کمبود سالن، مشکل دیرینه موسیقی

شاید یکی از مهم‌ترین بخش‌های تلخ داستان کنسرت، نبود سالن مناسب باشد که این مساله نه تنها گروه‌ها و هنرمندان را در ژانرهای مختلف موسیقی درگیر خود کرده، بلکه تاثیر منفی را نیز به همراه دارد چرا که اکثر این سالن‌ها مخصوص موسیقی نیستند و تنها به خاطر ظرفیت بالایشان یا نبود سالن دیگری برای اجرای برخی از انواع موسیقی مثل پاپ میزبان گروه‌ها می‌شوند.

این اتفاق‌ها در حالی رخ می‌دهد که ما با داشتن تاریخ چند هزار ساله موسیقی، سالن‌های مخصوص انواع موسیقی نداریم و این مساله نیز خود باعث سرگردانی مخاطبان برای دیدن کنسرت‌های پاپ، سنتی، کلاسیک و محلی شده است.

محسن شریفیان آهنگساز و سرپرست گروه موسیقی بوشهری لیان، دست‌کم گرفتن موسیقی را دلیل اصلی این مساله می‌داند و معتقد است: در تمام دنیا سالن‌های خاصی برای ژانرهای مختلف موسیقی وجود دارد به طوری که یک تالار تنها مخصوص اپرا، یک سالن مخصوص پاپ، کلاسیک و... است. در حالی که در ایران این مساله، یکی از بزرگ‌ترین مشکلات محسوب می‌شود، در واقع ما هیچ وقت روی این موضوع سرمایه‌گذاری نکرد‌ه‌ایم. البته ناگفته نماند که این مشکل تنها خاص موسیقی نیست، بلکه بعضا در تئاتر نیز دیده می‌شود. این نوازنده‌ نی‌انبا‌ن در ادامه به مشکلات سالن‌ها اشاره می‌کند و می‌گوید: متاسفانه سالن‌های ما سن‌های مناسب برای اجرای گروه های موسیقی ندارند یا خیلی کم‌عرض هستند یا کوچک.

یکی دیگر از مواردی که در سالن‌های ایران وجود ندارد و به قول شریفیان وجودشان برای اهالی موسیقی تبدیل به رویا شده، نور و صحنه‌آرایی است، در حالی که این دو مقوله در کنسرت‌های خارجی بسیار حائز اهمیت هستند:

به عقیده من امروزه مخاطبان کنسرت صرفا برای دیدن یک گروه موسیقی، به تالارها نمی‌آیند، بلکه می‌خواهند انواع و اقسام صداها را داشته باشند و بهترین نورها و صحنه‌پردازی‌ها را نیز ببینند. او معتقد است با این حال در آخر نیز مخاطبان به هدفشان نمی‌رسند، چرا که ما در ایران این دو مورد را که خود می‌تواند در جذب مخاطب موثر باشد نداریم و در شرایط فعلی تنها به دنبال این هستیم که سالنی پیدا کنیم که یک اجرای موسیقی با صدابرداری مناسب داشته باشیم.

نبود سالن یا حتی عدم امکانات مناسب در سالن‌هایی که در سطح شهر موجود است تاثیر بسزایی در روند و چگونگی ارائه موسیقی دارد. شریفیان در این خصوص می‌گوید: سالن، محل ارائه موسیقی و برگزاری کنسرت است و تاثیر مستقیمی بر کیفیت اجرا دارد. وقتی یک سالن مناسب وجود نداشته باشد، خواه ناخواه ما کمتر می‌توانیم موسیقی‌های خوب و حتی موسیقی‌های دلخواهمان را عرضه کنیم.

وی ادامه می‌دهد: به عقیده من حیات یک نوع موسیقی در گرو سالن است و اگر سالن نباشد موسیقی از بین خواهد رفت، چرا که در نبود سالن، موسیقی، دیگر جریان نخواهد داشت.

موسیقی محلی ایران به واسطه نوع اجرا و بهره‌گیری از سازهای مختلف بومی شرایط خاصی برای اجرا دارد در واقع این نوع موسیقی نه تنها سالن خاصی برای اجرا می‌خواهد بلکه برای ارائه و شناساندن هرچه بهتر فرهنگ بومی هر منطقه به امکانات خاصی نیز نیاز دارد.

