمد مایلی کهن در بازیهای مقدماتی جام جهانی 98امارات مهاجم گلزن تیم ملی را از تیم کنار گذاشت ، سروصدای عجیبی در فوتبال ایران به وجود آمد.
آن زمانها هنوز دایی بازیکن مشهور سالهای آخر دهه 90نشده بود و از افتخاراتی همچون نایب قهرمانی در لیگ قهرمانان اروپا خبری نبود.
جاه طلبی های مهاجم فعلی پیروزی با افکار خاص محمد مایلی کهن ، سرمربی وقت تیم ملی سازگار نبود. این دو، مشکلات زیادی پیدا کردند تا این که دایی از فهرست خارج شد.
این ماجرا فقط دو، سه هفته بیشتر طول نکشید؛ چرا که مصطفی هاشمی طبا، رئیس سازمان تربیت بدنی از قدرت خود استفاده کرد و دایی را به ترکیب بازگرداند.
شاید این اولین و آخرین باری بوده که علی دایی در ترکیب تیم ملی در بازیهای رسمی و حتی غیررسمی دیده نمی شد.
مایلی کهن که پس از آن اتفاق هیچ گونه اظهارنظری درخصوص علی دایی نداشت ، در پی مشکلاتش با فدراسیون فوتبال و سازمان تربیت بدنی پس از حذف تیم امید ایران از رقابت های مقدماتی المپیک 2004 آتن بصراحت هر چه تمامتر لب به اعتراض گشود و به مربیان تیم ملی درخصوص ثابت ماندن علی دایی هر شرایطی اعتراض کرد.
وی گفت : «آیا در این چند سال هیچ وقت نباید علی دایی تعویض می شد؛
7 سال پیش من دایی را کنار گذاشتم ، ولی در تمام این مدت هیچ مربی جرات تعویض او را نداشته است. من واقعا متاسفم.»
بعدها روزنامه ها این انتقاد را به مایلی کهن وارد کردند که چرا وی این حرفها را زمانی که در تیم المپیک حضور داشت و روابطش با فدراسیون فوتبال به صورت حسنه پی گرفته می شد، به زبان نیاورده است.
خدادادعزیزی ، مهاجم سابق تیم ملی و یکی از بهترین بازیکنان حال حاضر ایران ، دومین فردی است که در این مدت جرات حمله به علی دایی را پیدا کرده است.
در عین حال مهاجم زیرک پاس هرگز صراحت لهجه مایلی کهن را به کار نبرد. او به صورت سربسته چندین مرتبه دایی را مورد خطاب قرار داد و با پیش کشیدن سن این بازیکن ، به نوعی عملکرد او و تصمیم گیری های مربیان را زیر سوال برد.
بعدها دایی سکوت خودش را شکست و به خداداد حمله ور شد: «اگر جرات دارند رک حرف بزنند. سن و سال من به هیچ کس ربط ندارد.»
یکی از بازیکنان تیم ملی که چندین سال با علی دایی همبازی بوده درباره خصوصیات رفتاری او به نکات جالبی اشاره می کند.
او می گوید: «دایی آدم جالبی است. همیشه رفتارش با دیگران فرق دارد. علی با مربیان هم روابط متفاوتی دارد. طوری رفتار می کند که همه تحت تاثیرش قرار بگیرند.
مربیان هم از او حساب می برند. من فکر می کنم این رابطه چیزی فراتر از کاپیتانی تیم و مشاوره با مربی است.»
در یک سال اخیر بیشترین انتقادها به عملکرد دایی وارد بوده است. او پس از سالها دوری از لیگ ایران ، به تیم پیروزی برگشته و سروصدای زیادی به پا کرد.
حضور دایی در پیروزی می توانست یک مامن خوب برای قهرمانی این تیم باشد؛ اما سرخپوشان با حاشیه های فراوانی که داشتند، نتوانستند روی سکو قرار بگیرند.
