خودروی چینی ، خوب یا بد؟

وقتی متوجه شد که من ایرانی‌ام، به کامیونی پر از پمپ صادراتی در محوطه اشاره کرد و گفت: «با ورود کالای ژاپنی به بازار دنیا، به لحاظ آن‌که محصولات ما بسیار باکیفیت و طبیعتا گران است، بیشتر مشتریان خود را از دست داده‌ایم، اما ایران جزو معدود بازارهایی است که هنوز هم با وجود کالاهای ارزان و بی‌کیفیت ژاپنی، محصولات ما را خریده و بهای کیفیت آن را می‌پردازد.»

38 سال از‌ این خاطره محمدباقر رجال می‌گذرد‌ و ‌این درحالی است که چین امروز به ژاپن دیروز تبدیل و ‌ایرانی‌ها نیز ظاهرا ذائقه دهه هفتادشان تغییر کرده و جنس کم کیفیت ولی ارزان را به کالای مرغوب، اما گران ترجیح می‌دهند. حال در ‌این اوضاع‌، ‌ایران‌خودرویی‌ها نیز قصد دارند جای خالی پیکان ارزان و پر سود خود را با برندی چینی و البته زیر 10‌میلیون تومان پر کنند.

در ‌این زمینه البته کارشناسان نظرات مختلفی داشته و هر‌کسی از ظن خود محاسن و معایبی را در باب ورود گسترده چینی‌ها به صنعت خودرو‌ ایران برمی‌شمرد.

برخی معتقدند خودروسازی ما به لحاظ آن‌که حدود نیم قرن‌، قدمت دارد و در طراحی و تولید‌، عمیق‌تر از چینی‌هاست‌، پس نباید با ‌این چشم بادامی‌ها شریک شده و محصول مشترک تولید کند و از آن سو نیز برخی دیگر از کارشناسان‌، به حضور روزافزون خودروسازان چینی اشاره و بر‌این باورند که جنس باکیفیت نیز در سرزمین اژدها پیدا می‌شود.

هر چند نمی‌توان درباره‌ آینده محصولی که قرار است ‌ایران‌خودرو با شریک چینی خود به تولید برساند‌، قضاوتی دقیق انجام داد‌، اما به هر حال می‌شود تجربه حضور چند‌سال گذشته چینی‌ها در صنعت خودرو کشور را مثال زد و در مثال هم که مناقشه نیست.

در حال حاضر بخش خودروهای سواری صنعت خودرو ‌ایران ‌، در قسمت دولتی خود محصول چینی ندارد و خودروسازان خصوصی‌، آن هم در تیراژی نسبتا‌ اندک به تولید محصولات چینی روی آورده‌اند.

البته تجاری‌سازان ‌ایران نه تنها در بخش خصوصی‌، بلکه در بطن دولتی خود نیز همکاری نسبتا گسترده‌ای با خودروسازان چین داشته و تولیدات آنها بیش از سواری‌های چینی‌، در جاده و خیابان‌های کشور به چشم می‌آیند.

این در شرایطی است که مشتریان ‌ایرانی طبق آنچه که به گوش می‌رسد‌، رضایت چندانی از خودروهای چینی ندارند و در بیشتر مواقع تنها انگیزه‌ای که آنها را به سمت خرید این خودروها سوق می‌دهد‌، قیمت پایین‌تر آنها در مقایسه با سایر محصولات مشابه است.

شاهد زنده ‌این نارضایتی‌ها‌، هوو کامیون چینی‌ ایران‌خودرودیزل است که بنا به گفته پلیس راهور ناجا‌، بخش قابل توجهی از تصادفات جاده‌ای کشور طی سه چهار سال گذشته به‌این چشم بادامی‌ سنگین‌، مربوط می‌شود.

این تجربه ناخوشایند در شرایطی رخ داده که ‌ایرانی‌ها در کل‌، اعتماد چندانی به کالاهای چینی نداشته و همین که واژه Made in China روی کالایی دیده شود‌، کافی است تا ‌ایرانی‌ها تصویری بی‌کیفیت و نامرغوب را از آن کالا در ذهن خود تصور کنند.

این موضوع از دید برخی کارشناسان‌، ناشی از عملکرد نامناسب بازرگانان و تجار کشور است که با واردات اجناس بی‌کیفیت چینی‌، بی‌اعتمادی مشتریان داخلی را به چین و کالای چینی پدید آورده‌اند.

