پلهپله تا خورشید
وجود نهادهای غیردولتی همواره یکی از شاخصهای سنجش میزان فعالیتهای اجتماعی در هر جامعهای است. به این مفهوم هرچقدر این نهادهای اجتماعی در جامعه بیشتر باشد، میزان مشارکت مردم نیز در مسائل اجتماعی بیشتر است، اما نکته قابل توجه این است که بیشتر افراد در این نهادها را جوانان تشکیل میدهند و آنها همیشه پای اصلیNGOها بودهاند و هستند. آنها با روحیه شاداب و اصلاحگر خود در پی بهتر شدن وضع زندگی افراد در جامعه پیرامونشان هستند. هرچند قدم زدن در این وادی، راه رفتن روی خط باریکی است که باید خیلی مراقب بود. آنها اگر قرار است پلههای ترقی را طی کنند، ترجیح میدهند همپای دیگران این کار را انجام دهند.
«مجید بیخیله» یکی از افرادی است که از ابتدای سالهای جوانیاش یک داوطلب اجتماعی بوده است. او اکنون 11 سال است در مجموعهای به نام «خانه کودک شوش» فعالیت میکند و سعی میکند برای کودکان کار و خیابان، مفید واقع شود. برای این که با فعالیتهای داوطلبانه و لذتها و دشواریهای آن بیشتر آشنا شویم، با او گفتوگویی کردیم که میخوانید.
فعالیت داوطلبانه اجتماعی به چه معناست؟
فعالیت داوطلبانه از نظر من به معنای دخالت گروههای مختلف به منظور شناخت و حل مسائل اجتماعی اطرافمان است. به این معنا که این گروهها بتوانند ابتدا یک مساله اجتماعی مثل آلودگی هوا یا ... را شناسایی کنند و بعد از آن، با توجه به تواناییها و پتانسیلهایی که در این گروهها وجود دارد، بتوانند برنامههایی را تدوین کنند که در حل آن مساله به کار بیاید. از نظر من این شکل از فعالیت به معنای فعالیت داوطلبانه اجتماعی است. به معنای واضحتر یعنی گروههایی داوطلب فعالیت اجتماعی هستند.
این شکل از فعالیت میتواند چه تاثیراتی در جامعه داشته باشد؟
مهمترین بخش این فعالیت اجتماعی از نظر من به دست آوردن یک تجربه نو است. متاسفانه در نظام آموزشی ما چندان توجهی به فعالیتهای جمعی نمیشود. یعنی کمترین میزان مشارکت جمعی ـ از دبستان تا دانشگاه ـ وجود دارد و فرد مجبور است به تنهایی به حل مسائلش بپردازد. این موضوع باعث میشود فرد در آینده آمادگی لازم را برای پذیرش مسوولیتهای اجتماعی نداشته باشد، اما حضور در فعالیتهای داوطلبانه که میتواند زمینهساز مشارکت جمعی فعال افراد جامعه باشد تا حدودی میتواند این خلاء را پرکند و این مسوولیتپذیری را در افراد به وجود بیاورد. همین مساله باعث میشود که من از این جریان به عنوان یک تجربه نو یاد کنم. از سویی دیگر در این دست فعالیتها افراد گوناگونی از فرهنگها و طبقات اجتماعی مختلف حضور دارند که با یکدیگر به بحث و مباحثه میپردازند و همین موضوع باعث میشود زمینههای یک همدلی اجتماعی در افراد به وجود بیاید.
این فعالیت چه تاثیری در زندگی شخص شما داشته است؟
مهمترین تاثیری که در زندگی شخص من داشته، این بوده که فکر میکنم توانستهام ایراداتی را که در برقراری روابط اجتماعی داشتهام برطرف کنم. ببینید! ما هر کدام در خانوادهای زندگی میکنیم که گاه از فرهنگهای تربیتی نادرست پیروی میکند. همین موضوع زمینهساز اختلالهای ارتباطی کودکان آن خانواده میشود؛ اختلالاتی که باعث میشود فرد نتواند با افراد دیگر آن طور که باید ارتباط منطقی و پرنشاط برقرار کند. من هم در ابتدای فعالیتم همین مشکلات را در برقراری ارتباط با دیگران داشتم. به همین علت نیز بسیار کمرو و خجالتی بودم. حتی بسیاری از مواقع که میتوانستم درباره موضوعی صحبت کنم به علت عدم اعتماد به نفس این کار برایم دشوار بود و اغلب سکوت میکردم اما به علت آن که فضای فعالیت و مشارکت اجتماعی فضایی برابر را به وجود میآورد، من هم توانستم آرام آرام بر این مشکلاتم غلبه کنم.
فعالیت داوطلبانه شما در چه حوزهای بوده است؟
بیشترین بخش فعالیتهای داوطلبانه من در 11 سال گذشته به حقوق کودکان مربوط میشود. من در این سالها همراه تعدادی از دوستانم در مجموعهای فعالیت کردهایم که هدف فعالیتش شناسایی و حل مسائل کودکان کار و خیابان بوده است. البته باید اشاره کنم این مساله بسیار مهمی است و ما به تنهایی قادر به حل آن نیستیم و زمانی که درباره حل این موضوع صحبت میکنیم درواقع درباره این موضوع در حد توان مجموعه صحبت میکنیم. در ارتباط با معرفی کاری که من در این سالها انجام دادهام باید بگویم که بهترین وسیله برای درک این فعالیتها این است که ما از نزدیک با فعالیتها آشنا شویم.
فرهاد مرادی
گفت و گو
