بیماری شایع ‌‌فصل‌ گرما

بروز اسهال ممکن است دلایل موقتی مانند عفونت یا مشکلی مزمن مانند ابتلا به بیماری روده‌ای داشته باشد.

شایع‌ترین دلایل اسهال شامل عفونت‌های باکتریایی، عفونت‌های ویروسی، عدم تحمل برخی ترکیبات در مواد غذایی، انگل‌ها، واکنش‌ در برابر برخی داروها، ابتلا به بیماری‌های روده‌ای و اختلال در عملکرد روده است.

چند نوع از باکتری‌ها که از راه غذا یا آب آلوده وارد بدن می‌شوند، می‌توانند باعث بروز اسهال شوند. بسیاری از ویروس‌ها نیز می‌توانند منجر به این حالت شوند.

همچنین بعضی افراد نمی‌توانند برخی ترکیبات را در مواد غذایی و خوراکی‌ها هضم کنند که یکی از نمونه‌های آن قند لاکتوز موجود در شیر است و این افراد در صورت مصرف مواد غذایی حاوی این ترکیبات دچار اسهال می‌شوند.

انگل‌ها می‌توانند از طریق آب و غذا وارد بدن و در دستگاه هاضمه مستقر شده و موجب بروز اسهال شوند.برخی داروها از جمله آنتی‌بیوتیک‌ها، داروهای فشار خون و آنتی‌ا‌سیدهای حاوی منیزیم در برخی افراد موجب بروز اسهال می‌شود.

برخی بیماری‌های روده‌ای مانند بیماری التهاب روده و نیز برخی اختلالات روده‌ای مانند سندرم روده تحریک‌پذیر که در این حالت روده‌ها به طور طبیعی کار نمی‌کنند، می‌توانند از عوامل ابتلا به اسهال باشند.

علائم شایع این بیماری شامل درد شکم همراه با دل پیچه، اجابت مزاج شل و آبکی و گاهی ناتوانی در کنترل اجابت مزاج و نیز ایجاد تب است. اما موضوع این مطلب اسهال شایع در فصل گرماست.

عوامل میکروبی از علل شایع بروز اسهال و استفراغ در فصل گرماست. در تابستان قرار گرفتن آب و مواد غذایی در محیط آزاد، رشد سریع میکروب‌ها را به دنبال دارد. همچنین در فصل گرما انواع میکروب‌ها می‌توانند توسط حشرات به آب و مواد غذایی منتقل شوند، بنابراین در این فصل باید از نگهداری آب و مواد غذایی در محیط آزاد خودداری شود.

در تابستان باید به بهداشتی و سالم بودن شیرینی‌های خامه‌ای، بستنی و سالاد الویه هنگام مصرف توجه شود. همچنین انواع گوشت با قرار گرفتن در محیط آزاد تولید سم کرده که به دنبال مصرف آن، اسهال و استفراغ ظرف مدت کوتاهی (یک تا 6 ساعت) بروز می‌کند. همچنین برخی میکروب‌ها مانند «وبا» (بیماری که با اسهال شدید شروع می‌شود)‌ پس از بلع ابتدا بین 2 تا 5 روز رشد کرده و سپس سم تولید می‌کنند.

اطمینان یافتن از آب و مواد غذایی سالم و بهداشتی بهترین راه پیشگیری از وباست. همچنین در تهیه و مصرف یخ باید دقت شود. در یخ ممکن است رشد میکروب‌ها کند شود، اما این میکروب‌ها با قرار گرفتن در شرایط مناسب توانایی رشد و ایجاد آلودگی را پیدا می‌کنند. بنابراین در مصرف یخ‌هایی که کنار خیابان‌ها به فروش می‌رسند، باید دقت شود.

برخورد دست آلوده با مواد غذایی از مهم‌ترین و خطرناک‌ترین عوامل بروز اسهال و استفراغ در تابستان است. بهترین راه پیشگیری از بروز اسهال و استفراغ، شستشوی دست قبل از غذا و رعایت اصول بهداشتی در مصرف آب و مواد غذایی است.

از آنجا که در اسهال باید به نحوی آب از دست رفته بدن جبران شود، مصرف مایعات از راه دهان بهترین روش جایگزینی آب بدن است.

