خاکریزی روی قلب سزار

به گزارش مهر در خرم آباد، کسانی که با قطار به سمت اهواز یا دیگر شهرهای استان خوزستان سفر می‌کنند، پس از عبور از ایستگاه دورود در امتداد خط راه آهن تا ایستگاه تنگ پنج، در حالی که از پنجره قطار محو تماشای مناظر بکر و زیبای زاگرس هستند، رودخانه‌ای را می‌بینند که تا کیلومترها با آنها همسفر است.

این رودخانه که از نظر زمین شناسی فعال بشمار می‌رود، "سزار" نام دارد که درون دره‌ها و گذرگاه‌های صعب‌العبور و نفوذ ناپذیر زاگرس مسیری را برای خود ساخته است و برای پیوستن به رودخانه بختیاری پیش می‌رود.

سزار، دریایی خروشان در دل کوههای زاگرس

این رودخانه با اینکه رودی کم عرض است ولی به قدری شکوه و هیبت دارد که گویی دریایی خروشان در دل کوه است. رودخانه پر پیچ و خم سزار در میان نواحی بکر و زیبای زاگرس مناظر بسیار جالبی را بوجود آورده است که جذابیت سرزمین لرستان را دوچندان می‌کند.

رودخانه سزار که گاهی به آن "آب دز" نیز می‌گویند، از شاخه‌های رودخانه دز است که خود رودخانه دز نیز شاخه ای از رودخانه کارون به شمار می‌رود و یکی از بزرگترین رودخانه‌های زیر حوضه کارون بزرگ در استان لرستان است.

رودخانه سزار از به هم پیوستن دو رودخانه ماربره و تیره در شهر دورود تشکیل می‌شود که از این محل تا ایستگاه تنگ پنج که با رودخانه بختیاری تلاقی می‌کند سزار نامیده می‌شود.

خروش سزار در قلب زاگرس

سرچشمه رودخانه سزار در ابتدا آبراهه‌ها، چشمه سارها و آبخیزهای بسیاری است که از ارتفاعات دهستان سربند اراک سرچشمه می‌گیرند و این آبها در این ناحیه "رودخانه تیره" را تشکیل می‌دهند. این رود پس از گذر از دامنه‌های شمالی کوه‌های سفید، سیاه و بناد، دهستان ژان از توابع شهرستان بروجرد، دهستان کاغه با رودخانه‌های بیاتون و آب سرده مخلوط می‌شود سپس در شهر دورود به رودخانه ماربره می‌پیوندد که سرانجام در این ناحیه سزار تشکیل می‌شود.

رودخانه سزار در ابتدا وارد دره شرقی کوه دوش دراز می‌شود و در امتداد خط آهن دورود ـ اندیمشک جریان می‌یابد. در طول این مسیر و در دره بین کوه‌های پریر و تختکوه در دهستان دز از توابع شهرستان الیگودرز، رودهای گهرود و آب گورکش به آن می‌پیوندند.

پس از آن رودخانه آب پسیر نیز وارد سزار می‌شود. رودخانه سزار از دره‌های میان کوه‌های زاغه و محمل کوه می‌گذرد و وارد دهستان ماهرو از توابع شهرستان الیگودرز می‌شود. در اینجا رودخانه‌های آب مأمون و آب سرخ به آن می‌پیوندند. زمانی که از دره بین کوه‌های چلن و مقابل گیر در ایستگاه تنگ هفت می‌گذرد، رود للری به آن می‌پیوندد و در نهایت در ایستگاه تنگ پنج با رودخانه بختیاری یا آب بختیاری یکی شده و از این پس رودخانه دز نام می‌گیرد.

رودخانه دز نیز در بند قیر واقع در 40 کیلومتری شمال شرقی اهواز به رودخانه کارون می‌پیوندد.

پوشش گیاهی و جانوری متنوع سزار، نمود طبیعت بکر لرستان

طول مسیر رودخانه سزار به انضمام رودخانه دز از بروجرد تا بند قیر 515 کیلومتر و شیب متوسط آن 0.4 درصد و وسعت حوضه آبگیر آن 22 هزار و 100 کیلومتر مربع است. میانگین آبدهی سالانه 7.396 میلیون متر مکعب و میانگین بارندگی سالانه از این حوضه 680 میلیمتر است.

رودخانه سزار و شاخه‌های آن با ایجاد 45 مقطع عمده در تاقدیس‌های از نوع آهک سخت در واقع بزرگترین ناهنجاری رودخانه ای را در زاگرس تشکیل می‌دهد.

رودخانه سزار دارای ماهیان فراوانی است که از نظر تنوع گونه ای نیز چشمگیر هستند. ماهیان این رودخانه از ارزش اقتصادی و اکولوژیکی بالایی برخوردار هستند. از ماهیان این رودخانه می‌توان به گونه‌هایی از خانواده کفال ماهیان، ماهیان کف زی، کپور ماهیان و گربه ماهیان اشاره کرد.

