قدس؛ شهر عدالت، شهر خدا

فلسطین سرزمینی حاصلخیز و دارای آب و هوای معتدل است. این منطقه محل ظهور پیامبران بزرگی چون عیسی(ع)، موسی(ع) ومحل عبور و زندگانی حضرت ابراهیم(ع) بوده است. این سرزمین از نظر موقعیت سوق الجیشی بسیار حساس و پراهمیت بوده و به مثابه پلی است که کشورهای عربی ـ اسلامی آسیا را به آفریقا متصل می‌کند. این موقعیت ویژه جغرافیایی فلسطین را در طول تاریخ گذرگاه و نقطه تمرکز بسیاری از کشورها و تمدن‌های پیاپی تبدیل کرده بود تا این‌که همراه با سایر سرزمین‌های عربی به کشوری با هویتی اسلامی و عربی تبدیل شد.

شهر بیت‌المقدس بر فراز یک تپه بنا گردیده و از مکان‌های مهم فلسطین است و کوه صهیون و کوه زیتون از شرق و غرب آن را احاطه کرده‌اند. از اولین نام‌های این شهر یُبوس است، زیرا عرب‌های کنعانی، قدیمی‌ترین ساکنان صاحب تمدن این ناحیه بودند و مشهورترین قبیله آنها (یبوسان) بودند که در این منطقه ساکن شده و آنجا را بنا کردند و دیگر کادش، سالم، سالیم، صهیون (شهر داوود)، اوروسالیم، اورشلیم، قدس، القدس، بیت‌المقدس، ایلیا (از آن جهت که مؤسس آن ایلیا بن ارم بن سام بن نوح بود!).

این نام، حداقل تا زمان فتح شهر توسط مسلمانان بر سر زبان‌ها بود و نام‌های دیگری هم مثل شهر عدالت، شهر‌زیبا، شهر امین، شهر مقدس، کوه معبد، شهر خدا و معبد یا شهر هم داشته است. در متون مذهبی حدود 20 نام مختلف برای آنجا آمده و در قرآن کریم به نام‌های القریه، الارض‌المبارکه، الزیتون و الساهره گفته شده است.

در روایتی آمده که در شب قدر به فرشتگان امر شد تا همراه جبرئیل و میکائیل از سدره‌المنتهی در 4 مکان یعنی کعبه، قبر رسول الله، طور سینا و بیت‌المقدس هبوط کنند.

این شهر، محل اولین قبله مسلمانان، دومین مسجد مسلمانان و یکی از 4 قصر بهشتی دنیاست که به فرموده علی علیه السلام این 4 قصر عبارتند از: مسجدالحرام، مسجد کوفه، مسجدالنبی و مسجد الاقصی! این مکان را پیامبران الهی بنا کرده‌اند، حضرت داوود پیغمبر(ع) و سلیمان پیغمبر(ع) در آنجا جاه و جلالی داشتند و خدا جبال و طیر را برای حضرت داوود(ع) در اینجا مسخر کرد. خداوند به زکریای پیغمبر(ع)، فرزندش یحیی(ع) را در اینجا بشارت داد.

حضرت هاجر از کوتا به همین مکان (بیت‌المقدس) هجرت کرد. بنا به نقل اکثر مفسران، دمیدن اسرافیل در صور به امر خدا بر صخره بیت‌المقدس است، حضرت مریم در اینجا وفات نمود، عیسی مسیح(ع) در اینجا به دنیا آمد و پیامبر اسلام حضرت محمد صلی‌الله علیه و آله، مدت‌ها رو به بیت‌المقدس نماز گزارد و بعد معراج حضرت از همین‌جا بود.

بنا بر شواهد باستان شناسی، سابقه حیات بشر در منطقه بیت‌المقدس به دوره نخست از دوران چهارم زمین‌‌شناسی برمی‌گردد. گویند که آنجا به‌صورت دژی بوده که عرب‌های کوچنده از جزیره‌العرب که همان کنعانی‌های سامی نژاد بودند، حدود 3000 سال قبل از میلاد بیت‌المقدس را از دست کنعانی‌ها خارج کردند.

دولت یهود از حدود 1020 سال قبل از میلاد تأسیس شد و تنها مدت 80 سال حکمرانی داوود و سلیمان نبی، دارای تشکیلات و سازمان سیاسی بود. حضرت سلیمان(ع) در سال چهارم حکومتش 539 سال بعد از وفات حضرت موسی(ع)، بنا بر وصیت پدرش، بنای بیت‌المقدس را شروع کرد، 979 سال بعد از وفات حضرت موسی(ع)، بخت‌النصر دوم بابلی به آنجا حمله کرد و آنجا را ویران نمود و این شهر 70 سال به صورت خرابه باقی ماند و این اولین ویرانی قدس بود، بعدا در جنگی که بین ایران و بابل شد، به دست کورش هخامنشی فتح شد و این پادشاه ایرانی اجازه داد تا بیت‌المقدس و معابد آنها بازسازی شود.

بیت‌المقدس حدود 200 سال در تصرف ایرانیان بود که در این مدت، بعد از سقوط هخامنشیان، شهر در تصرف اسکندر مقدونی درآمد. 63 سال قبل از میلاد رومی‌ها و 40سال قبل از میلاد، پارتیان ایرانی بر بیت‌المقدس مسلط شدند و مدتی بعد، رومیان و ایرانیان بر آنجا مسلط شدند که حضرت عیسی مسیح در دوره حکومت هر دو به دنیا آمد.

سال 132 و 66 میلادی شورش‌هایی بزرگ در این منطقه روی داد که بشدت از طرف رومیان سرکوب شد. تیتوس (صیطوس) شاه روم، 40 سال بعد از عروج حضرت عیسی(ع) به آسمان در همان اولین سال حکومتش به آنجا حمله کرد، هیکل یا (معبد سلیمان) را آتش زد و همه کتب را سوزاند و قدس را از بنی اسرائیل خالی کرد که این آغاز پراکندگی یهود در سراسر جهان بود و این منطقه تا فتح آن به دست مسلمانان در حال تحولات نظامی و سیاسی بود.