کاپیتان پیروزی با وجود 16 گلی که وارد دروازه حریفان کرد، هرگز از انتقاد پایان ناپذیر مخالفان رهایی نیافت.
بزرگترین اتهامی که در این مدت به او وارد بوده ، نفوذ بیش از حد به کادر فنی و حتی مدیریت باشگاه بوده است. درخششی که پیشتر از علی دایی سراغ داشتیم را هرگز در این فصل از بازیهای لیگ برتر شاهد نبودیم.
دایی از نظر کادر فنی پیروزی تعویض شدنی نیست و این بهانه خوبی برای حمله گسترده مطبوعات و کارشناسان به بازیکن بزرگ تیم ایران بود.
وقتی وینگو بگوویچ در نیمه دوم بازی رفت مقابل استقلال برای نخستین بار علی دایی را از زمین بیرون کشید، هیچ کس صحنه ای را که سالها انتظارش را می کشید، باور نداشت.
وینگو در بازی با پیروزی هم او را تعویض کرد و در پیش تر در دیدار مقابل پیکان هم این اتفاق رخ داده بود، اما فقط درخشیدن در دربی بزرگ پایتخت دلیلی بر ضعفهای فنی دایی بوده است؛
بگوویچ درخصوص این تعویض می گوید: «من از پیش با او هماهنگ کردم که این کار صورت بگیرد. دایی تمام خواسته های مرا در زمین برآورده کرده بود و من در نظر داشتم با یک فوروارد سرعتی ، عمق دفاع استقلال را هدف قرار دهم ؛ به همین دلیل چنین تصمیمی گرفتم. از علی دایی هم به خاطر جسارتش تشکر می کنم.»
روابط وینگوو دایی هر روز مستحکم تر از پیش می شد تا جایی که هر اتفاقی در پیروزی را به مهاجم بلندآوازه این تیم ربط می دادند. اواخر فصل وقتی بگوویچ 7 بازیکن را از تیم اخراج کرد، انگشت اتهام بار دیگر به سوی علی دایی نشانه رفت.
دوست صمیمی او در تیم ملی و پیروزی یعنی افشین پیروانی هم به همکاری با دایی متهم است.
حمید استیلی یکی از بازیکنانی که از تیم اخراج شد، در آخرین روز حضورش در پیروزی رو به علی دایی می گوید: «کارتان را کردید. ممنونم از شما!»
برانکو ایوانکوویچ که اعتقاد راسخی به حضور علی دایی در ترکیب اصلی تیم ملی دارد همواره در برابر منتقدان ایستادگی کرده است.
سرمربی تیم ملی معتقد است در شرایط فعلی بازیکن با خصوصیات دایی در فوتبال ایران وجود ندارد که بتواند در نوک پیکان حمله تیم ملی بدرخشد.
میروسلاو بلاژه ویچ نیز پیشتر چنین ادعایی داشت. حضور دایمی دایی در ترکیب تیم ملی ستاره های زیادی را پشت خط نگه داشته است.
فرهاد مجیدی در طول یکی دو سال گذشته و وحید هاشمیان جزو این دسته اند. برخلاف این که هاشمیان عنوان می کند مشکلی با دایی ندارد بسیاری از کسانی که با او در تیم ملی همبازی بوده اند مدعی هستند مشکل وحید، دایی است چرا که برانکو حاضر نیست گلزن برتر بوخوم و یکی از ستاره های این فصل بوندس لیگا که از فصل آینده در بایرن مونیخ به میدان خواهد رفت را جانشین دایی کند.
دایی طی سالهای گذشته مشکلات دیگری هم با ملی پوشان در تیم ملی داشته است. احمدرضا عابدزاده همچنان به ثابت بازی کردن او اعتراض می کند و مهدی هاشمی نسب ، بهروز رهبری فر و حتی پرویز برومند نیز به دلیل اختلاف با او در سالهای گذشته از جمع ملی پوشان خط خوردند.