رودخانه سزار حیات بخش طبیعت بکر منطقه

حال این روزها این طبیعت بکر و بهشت وار خدادادی به وسیله انسان دستخوش تغییراتی شده که به نوعی حیات آبزیان سزار را در معرض خطر قرار داده است.

فعال شدن پروژه راهسازی در نزدیکی رودخانه خروشان سزار یکی از مشکلاتی است که دوستداران محیط زیست را نگران کرده است.

در حال حاضر راه دسترسی سد بختیاری که قرار است بر روی رودخانه بختیاری که رودخانه سزار به آن می پیوندد ایجاد شود در حال اجراست که متاسفانه کوتاهی متولیان پروژه در رعایت الزامات زیست محیطی انتقادات مسئولان محیط زیست را به دنبال داشته است.

پیمانکاران پروژه به بهانه کاهش هزینه ها خسارات جبران ناپذیری به محیط زیست وارد کرده اند

مدیرکل محیط زیست استان لرستان در این رابطه به خبرنگار مهر در خرم آباد گفت: متاسفانه مشکلی که در حال حاضر ما با آن مواجه هستیم این است که جنگلها و سایر زیستگاههای ما در اثر برخی پروژه های عمرانی در معرض تهدید هستند.

علی حسین بازگیر با بیان اینکه ما از بسیاری از مسائل راضی نیستیم، عنوان کرد: یکی از مشکلاتی که در حال حاضر با آن مواجه هستیم بحث احداث جاده دسترسی سد بختیاری است.

وی ادامه داد: در ابتدای کار با توجه به ضرورتهایی که در زمینه ایجاد این راه دسترسی وجود داشت با تاکید بر رعایت الزامات زیست محیطی موافقت خود را با اجرای این پروژه اعلام کردیم.

مدیرکل محیط زیست استان لرستان با انتقاد از عدم رعایت الزامات زیست محیطی مسئولان پروژه در اجرا، عنوان کرد: پیمانکاران پروژه راه دسترسی سد بختیاری به بهانه کاهش هزینه ها، تخریبهای جبران ناپذیری را در محدوده رودخانه سزار ایجاد کرده اند.

حمل خاکبرداری انجام شده از پروژه به قلب رودخانه سزار

بازگیر ادامه داد: در روند اجرای پروژه پیمانکاران به جای حمل خاک برداشت شده از بستر جاده به سمت خارج از محل پروژه این خاک را به رودخانه سزار سرازیر کرده اند.

وی تصریح کرد: واقعا ظلم است که این حجم خاک به سمت رودخانه سزار که یکی از زیستگاههای اصلی آبزیان است، ریخته شود.

مدیرکل محیط زیست استان لرستان با اشاره به اینکه متاسفانه از سوی مجریان پروژه کم کاری صورت می گیرد، خاطرنشان کرد: برخی از پیمانکاران پروژه سعی می کنند با بحثهای مختلف ما را مجبور به پذیرش طرح خودشان کنند در صورتیکه باید آنها مطابق مطالعات و ارزیابی های زیست محیطی عمل کنند.

بازگیر با اشاره به پیگیریهای انجام شده، گفت: تمام تلاش خود را به کار خواهیم بست تا در اجرای این پروژه کمترین خسارت به محیط زیست وارد شود.

وی خاطرنشان کرد: ما اعتقاد داریم که تخریب هر زیستگاه بیشترین اثر را در کاهش جمعیت حیات وحش هر منطقه دارد.

پروژه راهسازی که طبیعت بکر منطقه را به هم ریخت

بنابر این گزارش، راه دسترسی سد بختیاری به طول 85 کیلومتر و با اعتباری بالغ بر 25 میلیارد تومان از سمت شهرستان خرم آباد در حال احداث است.

این پروژه مسیر دسترسی به سد بختیاری به عنوان بلندترین سد دنیا را هموار خواهد کرد. سد بختیاری بلندترین سد دو قوسی بتنی جهان با ارتفاع 315 متر و بزرگترین مخزن مصنوعی ذخیره آب کشور پس از کرخه با حجمی معادل 4.8 میلیارد متر مکعب در تراز نرمال است.

خبرگزاری مهر پیش از این نیز در گزارش دیگری به روند تهدید کارگاه راهسازی این پروژه در نزدیکی تنها اثر طبیعی ملی لرستان پرداخته بود. در حال حاضر کارگاه پروژه راه دسترسی سد بختیاری در کمترین فاصله با غار ماهی کور به عنوان یکی از گونه های منحصر به فرد دنیا قرار گرفته و حیات این میراث طبیعی را تهدید می کند.

به هر حال به نظر می رسد روند احداث راه دسترسی سد بختیاری و بی توجهی های صورت گرفته در رعایت الزامات زیست محیطی علاوه بر تهدید رودخانه سزار و آبزیان آن تنها اثر طبیعی ملی لرستان را نیز در معرض خطر قرار داده که جلوگیری از ادامه تخریب ها نیازمند برخورد و واکنش سریع مسئولان است.