سوزن ، درد ، مداوا

واژه طب سوزنی که اصطلاح انگلیسی آن اکیوپانچر (Acupuncture) است برای اولین بار توسط یک پزشک آلمانی با نام ویلم تن راین در اوایل قرن هفدهم به کار برده شد.
چینی ها نیز طب سوزنی را با واژه Chen توضیح می دهند که از نظر ادبی به معنی تحریک کردن با یک سوزن است.
تاریخ مکتوب طب سوزنی به حدود 2 هزار سال پیش بازمی گردد، اما برخی متخصصان هم معتقدند این شیوه درمانی از عصر حجر به یادگار مانده است.
آنها مدعی هستند که در آن زمان از چاقوهای سنگی یا دیگر ادوات لبه تیز برای بیرون کشیدن چرک از دمل های چرکی استفاده می شد. همچنین واژه قدیمی Biqn در چین باستان به معنای استفاده از سنگهایی لبه دار تیز برای درمان امراض به کار برده می شد.
طب چینی را می توان داستانی سحرآمیز دانست که طب سوزنی تنها یک وجه از سیستم پزشکی آن به شمار می آید، تاریخ اولین تلاش به ثبت رسیده در درمان امراض به این طریق به حدود 1500 سال قبل از میلاد مسیح یعنی سلسله شانگ برمی گردد.
به نظر می رسد فلسفه طب چینی باستانی بر ایجاد توازن بین ارواح نیک و پلید ساکن زمین بوده است. طب سوزنی یا همان اکیوپانچر که از دو کلمه لاتین اکیو یعنی سوزن و پانچر به معنی سوراخ کردن تشکیل شده است ، در مشرق زمین ازجمله ایران وجود داشته و هر کشور مطابق با شرایط اقلیمی و فرهنگی خودش از این شیوه درمانی استفاده کرده است.
این طب بین سالهای 1911 تا 1960 در چین به علت شرایط خاص سیاسی ، حاکم ، بسرعت رشد کرد و در سال 1960 با باز شدن درهای بسته چین بر دنیای غرب و به دنبال آن درمان درد شدید آپاندیس یکی از خبرنگاران نیویورک تایمز که به چین رفته بود، به وسیله طب سوزنی کنجکاوی غرب نسبت به این طب برانگیخته شد.

سوزن های درمانگری که درد ندارند

اوایل ، برای انجام طب سوزنی ، نقاط مشخصی وجود نداشت ، اما کم کم بر اثر تجربیات ، کاربرد نقاط خاص روی پوست و ارزش هر نقطه در درمان بیماری های خاصی مشخص شد.
این نقاط بدون شک محصول میلیون ها آزمایش دقیق هستند و هر یک از آنها یک نام چینی مرتبط با خاصیت درمانی آن دارد.
متخصصان طب سوزنی معتقدند این نقاط در نهایت به سمتی از مجراهایی که در سرتاسر بدن وجود دارند و انرژی حیاتی را درون بدن هدایت می کنند وصل می شوند.
به این ترتیب هر نقطه روی پوست می تواند بر یک مجرا تاثیر بگذارد؛ یعنی در واقع روی انرژی حیاتی درون مجرا تاثیر می گذارد و به موجب آن بیماری موجود در بدن هم تاثیر می پذیرد.
دکتر ناصر سیگاری از نخستین متخصصان طب سوزنی که امسال مجوز فعالیت در این رشته را دریافت کرده است ، در این ارتباط می گوید:
نحوه عملکرد طب سوزنی به طور اختصار از 12 مجرای زوج و 2 مجرای فرد و حدود 450 نقطه در مسیر مجراها در بدن و 75 جفت نقطه در گوش تشکیل شده که بر اثر زدن سوزن های بسیار نازک (به نازکی موی سر) استریل و یکبار مصرف یا لیزر و یا الکترو، رشته های عصبی کوچک میلین دار که در عضلات هستند فعال می شوند و این تحریکات از طریق 3 مرکز عصبی نخاع ، مغز میانی و محور هیپوفیز هیپوتالاموس باعث آزاد شدن ترشحات غددی از نوع آندورفین (انکفالین متاآندورفین و داینورفین) و دو نوع مونوآمین (سروتونین و نورا پیننفرین ) می شوند.

طبهای سنتی مبنای علمی ندارند؛

تاریخچه ها و مدارک معتبر حاکی از آن است که در گذشته های دور، مردم به همین روشها درمان می شدند.
با گسترش طب نوین ، تقریبا طب سنتی کنار گذاشته ولیکن در سالهای اخیر به این مساله توجه خاصی شده است تا به صورت طب مکمل در کنار طب نوین به درمان بیماری به کار گرفته شود.
در همین خصوص سراغ یکی از مسوولان سازمان نظام پزشکی رفتیم و برخلاف تصورمان ، رویکرد این سازمان را با احراز شرایط تعیین شده مثبت یافتیم.
دکتر امیرحسین کامبوزیا، معاون فنی سازمان نظام پزشکی می گوید: روشهای طب مکمل باید دقیقا بررسی شود و در صورت اثبات صحت درمان آن در بیماری ، افراد واجد شرایط آن مشخص و برنامه ها و پروتکل های مدرن آن تدوین و سپس مجوز درمان بیماران صادر شود.
در این میان طب سوزنی در کنار همیوپاتی ، کایروپراکتیک (نوعی روش درمانی مانند فیزیوتراپی)، از روشهای طب مکمل با مبنای علمی هستند که هم اکنون در کشور تایید شده اند.
وی تاکید می کند: پزشکانی که دوره های مدون برابر ضوابط تدوین شده وزارت بهداشت را گذرانده باشند و مدارک آنها ارزیابی و ارزشیابی شده باشد، می توانند مجوز طبابت در این رشته را در کنار طب نوین دریافت کنند.
گرچه بسیاری از روشهای طب مکمل هنوز تایید نشده اند و مبنای علمی ندارند، در حالی که توسط شیادان و سوداگران تبلیغ می شوند.