در ‌این زمینه البته برخی کارشناسان و دست‌اندرکاران خودروسازی کشور نظرات مختلفی دارند به طوری که برخی بر‌این باورند که چینی‌ها در هر صورتی، شایستگی ورود به صنعت خودروی کشور را نداشته و خودروسازان داخلی تکنولوژی و مسائل فنی خاصی را از آنها یاد نخواهند گرفت، از سوی دیگر کارشناسان و دولتمردانی نیز هستند که از ورود خودروهای چینی به بازار خودرو کشور وحشت دارند‌، چرا که معتقدند اگر پای خودروسازهای‌ این کشور به‌ ایران باز شود‌، بدون در نظر گرفتن کیفیت‌، به طور حتم خودروسازی کشور نابود خواهد شد.

این مواضع در شرایطی است که رشد تولید خودروسازان چینی و همچنین همکاری‌های مشترک آنها با برند‌های معتبر و مشهور دنیا‌، به هیچ وجه قابل مقایسه با خودروسازان بزرگ ایران نیست.

در حال حاضر چین چندین خودروساز بزرگ از جمله چری‌، جیلی و BVD را به خود می‌بیند و هر یک از آنها با برندهایی معتبر نظیر جنرال موتورز آمریکا‌، فیات‌ایتالیا و همچنین بی‌ام دبلیو آلمان همکاری‌های مشترک دارند و ‌این موضوع از دید کارشناسان‌، علاوه بر آن‌که به بازار داغ چین مربوط می‌شود با پیشرفت چند سال گذشته خودروسازان‌ این کشور نیز در ارتباط است.

در ‌این بین‌، شرکت چری‌، تقریبا 50درصد بازار داخلی چین را پوشش می‌دهد و سایر خودروسازان نیز 50درصد مابقی بازار را در اختیار دارند‌، ‌این در حالی است که ظاهرا شریک چینی‌ آینده‌ ایران‌خودرو‌، هیچ یک از شرکت‌های چری‌، جیلی و BVD به عنوان 3 برند اول خودروسازی چین نخواهد بود.

برخی کارشناسان بر‌این باورند که اگر انتخاب ‌ایران‌خودرو یا هر خودروساز دیگر کشور‌، انتخاب درستی باشد‌، می‌توان به خودروسازان چینی نیز اعتماد و با توجه به تخصص آنها در کاهش قیمت و تولید بالا‌، محصولاتی ارزان و در عین حال با کیفیت به تولید رساند.

این در حالی است که به گفته برخی دیگر از کارشناسان‌، فرهنگ خاص خودروسازان داخلی‌، با مدل کار چینی‌ها همخوانی ندارد و بعید است تجربه‌ای موفق از باب همکاری مشترک خودروسازان‌ ایرانی و چینی‌، نصیب صنعت و مشتری‌ ایرانی شود.

مدیرعامل مگاموتور در زمینه ‌این‌که سرنوشت همکاری خودروسازان ‌ایرانی و چینی چه خواهد شد‌، می‌گوید: اگر هدف از همکاری با چینی‌ها‌، تولید خودرویی ارزان باشد‌، قطعا نباید منتظر محصولی با کیفیت بود.

محمدرضا روشنی‌مقدم با اشاره به‌این‌که خودروسازان چینی‌، طیف وسیعی از محصولات را به تولید می‌رسانند‌، تاکید می‌کند: تجربه نشان داده که مشتریان‌ ایرانی دید مثبتی نسبت به خودروهای چینی که تاکنون وارد بازار کشور شده نداشته و در حال حاضر می‌توان بخوبی نشانه‌ها و اثرات منفی ‌این نوع محصولات را در جامعه مشاهده کرد.

به گفته روشنی‌مقدم، همکاری با چینی‌ها‌، به نوعی عقبگرد در صنعت به حساب می‌آید‌، چراکه خودروسازی چین‌، جوان‌تر از صنعت خودرو ما بوده و خودروسازان داخلی در مقایسه با چینی‌ها‌، عمقی‌تر و فنی‌تر و قدیمی‌تر هستند. مدیرعامل مگاموتور با اشاره به‌ این‌که اگر هم قرار باشد با خودروسازان معتبر چینی کار کنیم‌، دیگر نباید انتظار تولید محصول ارزانی را داشته باشیم‌، می‌گوید: نمی‌توان هم به دنبال خودرو با کیفیت بود و هم در عین حال‌، ارزانی آن را نیز انتظار کشید.