دکتر محمدجواد احسانی اردکانی، متخصص گوارش و کبد با تایید این موضوع ادامه می‌دهد: وارد شدن میکروب و ویروس به دهان از طریق غذا، منجر به عفونت دستگاه گوارش می‌شود که معمولا به صورت اسهال و گاهی به صورت درد شکم، تهوع، ضعف و بی‌حالی خود را نشان می‌دهد.

به گفته وی، از آنجا که عوامل این بیماری از طریق دهان وارد بدن می‌شوند، بهترین راه مقابله با آن رعایت بهداشت تغذیه‌ای است. بر این اساس لازم است که مواد غذایی از مکان‌های سالم و بهداشتی تهیه شوند. همچنین غذاهای مانده که احتمال آلودگی در آنها زیاد است، مانند انواع غذاهای سس‌دار باید با احتیاط بیشتری مصرف شوند. در مجموع بهتر است از غذاهای تازه استفاده کنیم و مواد غذایی بیرون از یخچال نگهداری نشوند.

این فوق تخصص گوارش و کبد به ایسنا می‌گوید: اسهال و استفراغ در اغلب موارد خود به خود بهبود می‌یابد. اما لازم است همزمان با این بیماری آب از دست رفته بدن جبران شود. خوردن مایعات، بهترین روش جایگزینی آب از دست رفته بدن است؛ بنابراین لازم است فرد به حد تحمل و در فواصل معین از مایعات استفاده کند. اما چنانچه فرد تهوع زیادی دارد، می‌توان با تزریق سرم به نحوی آب بدن را جبران کرد.

در صورتی که فرد تمایلی به خوردن غذا ندارد، نباید به وی اصرار کرد. همچنین در صورتی که فرد اسهال خونی، تب بالا و سن بالا نداشته باشد می‌توان با نظر پزشک تا حدودی از داروهای کندکننده حرکات دستگاه گوارش استفاده کرد. این در حالی است که در برخی افراد که دارای بیماری‌های زمینه‌ای دیگر هستند این داروها توصیه نمی‌شود.

دکتر اردکانی با بیان این که در اغلب اسهال و استفراغ‌ها مصرف آنتی‌بیوتیک ضرورتی ندارد، ادامه می‌دهد: مصرف خودسرانه آنتی‌بیوتیک در درمان اسهال و استفراغ، حتی مشکلات را بیشتر می‌کند. در مجموع بهترین اقدام درخصوص اسهال و استفراغ، جبران الکترولیت‌های از دست رفته بدن است.

اگر همراه اسهال حالت تهوع نیز وجود داشته باشد، یخ بجوید. اگر حالت تهوع نباشد، مایعات شفاف را به طور تدریجی بنوشید تا زمانی که اسهال برطرف شود.

از مصرف کافئین، شیر و برخی محصولات لبنی در این شرایط خودداری کنید. پس از رفع علائم بیماری، از غذاهای نرم مانند غلات، برنج، تخم مرغ و سیب‌زمینی پخته و نیز ماست به مدت یک تا 2 روز استفاده کنید.

همچنین 2 تا 3 روز پس از رفع اسهال، رژیم غذایی عادی خود را از سر بگیرید که البته بهتر است از مصرف میوه و غذاهای پرادویه تا چند روز دیگر پرهیز کنید.

معمولا توصیه‌های قدیمی در درمان اسهال مفید واقع می‌شود از جمله مصرف خاکشیر. خاکشیر به عنوان مسهل و ملین مفید است و برای جلوگیری از اسهال و بروز تاثیر خنکی باید به شکل یخ زده یا همراه با یخ مصرف شود. در غیراین صورت ملین و اسهال‌آور است.

به گفته متخصصان استفاده از ماست و سایر لبنیات می‌تواند برای اسهال مفید باشد. زیرا در ماست میکروبی وجود دارد که از عفونت‌های اسهالی جلوگیری می‌کند، ‌همچنین در فصل تابستان توصیه می‌شود بیشتر ازمیوه‌های پوسته‌دار و بسته نظیر هندوانه، خربزه و موز استفاده و از خوردن میوه‌هایی نظیر توت و شا‌‌توت پرهیز شود.

مریم روزبهانی