مشکل نبود سالن مناسب، گریبانگیر ارکسترهای کلاسیک نیز شده است، زمانی این ارکسترها تنها در تالار وحدت که جایگاه اصلی آنها بود برنامه اجرا می‌کردند، اما حالا به خاطر استقبال گسترده مردم از کنسرت‌هایشان در سالن‌های بزرگ، اما غیر موسیقایی حضور می‌یابند که این خود اشکالاتی را از نظر شیوه اجرا و نوع شنیدن موسیقی ایجاد می‌کند. شاهین فرهت آهنگساز در این‌باره می‌گوید: متاسفانه به دلیل اجرا در این سالن‌ها رهبران اکستر مجبورند به‌واسطه گذاشتن میکروفن، صدای ارکستر را تقویت ‌کنند که این خود باعث خراب شدن صدای ارکستر می‌شود.

وی ادامه می‌دهد: این مساله در هیچ جای دنیا مرسوم نیست چرا که همه مردم می‌خواهند موسیقی زنده گوش کنند. بر این اساس من در جلسات شورای ارکستر بارها در مورد این مساله صحبت کرده‌‌ام. خالق سمفونی «ایران»، نبود سالن‌های مناسب را در شهر بزرگی مثل تهران امر بدیهی می‌داند و معتقد است: این موضوع از زمان مرحوم ناصحی مطرح بوده، به طوری که بنده خاطرم هست، ایشان بارها و بارها این مساله را گوشزد کرده بود.مساله نبود سالن‌های موسیقی در تهران فقط مختص گروه‌های موسیقی سنتی و محلی نمی‌شود، بلکه پاپی‌ها نیز جزو گروه‌هایی هستند که به واسطه حجم ارکستر و نوع اجرایشان مشکلات بزرگ‌تری نسبت به بقیه دارند.

اما خشایار اعتمادی خواننده پاپ معتقد است: ابتدا باید مساله صدور مجوزها را در نظر گرفت. من فکر می‌‌کنم گروه‌های موسیقی زیادی در قالب موسیقی پاپ وجود دارند که اگر به طور معمول هفته‌ای سه چهار اجرا داشته باشند، سالن‌ها پر می‌شود و ما با کمبود سالن مواجه خواهیم شد، ولی با توجه به روندی که دفتر موسیقی برای صدور مجوزها در نظر گرفته و می‌گیرد من فکر می‌کنم وجود همین تعداد سالن هم زیاد است.

خشایار اعتمادی در ادامه صحبت‌های خود حجم مخاطب در موسیقی پاپ را یک عامل مهم قلمداد می‌کند و می‌گوید: در موسیقی پاپ بحث مخاطب مطرح است نه حجم ارکستر برای اجرا. اگر در نظر بگیریم که اجراهای پاپ مرتب برگزار می‌شود، ما نه تنها سالن کم خواهیم داشت بلکه مسوولان برای راضی کردن پرمخاطب‌ترین سبک موسیقی که در حال حاضر موسیقی پاپ است سعی خواهند کرد کیفیتشان را از لحاظ صدابرداری، آکوستیک و شیک بودن بالا ببرند.

سال‌ها پیش شهرداری تهران به منظور اشاعه فرهنگ و هنر و کشف استعداد‌های پنهان در هر منطقه اقدام به ساخت فرهنگسراهای مختلف با امکانات مناسب کرد که این فرهنگسراها با داشتن سالن‌های نسبتا بزرگ تا حدی پاسخگوی نیازهای فرهنگی ـ هنری منطقه خود هستند.

خشایار اعتمادی نیز با اشاره به سالن‌های فرهنگسرای تهران می‌گوید: با توجه به حرکت شهرداری تهران در جهت ایجاد فرهنگسراهای مختلف ما با مشکل سالن مواجه نیستیم، چرا که به عقیده من سالن وجود دارد، اما اجرایی نیست و به تناسب وقتی اجرایی وجود نداشته باشد کیفیت نیز در نظر گرفته نمی‌شود و به دنبال آن مسوولان ذی‌ربط و مدیران فرهنگسراها نیز توجه خاصی به بحث کیفیت سالن‌ها نخواهند داشت.