آخرین منزل تهرانی ها

-برای من ، بهشت زهرا همیشه تصویری مبهم از کودکی است در یک روز برفی زمستانی که از دیدن یک آمبولانس بنز قدیمی خاکستری در مقابل خانه همسایه متعجب شده بود. آن روز برای اولین بار دیدم که مادر علیرضا گریه می کرد.
پدرم به دیوار خشتی حیاطمان تکیه داده ، دستهایش روی صورتش بود و گریه می کرد. اولین بار بود که شنیدم مادر علیرضا در حالی که مادرم و زینب خانم دستانش را محکم نگه داشته بودند، تا صورتش را بیش از این نخراشد، ضجه می کشید: «یتیم شدیم!»

اولین بار بود که برانکارد کهنه ای دیدم که حجمی ، پیچیده شده در پارچه ای سفید را در آمبولانسی رنگ و رو رفته گذاشتند... امروز دیگر از آن آمبولانس های قراضه خبری نیست.
این روزها ساکنان خیابان میرزای شیرازی تهران ، دیگر به دیدن آمبولانس های بنز استیشن 240 کلاس 4 نقره ای رنگ ، که هر روز از پارکینگ سازمان بهشت زهرا به سطح شهر اعزام می شوند، عادت کرده اند.
اما قصه این نعش کش های هزاره سوم چیست؛ «خوب ، ماشین های حمل جسد سازمان بهشت زهرا بیشتر از 30 سال عمر کرده بودند و تقریبا تمامشان مستعمل بودند.
شما فکر کنید مثلا خانواده ای عزیزی از دست داده باشد و موقع حمل جسد او به بهشت زهرا، آمبولانس جوش آورده باشد. وضعیت خوبی نبود... قدیمی ترین آمبولانس ما مدل 1967 بود و جدیدترینشان هم سال 79 میلادی ساخته شده بود.»
رضاییان ادامه می دهد: «به همین دلیل از حدود 2 سال پیش طرح جایگزینی آمبولانس های جدید را مطرح کردیم. ابتدا به شرکتهای خودروسازی داخلی سفارش دادیم که هیچکدام نتوانستند آمبولانسی را که ما می خواستیم تولید کنند؛ چون اولا تجهیزاتش در ایران موجود نبود و ثانیا نمی توانستند برای 40 دستگاه ، یک خط تولید را تاسیس کنند و دوباره آن را از کار بیندازند.»

پس این شد که نگاهها به طرف آن ور آب برگشت.
- بله دیگر، مجبور بودیم... ما امروز 40 دستگاه آمبولانس بنز در اختیار داریم که در دو کلاس عمومی و خصوصی تجهیز شده اند.
آمبولانس های عمومی توانایی حمل 4 جسد را دارند و آمبولانس های خصوصی هم می توانند 2 جسد حمل کنند. فکر می کنید آمبولانس های قدیمی را چه کرده اند؛
«خیلی از آنها را برای اوراق فرستاده ایم و چند تایی هم در شهرستان ها - که تراکم کار در آنجا کمتر است - فعالیت می کنند.
ما حتی روی رنگ آمبولانس ها هم تاکید داشتیم. رنگ آمبولانس ها نقره ای است که در آن سال رنگ سال اتحادیه اروپا بود. فقط به این دلیل که تهران یک ناوگان آبرومند داشته باشد.»
و باز فکر می کنید این آبروداری چقدر خرج برداشت؛ «آمبولانس های خصوصی 37 میلیون تومان و آمبولانس های عمومی هم 32 میلیون تومان خریداری شد. در ضمن ، 10وانت مزدای تجهیز شده هم خریداری شده که برای حمل و نقل اجساد در داخل بهشت زهرا استفاده می شود. یعنی حدود یک میلیارد و 500 میلیون تومان هزینه الگانس ها شده است.»
رضاییان می گوید: «تقریبا همین مقدار بخشی از بودجه از طریق سازمان بهشت زهرا تامین شده و بخشی را هم شهرداری تامین کرده است.» و حالا ما برای سوارشدن عزیزانمان و احیانا خودمان در این الگانس ها چقدر باید بپردازیم؛
«این خدمات کاملا رایگان است. البته طبیعی است که مردم چنین فکری می کنند؛ اما ما در تهران غیر از این الگانس ها دیگر هیچ آمبولانسی نداریم. شما می توانید سری به پارکینگ آمبولانس ها که در خیابان میرزای شیرازی است ، بزنید و خودتان ببینید.»