نظارت بر شیوه های درمانی

دکتر کامبوزیا با اشاره به این که نظارت بر کیفیت درمان برابر قانون ، وظیفه بهداشت و درمان است ، می افزاید:
این نظارت از طریق معاونت درمان دانشگاه های علوم پزشکی صورت می گیرد و در صورت بروز تخلف و قصور، مراتب به نظام پزشکی ارجاع می شود تا در هیانهای بدوی انتظامی مورد رسیدگی قرار گیرد.
این امر به صورت جدی پیگیری می شود تا متخلفان شناسایی شوند.

تصویری نه چندان درست

دکتر سیگاری با اشاره به این که شیوه کامل و صحیح طب سوزنی در ایران شناخته نشده است ، می گوید: متاسفانه در ایران بیشتر به اشتباه فکر می کنند که کاربرد طب سوزنی فقط برای لاغری و بلندکردن قد است ؛ در حالی که کاربرد این طب چندهزارساله بسیار فراتر از اینها و جنبه درمانی آن بیشتر مورد توجه است.
به عنوان مثال می توان از بیماری های زیر نام برد: فلج یا فلج بر اثر سکته ، افسردگی ، بیماری های پوستی ، هموروئید، زخم و ناراحتی های مربوط به معده ، روده ، فشارخون ، دردهای عضلانی (گردن ، دست ، پا، کمر، کف پا) میگرن ، دردهای سیاتیکی ، ترک اعتیاد، نازایی ، ناتوانی جنسی ، سرفه های مزمن ، آسم و بسیاری دیگر از بیماری ها.

متخصصان طب سوزنی

در ایران 2 گروه صلاحیت طب سوزنی دارند. دکتر سیگاری در معرفی این 2 گروه می گوید: گروه اول ، پزشکانی هستند که دوره های کوتاه حداقل 6 ماهه طب سوزنی را گذرانده اند.
این گروه حق زدن تابلو و سرنسخه به عنوان متخصص طب سوزنی را ندارند، ولی می توانند در کنار طب نوین ، طب سوزنی (طب سنتی) را هم به کار ببرند و مورد تایید وزارت بهداشت و درمان باشند.
گروه دوم ، کسانی هستند که دوره های چندساله را به عنوان متخصص طب سوزنی در چین ، کانادا یا یکی از کشورهای مورد تایید سازمان نظام پزشکی کشور گذرانده اند و از سوی وزارت بهداری کشورهای معتبر ذکر شده نیز تایید شده باشند.
مثلا در امریکا و کانادا بعد از گذراندن دوره تخصصی ، امتحان رجستریشن را هم باید بدهند. این گروه مورد تایید وزارت بهداشت و هم مورد تایید سازمان نظام پزشکی ایران هستند و حق زدن تابلو و سرنسخه به عنوان متخصص طب سوزنی را دارند.

تشخیص درست بیماری

طب سوزنی یکی از بدون عوارض ترین شیوه های درمانی در جهان است و تقریبا می توان گفت اگر بهداشت آن که شامل سوزنهای استریل یکبار مصرف است مراعات شود و دکتر مداواگر هم از تبحر لازم بهره برده باشد، عوارض جانبی آن نزدیک به صفر است.
دکتر سیگاری می گوید: البته برای برخی افراد کاربرد طب سوزنی توصیه نمی شود؛ به عنوان مثال بعضی از نقطه های خاص را برای خانمهای باردار استفاده نمی کنند یا دستگاه الکترو برای کسانی که باتری قلبی (پیس ، میکر) دارند، مورد استفاده قرار نمی گیرد.
در این گروه محدودیت هست ، ولی برای همه کس و تقریبا در هر سنی توصیه می شود. تشخیص بیماری مهمترین قسمت مداوای یک بیمار است ؛ پس از تشخیص ، باید ترکیبی از نقاط را انتخاب کرد که می تواند علت اصلی این اختلال در سلامت باشد در بیشتر موارد، بیمار از یک مشکل گلایه دارد، حال این که خود این مشکل معلول است و علت اصلی آن نهفته است.
اگر بتوان علت اصلی را که سبب بیماری در بیمار شده است پیدا کرد، درمان بسیار آسان می شود.
برای نمونه ، بیشتر مریض های میگرنی که از دردهای طولانی و فرساینده یک یا دو طرف سر شکایت دارند، اگر فقط به درد میگرنی آنها توجه شود در کوتاه ترین مدت سردرد آنها برخواهد گشت ، ولی اگر ریشه ای عمل شود، تا بالای 90 درصد دیگر مشکلی نخواهند داشت.