وقتی مرگ درمیزند

مواد مخدر بیش از هزار سال قدمت دارد، اما مواد محرک، حدود یکصد و بیست سال. در کشور ما هم نزدیک 6 تا 7 سال است که رشد پیدا کرده است. به‌‌گزارش آمارهای جهانی، این مواد بیش از 50 میلیون مصرف کننده در جهان دارد که رقم قابل ملاحظه‌‌ای است. مواد محرک در میزان تأثیر و عملکرد، بسیار مخرب‌‌تر از مواد مخدر است.

از لحاظ تأثیر دو نوع هستند. دسته‌‌ای توهم‌‌زا هستند و توهم‌‌های بینایی، شنوایی، لامسه و... در فرد ایجاد می‌‌کنند و دسته‌‌ای دیگر محرک هستند و احتمال ابتلا به بیماری ایدز را افزایش می‌‌دهند.

بله! تاثیر دارد. ببینید دو حالت دارد. بسیاری از قرص‌‌های روانگردان از راه تزریق وارد بدن می‌‌شوند. از سوی دیگر استفاده از الکل و قرص‌‌های روانگردان روی مغز تأثیر می‌‌گذارد و فرد دست به اعمال غیر‌‌ارادی می‌‌زند و فرد را در معرض رابطه جنسی محافظت نشده قرار می‌‌دهد. متأسفانه شخص با مصرف موادصناعی، دیگر حالت عادی ندارد و اقدام به ارتباط جنسی پرخطر می‌‌کند. علاوه بر میل کاذب جنسی، افراد معتاد به این مواد، حالت طبیعی خود، خصوصاً قدرت قضاوت و اعتماد را از دست می‌‌دهند و متأسفانه بسیاری از خودکشی‌‌ها و دیگرکشی‌‌هایی که در صفحه حوادث روزنامه‌‌ها می‌‌خوانیم نتیجه مصرف قرص‌‌های محرک است. آمار سوءظن و به‌‌قتل رساندن همسر در میان افرادی‌‌که مواد صناعی مصرف می‌‌کنند بسیار بالاست.

مواد روانگردان یک فرق عمده‌‌ای با موادمخدر دارند. مخدرها مثل تریاک، هروئین و... از این دست مواد که مردم به‌‌خوبی با عوارض اینها آشنا هستند، قابل درمان هستند. اما قرص‌‌های روان‌‌گردان درمان دارویی ندارند! مثلاً ما شخصی را که معتاد به هروئین است را تحت درمان قرار می‌‌دهیم، ولی قرص‌‌های روانگردان این‌‌طور نیستند. فرقی هم نمی‌‌کند که فرد، معتاد به‌‌کدام نوعش باشد. نه در ایران و نه در هیچ‌‌جای دنیا درمان ندارد. یعنی اگر شخصی اکستازی مصرف کند و برای درمان به پزشک مراجعه کند، پزشک نمی‌‌تواند بگوید که از امروز به جای اکستازی از فلان داروی نگهدارنده استفاده کن. نکته دوم؛ روان‌‌درمانی برای ترک اعتیاد به قرص‌‌های روانگردان، بسیار طولانی‌‌مدت است. چیزی حدود دست کم یک سال تا یک سال و نیم. و بازگشت به استفاده دوباره از قرص‌‌های روانگردان در این‌‌گونه افراد بسیار زیاد است. قابل توجه است که بدانید وابستگی به‌‌این مواد، بیشتر از موادمخدر است. در حوزه اعتیاد؛ تعریفی که از وابستگی داریم این‌‌است که شخص همه‌‌چیز زندگی اش را کنار می‌‌گذارد و مواد را مصرف می‌‌کند. نکته آخر؛ نتیجه بسیاری از تحقیقات در دنیا نشان می‌‌دهد که بسیاری از معتادان به مواد روانگردان با یکبار مصرف، وابسته شده‌‌اند.

ما در بدنمان هورمونی داریم به نام هورمون پاداش یا دوپامین. زمانی که شخص از چیزی لذت می‌‌برد، سطح این هورمون بالا می‌‌رود. متأسفانه وقتی شخصی مواد‌‌محرک مصرف می‌‌کند، میزان دوپامین در خون آنقدر بالا می‌‌رود که شخص از هیچ‌‌چیز طبیعی لذت نمی‌‌برد. از یک‌‌منظره زیبا، از کتاب خواندن و... حتی از یک غذای خوب دیگر لذت نمی‌‌برد و همیشه به‌‌دنبال بازگشت به گذشته است که دوباره بتواند از لذت طبیعی برخوردار شود ولی نمی تواند و این برگشت به عقب همیشه برایش دردسر‌‌ساز است و این باعث می‌‌ شودکه مصرف موادش را هر روز، بیشتر از قبل کند. عوارض روانی این‌‌هم بسیار زیاد است، یعنی شخص اختلالی در عملکرد فعالیت هایش به وجود می‌‌آید و موقعیت اجتماعیش را از دست می‌‌دهد. عموماً افسردگی واضطراب در این‌‌گونه افراد بسیار بالاست و افسردگی‌‌های آنها از نوع افسرگی مقاوم درمان است. درمان‌‌های دارویی براحتی جواب‌‌گو نیست. تعداد زیادی از این گونه افراد پس از دو تا سه سال مصرف مواد صناعی، دیگر درمان سرپایی جوابگویشان نیست و باید بستری شوند. متأسفانه بستری‌‌شدنشان هم طولانی‌‌مدت و هزینه بستری شدنشان هم بسیار بالاست.

سجاد عباسی