مرگ هم گران شده است!

یادش بخیر! خدا بیامرز آقاجون همیشه می گفتند: «پسر، همیشه فکر سه چیزت باش ؛ ایمانت ، زن و زندگیت و خرج کفن و دفنت!»
نمی دانم ترس است یا احترام یا درک ، اما این حرف آقاجون همیشه آویزه گوشم است. «این هم از شایعاتی است که بین مردم زیاد رواج دارد.
در بهشت زهرا 2 نوع قبر وجود دارد؛ قبرهای عمومی و قبرهایی که اصطلاحا به آن دوطبقه می گویند. قبرهای عمومی قبرهایی است که تنها یک بار در آن تدفین صورت می گیرد.
در بهشت زهرا هزینه کل کفن و دفن در مجموع 100 هزار تومان است و برای دفن در قبرهای عمومی 40 هزار تومان دریافت می شود.
اگر هم فردی استطاعت پرداخت این هزینه را نداشته باشد، دفن کاملا رایگان انجام می شود. ما از ابتدای سال 82نزدیک به 200 میلیون تومان تخفیف داشته ایم.»

و قبرهای دوطبقه؛
-این قبرها به صورتی ساخته شده اند که می توان 2 جسد در آن دفن کرد. هزینه این قبرها 100 هزار تومان برای اولین دفن و 150 هزار تومان هم برای دفن دوم است.
البته ما فعلا هیچ قبری را پیش فروش نمی کنیم ، مگر در «موارد خاص ». اجازه بدهید پیش از این که باز سوالی بپرسید، این موارد خاص را هم توضیح بدهم. منظورمان درخواست افراد درجه یک خانواده است.
یک مورد دیگر را هم بگویم. در یکی از روزنامه ها از قول خانمی ادعا شده بود که ایشان با وجود این که زمینی را به بهشت زهرا وقف کرده اند، اما باز باید برای قبر پول بپردازند.
تا امروز هیچ کس حتی یک سانتی متر زمین به بهشت زهرا وقف نکرده است. رضاییان روی این جمله خیلی تاکید می کند و از ما می خواهد که آن را حتما قید کنیم.

فقط همین 2 نوع قبر وجود دارد؛
-نه ، فقط اینها نیست. ما در قطعه های قدیمی تر مثل قطعاتی که در 20 یا 30 سال پیش ساخته شده اند هم به صورت محدود چند قبر خالی داریم.
کسانی هستند که دوست دارند عزیزانشان را در این قطعات که از قطعات جدیدتر وضع بهتری دارند، دفن شوند؛ مثل درخت های بزرگ یا چمن کاری و...
هزینه این قبرها هم تقریبا یک و نیم میلیون تومان است. غیر از این هم مقبره های خانوادگی در بهشت زهرا از قدیم وجود داشته و الان هم آماده فروش است.
قیمت این مقبره ها که حداکثر ظرفیت 5متوفی را دارد، بین 35 تا 40 میلیون تومان است... به هر حال باید قبول کرد که در بهشت زهرا همه نوع انسان دفن شده اند و دفن خواهند شد!

...و انا الیه راجعون

عطر گل های نرگس تازه ای که روی میز کار رضاییان در گلدان آب گذاشته شده ، فضای اتاق را پر کرده.
کنار میز، تلویزیونی تصاویر دوربین های مداربسته ای را که در اتاق کامپیوتر و غسالخانه کار گذاشته شده اند، نشان می دهد.
مردی سیاه پوش و عزادار، با شناسنامه های باطل شده در دست ، نام مسافران جدید را در سیستم انفورماتیک بهشت زهرا وارد می کند، تا خاطره ها تبدیل به ارقام صفر و یک شود و قبری خالی ، در قطعه ای آماده دفن ، به نام آنها سند بخورد. تلویزیون ، تصاویر دوربین سالن غسالخانه را نشان می دهد.
راستی ، این دوربین روزی تصویر ما را هم ثبت خواهد کرد...

روح الله انصاری