از‌ مهندسی ‌تا ‌پزشکی

گفتن و نوشتن از رشته‌ای که عمرش در دنیا به 100 سال هم نمی‌رسد و در ایران هم با سابقه‌ای 20 ساله رشته نوپایی محسوب می‌شود، چندان آسان نیست.
کد خبر: ۳۸۳۵۵۹

اتفاقا اسماعیل رنگرز هم بیشتر از یک ساعت برای این مصاحبه وقت گذاشت تا بتواند از شغل و رشته‌اش بگوید. او که 25 سال دارد در رشته مهندسی پزشکی در مقاطع کارشناسی و کارشناسی ارشد تحصیل کرده است و در حال حاضر به عنوان پژوهشگر در همین رشته مشغول به کار است.

هر چند که اوحدود یک سال است که به شکل حرفه‌ای در این رشته به پژوهش مشغول شده اما از سال 85 و طی فارغ‌التحصیلی از دوره کارشناسی و خصوصا پایان‌نامه کارشناسی ارشد با موضوع این پژوهش درگیر بوده است.

درجه‌بندی توده‌های سرطانی(سرطان سینه) براساس وخامت بیماری با استفاده از هندسه فرکتال موضوع پروژه‌ای است که اسماعیل و گروهی از محققان و متخصصان روی آن مشغول به کار هستند. شاید در نگاه اول از این جمله طولانی چیزی سر در نیاورید اما باید بدانید در صورتی که همین پروژه به نهایی‌سازی و در نهایت به مرحله تجاری‌سازی برسد، در واقع با زبان ریاضی و مهندسی می‌توان میزان وخامت بیمار سرطانی و خصوصا سرطان سینه را که مورد نظر این پژوهش است، تشخیص داده و بدون طی روش‌های آزمون و خطا در پروسه درمان، پزشکان می‌توانند با دقت بیشتری از همان ابتدا راه درست درمان را در پیش بگیرند.

برای درک بیشتر ماجرا شاید باید کمی به عقب برگردیم، مثلا سال‌ها طی شد تا با کشف و ساخت دستگاهی مانند سونوگرافی امکان تشخیص بیماری‌های مادران و جنین تا این حد آسان شد.

اما اگر چند دهه پیش گروهی که مشغول پژوهش بر روی همین دستگاه سونوگرافی بودند و قصد داشتند برای بقیه در مورد آن توضیح دهند، یا برایمان قابل فهم نبود یا اگر از موضوع سر درمی‌آوردیم امکان نداشت بسادگی باورش کنیم.

حالا اسماعیل و همکارانش مشغول به انجام چنین کاری هستند یعنی قرار است با استفاده از مهندسی پزشکی و متخصصان مربوطه در علم پزشکی به چنین تکنولوژی دست پیدا کنند تا امکان تشخیص و دقت در درمان سرطان‌ها آسان‌تر شود.

عشق‌ریاضی

اما داستان علاقه‌مندی اسماعیل به هندسه فرکتال ـ که پایه اصلی این پژوهش است ـ به علاقه واقعی او به رشته ریاضی برمی‌گردد. بعد از ورود به دانشگاه و در سال دوم تحصیل در این رشته اسماعیل متوجه می‌شود که چندان به رشته مهندسی پزشکی علاقه ندارد یا این‌که دست‌کم علاقه‌اش به ریاضیات بیشتر است. حتی به تغییر رشته هم فکر می‌کند تا این‌که یکی از استادانش تشویقش می‌کند تا پایان‌نامه کارشناسی‌اش را براساس هندسه فرکتال انتخاب کند تا بتواند از علاقه‌اش برای همین رشته استفاده کند.

کار به جایی می‌رسد که اسماعیل حتی در انتخاب گرایش دوره کارشناسی ارشد هم از یک طرف گرایشی نزدیک به علم ریاضی را انتخاب کند و از طرفی دیگر با استفاده از فرکتال پروژه تشخیص سرطان را هم کامل کند.

علاقه به ریاضیات برای او آنقدر جدی است که نیمی از روزهای هفته‌اش را روی پروژه کار می‌کند و نیمه دیگر را مشغول تدریس ریاضی است.

در واقع اسماعیل به دانش‌آموزانی که علاقه‌مند به ریاضی و خصوصا کسانی که در المپیاد‌های این رشته شرکت می‌کنند، ریاضی درس می‌دهد.

خدمت به مردم با زبان ریاضی

برای اسماعیل توضیح این‌که بگوید رشته مهندسی پزشکی یا این‌که شغلش چیست، معمولا سخت است اما تکلیفش با رشته و کارش روشن است. او می‌گوید: «به رشته مهندسی پزشکی از این جهت علاقه دارم که به پزشکی ربط دارد و با همه احترامی که برای سایر مشاغل قائل هستم اما معتقدم که در این رشته امکان خدمت به مردم ملموس‌تر از سایر رشته‌هاست، از طرفی با علاقه‌ای که به رشته ریاضی دارم می‌توانم در مهندسی پزشکی، ریاضی را هم داشته باشم».

البته دامنه علایق علمی و شخصی او گسترده است،به شدت به موسیقی علاقه دارد و شنیدن موسیقی خوب برایش لذت بزرگی است از طرفی علاقه‌اش به ادبیات آنقدر زیاد بوده و هست که در دبیرستان تصمیم داشته تغییر رشته داده و سراغ علوم انسانی برود.

