فشاری که چشم را کور می‌کند

دکتر قاسم فخرایی، فوق تخصص گلوکوم در گفت‌وگو با «جام‌جم »در این باره توضیح می‌دهد: «گلوکوم یکی از بیماری‌های چشمی است که به آسیب عصب بینایی منجر می‌شود.

در اغلب موارد افزایش فشار داخل چشم باعث این صدمه می‌شود، ولی درصد کمی از بیماران نیز چنین شرایطی ندارند و فشار داخل چشمشان خیلی بالا نیست.»

به گفته وی در این بیماری سلول‌های عصب بینایی بتدریج می میرد و در نتیجه بیمار دچار افت بینایی می‌شود.

عضوهیات علمی هفدهمین سمینار چشم پزشکی فارابی که با هدف بررسی جدیدترین دستاوردهای علم پزشکی درباره بیماری های چشمی از 21 تا 23 اردیبهشت در تهران برگزار می‌شود، می‌افزاید: «گلوکوم بزرگسالان بیشتر میان افراد بالای 40 سال و کسانی که سابقه خانوادگی گلوکوم دارند مشاهده می‌شود. به همین دلیل به این افراد توصیه می‌شود معاینات مرتب چشم پزشکی را در برنامه خود داشته باشند.»

بیماری آب سیاه به 2 نوع حاد و مزمن تقسیم می‌شود که در نوع حاد بیماران معمولا دچار علائم شدید و ناگهانی می‌شوند. دکتر فخرایی در مورد نشانه‌های این بیماری توضیح می‌دهد: «در آب سیاه حاد معمولا به‌طور ناگهانی فشار داخل چشم افزایش می‌یابد و بیماران دچار درد چشم، افت دید، سردرد، درد اطراف چشم و قرمزی چشم می‌شوند.»

به گفته وی چون این بیماران علائمی حاد دارند، بلافاصله به پزشک مراجعه می‌کنند و اغلب قابل کنترل است. البته بیمار همیشه باید تحت نظر پزشک باشد.

دکتر فخرایی می‌افزاید: «در نوع مزمن که اغلب موارد گلوکوم را نیز شامل می‌شود، فشار داخل چشم بتدریج افزایش می‌یابد. به همین دلیل فرد معمولا متوجه بیماری خود نمی‌شود و خیلی دیر به پزشک مراجعه می‌کند. در واقع در مرحله‌ای مراجعه صورت می‌گیرد که بیماری خیلی پیشرفت کرده است.»

وی تاکید می‌کند: «اقدامات درمانی در هر مرحله از گلوکوم تنها برای حفظ وضعیت موجود است و نمی‌توان دید از دست رفته بیمار را به حالت اولیه برگرداند. به همین دلیل برای تشخیص بموقع، مراجعه منظم به پزشک ضروری است. البته خوب است بیماران نیز از پزشک درخواست کنند فشار داخل چشم را اندازه بگیرد و عصب بینایی را بررسی کند.»

دکتر فخرایی با ذکر این نکته که تنها مداخله پزشکی در این بیماری، کاهش فشار داخل چشم است، می‌گوید: «برای کاهش فشار چشم در گلوکوم مزمن به طور معمول ابتدا درمان دارویی شروع می‌شود. البته بعضی از انواع لیزر نیز برای کاهش فشار داخل چشم این بیماران موثر است، ولی فقط در سطح محدودی می‌تواند فشار چشم را کاهش دهد.»

به گفته وی بعضی از انواع لیزر می‌تواند به عنوان جایگزینی برای یک یا دو دارو عمل کند، ولی اثر آنها با گذشت زمان کاهش پیدا می‌کند.

وی درباره روش‌های لیزری که جایگزین دارو می‌شود، توضیح می‌دهد: «این روش‌ها عوارض کمی دارد و در کلینیک قابل انجام است، بنابراین نیازی به عمل جراحی نیست.» البته گاهی ممکن است بیمار به درمان دارویی یا لیزر جواب ندهد.

در چنین شرایطی باید به فکر راه‌حل‌های دیگر باشیم. این پزشک متخصص در این‌باره اظهار می‌کند: «پایه درمان گلوکوم جراحی است؛ ولی در بیمارانی که این روش قابل انجام نیست، می‌توان از لیزرهای تخریبی جسم مژگانی که محل تولید مایع زلالیه داخل چشم است، استفاده کرد.»

این عضو هیات علمی دانشگاه درباره این روش توضیح می‌دهد: «در روش‌های قبلی از خارج چشم، لیزر را روی جسم مژگانی اعمال می‌کردیم و تولید زلالیه را کاهش می‌دادیم تا از فشار داخل چشم کاسته شود. اما امروزه با استفاده از روش‌های اندوسکوپیک و با مشاهده زواید جسم مژگانی، می‌توانیم تخریب را انجام دهیم.»

دکتر فخرایی با تاکید بر این‌که این روش جایگزین اعمال جراحی معمول نیست، خاطرنشان می‌کند: «به دلیل عارضه به نسبت زیادی که این روش در پی دارد، تنها در مورد بیمارانی استفاده می‌شود که اعمال جراحی معمول آب سیاه برایشان امکان‌پذیر نیست.

به عنوان مثال برای افرادی که در گذشته سابقه جراحی‌های گلوکوم یا جراحی شبکیه داشته‌اند یا کسانی که از قبل شانت درون چشمشان گذاشته شده است از این روش استفاده می شود.»

دکتر فخرایی درباره مزیت این روش‌های لیزری یادآور می‌شود: «در این روش به جای این‌که از خارج چشم و بدون دیدن زوائد جسم مژگانی به تخریب آنها بپردازیم، می‌توانیم از داخل چشم و به‌وسیله اندوسکوپ زوائد را ببینیم و با دقت بیشتری آنها را تخریب کنیم.»

وی با ذکر عوارض این روش‌ و افزایش احتمال افت بینایی پس از عمل، تاکید می‌کند که این روش را باید به عنوان آخرین اقدام برای بیماران در نظر گرفت.

نیلوفر اسعدی بیگی
‌ گروه سلامت