برای نخستین بار دایی در جام اکو با پیراهن تیم ملی به میدان رفت و اولین بازی رسمی اش هم مقابل عمان در رقابت های مقدماتی جام جهانی 94 رقم خورد.
نایب قهرمانی لیگ قهرمانان اروپا همراه بایرن مونیخ انتظار بزرگی است که او کسب کرده است.
دایی سال 1999، مرد سال آسیا شد و عنوان گلزن برتر جهان در سال 1997 نیز به او رسیده است. در طول این مدت ، علی دایی 114 بازی ملی انجام داد و با 88 گل ملی بهترین گلزن تاریخ محسوب می شود.
مهاجم تیم ایران رکورد افسانه ای فرانتس پوشکاش را شکسته است. فصل اولی که او به هرتا برلین پیوست ، بسیار خبر ساز شد. گلزنی به چلسی و آ.ث.میلان ، دایی را در زمره مردان نام آشنای ژرمن ها قرار داد.
فاصله زمانی بین سالهای 95 تا 2000 را باید بهترین دوران فوتبال علی دایی دانست. او طی این مدت حتی حاضر شده بود به خاطر ضعیف ترین بازیهای تیم ملی ، تیم باشگاهی اش را تنها بگذارد.
همین تصمیمات عجیب و غریب دایی این ابهام را به وجود آورد که او به دنبال ثبت یک رکورد است ؛ هر چند خودش این قضیه را رد می کند.
دایی می گوید: «برای من این رکوردها اصلا اهمیتی ندارد. تا زمانی که در توانم باشد و آمادگی بازی کردن در تیم ملی را داشته باشم ، خداحافظی نمی کنم.»
کارشناسان فوتبال می گویند در شرایط فعلی علی دایی همچنان می تواند مهره ای موثر برای تیم ملی ایران باشد. مجید جهانپور با اشاره به گلهای حساسی که کاپیتان تیم ایران طی ماههای اخیر به ثمر رسانده می گوید:
«این درست که دایی از شرایط سنی خوب برخوردار نیست ، اما شما باید همه جوانب را در نظر بگیرید. او الان بهترین گلزن ایران است و در بازیهای ملی هم معمولا موثر ظاهر می شود.»
مربی سابق تیم ملی درباره تعویض نکردن دایی در تمامی بازیها، اظهارنظر شخصی نمی کند و به صورت مبهم فقط به این جمله که «من نمی توانم در کار مربیان دخالت کنم» اکتفا می کند.
به واقع چنین اظهارنظری را پیشتر نیز از دیگر کارشناسان فوتبال دیده بودیم. آنها هرگز نتوانستند آنچه را که در محافل خصوصی درباره دایی نقل می کنند در رسانه ها عنوان کنند.
درباره علی دایی شایعات دیگری هم به گوش می رسد. با وجود تمام نفوذهایی که دارد او می تواند یک حامی مالی بزرگ نیز باشد. تولیدی ورزشی دایی مدت زیادی اسپانسر تیمهای ملی بوده است.
ثبت رکوردهای گوناگون جهانی و آسیایی ، اعتبار زیادی برای روسای فوتبال به دنبال دارد. همین عامل باعث شده او نفوذ بیش از اندازه ای بر کلیت فوتبال ایران داشته باشد.
در حالی که هیچ جای دنیا، شرایطی مثل وضعیت علی دایی در یک تیم وجود ندارد و حتی بازیکنی مثل زیدان هم گاهی روی نیمکت ذخیره ها قرار می گیرد.
کاپیتان تیم ملی ایران سالهای سال است که به بازیکنی تعویض ناپذیر بدل شده است. حتی داوران هم در بسیاری از موارد ملاحظه او را کرده اند.
وقتی جلال مرادی در بازی برگشت مقابل سایپا دایی را از زمین اخراج کرد همگان آن را اتفاقی تاریخی دانستند. آیا این اتفاق روزی از سوی مربیان تیم ملی هم رخ خواهد داد؛
علی رضایی
گفت و گو
