درست نفس بکشید

تنفس دهانی عادتی ناخوشایند است که معمولا از زمان کودکی آغاز می‌شود هرچند در این دوران و بخصوص در زنگ‌های ورزش، بارها به کودکان توصیه می‌شود از راه دهان هوا را فرو ندهند اما این مشکل همچنان ادامه دارد چرا که احتمال دارد برخی مشکلات فیزیکی مانند سینوزیت، نقص در لوزه سوم، انحراف بینی یا پولیپ سبب این نوع نفس کشیدن کودکان شود که در این صورت برای تغییر نوع نفس کشیدن آنها باید ابتدا این مشکلات را برطرف کرد.

هم‌اکنون به گفته حسین مرتضوی، رئیس انجمن جراحان فک و صورت بیش از 40 درصد مردم جهان دچار عارضه تنفس دهانی هستند که این وضعیت بر شکل فک تاثیر منفی می‌گذارد.

از سوی دیگر، دکتر محسن نراقی، عضو هیات علمی دانشگاه تهران نیز با اشاره به عوارض ناشی از تنفس دهانی، به مهر می‌گوید افرادی که تنفس از راه بینی را از دست بدهند، دچار مشکلات جسمانی می‌شوند و همچنین اختلالاتی در روابط اجتماعی این قبیل افراد به وجود می‌آید که می‌تواند آزاردهنده باشد.

به گفته او افرادی که به تنفس دهانی عادت دارند، دچار مشکلاتی همچون خشکی گلو، تخریب ریه و تضعیف سیستم دفاعی بدن می‌شوند که ممکن است در طولانی مدت، مستعد برونشیت‌های مکرر شوند.

اگرچه بسیاری از مردم با دهان نفس می‌کشند اما این نوع تنفس عوارضی دارد که برای بسیاری ناشناخته است. در این زمینه دکتر مرتضوی به ایسنا می‌گوید: تنفس از دهان باعث می‌شود دندان‌های جلویی کودکان به همدیگر نر‌سد که این وضعیت اختلال تکلم و ناتوانی در تلفظ درست برخی حروف را در پی دارد.

او تاکید می‌کند: تنفس از دهان قابل درمان است بنابراین به مبتلایان به این عارضه توصیه می‌شود که به دندانپزشک، جراح فک و صورت یا متخصص گوش و حلق و بینی مراجعه کنند.

رئیس انجمن جراحان فک و صورت با بیان این‌که برخی اختلالات فک و صورت منجر به اختلال خواب می‌شود، می‌گوید: امروزه مشخص شده است که اختلال خواب می‌تواند منشأ بسیاری از عوارض باشد چون اگر فردی نتواند به راحتی در طول شب بخوابد طی روز احساس خستگی می‌کند، همین امر می‌تواند باعث بروز سوانح و فجایع بزرگی شود که انفجار نیروگاه اتمی چرنوبیل و تصادفات رانندگی نمونه‌ای از فجایع ناشی از اختلال خواب افراد است.

او با بیان این‌که خروپف و سیاه شدن رنگ چهره در خواب بر اثر وقفه تنفسی از جمله علائم اختلال خواب است، اظهار می‌کند: راه‌های هوایی تنفسی با اختلال خواب مرتبط است. ریه (راه‌ تنفسی تحتانی) و دهان، بینی، حلق و حنجره (راه‌های تنفسی فوقانی) راه‌های هوایی تنفسی انسان را تشکیل می‌دهند. وجود ناهنجاری و بد شکلی در استخوان فکین و بافت نرم داخل دهان به ویژه زبان باعث بروز اختلالات خواب می‌شوند.رئیس انجمن جراحان فک و صورت می‌گوید: اگر زبان از حد معمول بزرگ‌تر باشد، حفره دهان را پر می‌کند در نتیجه راه حلق تنگ می‌شود که افت سطح اکسیژن خون را در پی دارد و عوارضی مانند فشار خون بالا را موجب می‌شود.

وی با بیان این‌که کوچک کردن زبان، درمان این گونه بیماران است، توضیح می‌دهد: زبان را هم از قسمت پشتی (قاعده زبان)، هم از قسمت میانی و حتی جلوی زبان می‌توان کوچک کرد البته قسمت‌های مربوط به حس چشایی دست نخورده باقی می‌ماند. هرچند که بیمار مدتی پس از عمل دچار اختلال تکلم می‌شود ولی به تدریج، این مشکل رفع می‌شود.

مرتضوی با اشاره به عوارض دیگر بزرگ بودن حجم زبان اظهار می‌کند: بزرگ بودن حجم زبان عاملی برای تغییر شکل پیدا کردن فک انسان است به‌گونه‌ای که جلو و زیر لب بالا و پایین بیرون می‌زند و به اصطلاح عامه مردم، فک شکل ‌پوزه‌ای‌ پیدا می‌کند. درمان این ناهنجاری نیز کاهش حجم زبان است.

وی با بیان این‌که یکی از شایع‌ترین اختلالات فک و صورت نژاد آریایی جلو آمدن فک پایین است، می‌گوید: در این نژاد، فک پایین نسبت به فک بالا بیشتر رشد می‌کند در حالی که این اختلال در فک پایین نژاد اروپایی دیده نمی‌شود.

رئیس انجمن جراحان فک و صورت می‌افزاید: مبتلایان به اختلال خواب باید برای درمان به کلینیک‌های خواب مراجعه کنند. این کلینیک‌ها در 15 سال اخیر در بخش دولتی و خصوصی راه‌اندازی شده‌اند و در این کلینیک‌ها مواردی مانند تعداد ضربان قلب و امواجی که از مغز صادر می‌شود، بررسی می‌شوند.

مرتضوی می‌گوید: اگر منشأ اختلالات خواب، ناهنجاری‌های داخل بینی و حلق باشد، جراحی راه درمان‌ آنهاست اما اگر اختلالات خواب از ناراحتی‌های روحی مانند اضطراب و افسردگی نشأت بگیرد با دارو قابل درمان است.