همه مصائب مهندسی پزشکی

با همه خدماتی که رشته مهندسی پزشکی می‌تواند به علم پزشکی داشته باشد اما در کشور ما با مشکلاتی روبه‌رو است. اسماعیل معتقد است در رشته‌های مهندسی اگر نیاز رشته‌ای به تکنولوژی کم باشد امکان پیشرفت و دسترسی به بازار کار به همان نسبت بهتر است، مانند رشته‌های مهندسی مکانیک یا عمران، اما برای رشته‌های مهندسی مانند مهندسی پزشکی که شدیدا به تکنولوژی وابسته‌اند که به دلیل نوپا بودن، تکنولوژی‌شان در ایران کامل نیست، امکان کار هم محدود می‌شود.او معتقد است که بهترین کاری می‌توانسته باتوجه به رشته‌اش انتخاب کند، کار پژوهشی است اما اسماعیل امیدوار است که با ادامه تحصیلاتش در این رشته تا مقطع دکتری، بتواند همیشه در فضای علمی و دانشگاهی مشغول به کار باشد.

سقف بلند آرزو، پژوهش

معمولا همه مردم در هر رشته و شغلی، آینده یا سقفی برای آرزوهایشان متصور هستند، سقف آرزوهای اسماعیل در این رشته انجام پروژه‌های علمی است تا جایی که بتوان خدمات علم پزشکی به مردم را بیشتر و کامل‌تر کرد. اسماعیل می‌گوید: کارهای تحقیقاتی سقف ندارد و می‌توان با تحقیق و پژوهش خدمات بزرگی به مردم ارائه داد.

اتفاقا وقتی که از اسماعیل می‌خواهم با مهندسی پزشکی جمله‌ای بسازد،جمله‌ای می‌گوید که چندان با اهداف آینده‌اش بی‌ربط نیست: مهندسی پزشکی، لذت بردن از ارائه خدمات علم پزشکی به بیماران است، البته با استفاده از فرمول‌های ریاضی.

پزشکی از نوعی دیگر

تا قبل از قرن 20 میلادی تشخیص و درمان بیماری براساس بررسی حالت‌های بیمار، مطالعه سندرم‌ها و عارضه‌های مربوط و ارائه مجموعه‌ای از روش‌های شناخته‌شده مبتنی بر تجویز دارو یا اعمال برخی عمل‌های جراحی صورت می‌گرفت. اما در اوایل قرن بیستم و در اوج آن در دهه‌های ?? و ?? مفهوم جدیدی در پزشکی مطرح شد. بر این اساس، ساختار بدن انسان به مثابه یک نظام بسیار هماهنگ مهندسی فرض و بیماری به عنوان عامل بی‌نظمی در این ساختار مطرح شد. به این ترتیب دانشی به عنوان مهندسی پزشکی بنیانگذاری شد که حوزه فعالیت آن مطالعه ساختار بدن انسان به صورت سیستمیک، کشف قوانین فیزیکی و معادلات ریاضی حاکم بر اجزای سیستم، مدلسازی این فرآیندها و بررسی تاثیر بیماری روی این ساختار منظم و به تبع آن ارائه روش‌های تشخیصی و درمانی مفیدتر‏‎ ‎برای بهبود بیماری‌ها بود. در واقع مهندسی پزشکی به دنبال ایجاد ارتباط منطقی بین علوم مهندسی و دانش پزشکی است.

در مهندسی پزشکی با تلفیقی از علوم مهندسی برطرف‌کردن نیازهای پزشکی در زمینه ساخت و نگهداری تجهیزات و نیز ساخت ابزارهای پزشکی برای کاربردهای پیشگیری، تشخیص و درمان بیماری‌ها مدنظر است. این رشته کاربرد علوم فنی و مهندسی در یاری‌رساندن به پزشکان در تشخیص و درمان بیماری‌ها است.

مهندسی پزشکی یکی از تازه‌ترین رشته‌هایی است که قدم به عرصه دنیای تکنولوژی جهانی نهاده و این رشته به این منظور شکل یافته تا پزشکان را در تشخیص و درمان یاری دهد. مهندسی پزشکی دقت و تنوع در تشخیص را گسترش داده‌ است، به‌طوری که تشخیص بدون دستگاه‌ها امکان‌پذیر نیست. تاکنون دستگاه‌هایی ازجمله سی‌تی‌اسکن یا ام آر آی کمک بسیار بزرگی به پزشکی کرده‌اند و همراستای وسایل تشخیصی وسایل و ملزومات درمانی گسترش یافته تا بیماران را به‌گونه‌ای تحت درمان قرار گیرند که می‌توان سمعک، ونتیلاتور، دیالیز(تراکافت)، اولتراسوند و کاربردهای متعدد لیزر را نام برد. مهندس پزشکی در گام‌های اولیه بهره‌برداری، تعمیر، پشتیبانی و نگهداری و تنظیم و استانداردسازی دستگاه‌ها را انجام می‌دهد و در مراحل بالاتر توسعه، ارتقا و بهبود دستگاه‌های پزشکی یا حتی می‌تواند به طراحی و ساخت یک دستگاه اقدام کند. در این رشته به علت ابداعات و نوآوری وسیعی که صورت می‌گیرد شاخه‌های جدیدی از آن شکل می‌گیرد.

پری جمالی

newsQrCode
ارسال نظرات در انتظار بررسی: ۰ انتشار یافته: ۰

نیازمندی ها