اما اظهارات روشنی‌مقدم درباره قدمت کمتر خودروسازان چینی‌ها در مقایسه با خودروسازان داخلی‌، در شرایطی است که فرید زاوه، کارشناس خودرو اعتقاد دارد‌، خودروسازی چین نیز دارای سابقه و قدمتی طولانی است.

وی می‌گوید: خودروسازان چینی در تولید محصولات تجاری سابقه‌ای 60ساله داشته و در بخش تولیدات سواری نیز طی دهه گذشته‌، پیشرفتی سریع در تیراژ و البته کیفیت داشته‌اند.

وی با بیان ‌این‌که حجم عظیم سرمایه‌گذاری‌های خارجی در صنعت خودروی چین و حضور برندهای معتبر دنیا در ‌این کشور، نشان از پیشرفت آنها در ‌این صنعت دارد، می‌افزاید: طبق پیش‌بینی‌های انجام شده‌، خودروسازان چینی مسیر پیشرفت را بسیار سریع طی خواهند کرد و آینده بازار خودرو دنیا در اختیار آنها است. زاوه می‌افزاید: طی چند سال‌ آینده خودروسازان چینی از کره‌ای‌ها نیز پیش خواهند افتاد و برندهای بیشتری خواهان همکاری مشترک با آنها می‌شوند. این کارشناس خودرو هر چند همکاری خودروسازان‌ایرانی را با چینی‌ها‌، موضوعی منفی نمی‌داند، اما در عین حال معتقد است چون شرایط کاری و اقتصادی‌ ایران و چین قابل مقایسه با یکدیگر نیست‌، نباید انتظار داشت که خودروسازان داخلی‌، تکنولوژی و حتی ارزان‌سازی را از چینی‌ها یاد بگیرند. وی توضیح می‌دهد: ظاهرا هدف ایران خودرو از همکاری مشترک با چینی‌ها‌، تولید محصولی با کیفیت و ارزان است‌، در حالی که قطعه‌ساز ‌ایرانی هیچ‌گاه نمی‌تواند‌ قطعات را با قیمتی که آنها می‌سازند‌، تولید کند‌، چراکه ساعات کار و دستمزدها در ‌ایران و چین به هیچ‌وجه قابل مقایسه با یکدیگر نیست.

در همین رابطه یک عضو کمیسیون صنایع مجلس با بیان این‌که کشور چین در صنعت خودرو و خدمات پس از فروش آن در بازار ایران موفق نبوده است، تصریح می‌کند: تولیدکنندگان ایرانی نباید به صورت مشارکتی زیر بار تولید خودروهای چینی بروند.

مهدی صادق در ارزیابی مذاکرات ایران خودرو با یک شرکت چینی برای تولید خودروی جایگزین پیکان می‌گوید: ایران در زمینه خرید و استفاده از خودرو و قطعات چینی سابقه مناسب و قابل قبولی ندارد و طی سال‌های گذشته نیز نمونه‌هایی از تولیدات چینی به کشور وارد شده که خریداران و مصرف‌کنندگان آن همچنان با مشکل پایین‌بودن کیفیت و خدمات پس از فروش این خودروها روبه‌رو هستند. به گفته وی، قطعات خودروهای چینی با قطعات مورد استفاده در خودروهای داخلی هماهنگی ندارد و همین مساله تأمین قطعات یدکی مورد نیاز خودروهای چینی را با مشکل روبه‌رو کرده است. وی ادامه داد: از طرفی با توجه به کم بودن تعداد خریداران خودروهای چینی، نمایندگی خدمات پس از فروش این خودروها به تعداد لازم در کشور وجود ندارد، زیرا ایجاد این نمایندگی‌ها صرفه اقتصادی لازم را دارا نیست.

این عضو کمیسیون صنایع همچنین می‌افزاید: اگر از برندهای اروپایی برای همکاری مشترک خودروسازان با خارجی‌ها استفاده شود نتایج بهتری حاصل خواهد شد، چراکه اروپایی‌ها خودروهای باکیفیت‌تر و قابل اعتمادتری را به تولید می‌رسانند.

اظهارات صادق در شرایطی است که خود ایران‌خودرو نیز بتازگی اعلام کرده شاید محصولی اروپایی یا حتی کره‌ای جایگزین پیکان شود و این شرکت از خیر محصولات چینی بگذرد.