W3C، معیار در وب

نخستین و مهم‌ترین ماموریت W3C از طریق خلق استانداردهای وب و راهکارها دنبال می‌شود. پس از سال 1994میلادی، W3C بیشتر از 90 استاندارد این‌چنینی را به‌صورت توصیه‌های W3C پیشنهاد کرده است. همچنین W3C در زمینه آموزش و توسعه، نرم‌افزار توسعه و خدمات‌رسانی به‌صورت یک انجمن باز برای تبادل‌نظر در زمینه وب فعالیت می‌کند.

روشن است که برای رسیدن وب به بالاترین توانایی‌های آن، فناوری‌های بنیادین وب باید با یکدیگر سازگار باشند و به هر سخت‌افزار و نرم‌افزاری برای دسترسی به وب، امکان فعالیت بدهند. W3C این هدف را «یکپارچگی عملیات وب» می‌خواند. W3C با انتشار باز و غیراختصاصی استانداردها برای زبان‌های وب و پروتکل‌های آن، می‌کوشد تا از ناهماهنگی وب جلوگیری کند.

تیم برنرزلی و همکارانش W3C را برپا کردند. برنرزلی در سال 1989 در مرکز پژوهش‌های هسته‌ای اروپا (CERN) وب جهانی را اختراع کرد. وی پس از آن‌که W3C در 1994 تاسیس شد، به‌عنوان مدیر در آن به‌کار پرداخته است.

ابتکارات کلی W3C همچنین شامل گسترش روابط با ملل، منطقه و سازمان‌‌های بین‌المللی سراسر جهان است. این ارتباط‌ها به پشتیبانی W3C از یک فرهنگ مشترک سراسری در توسعه وب یاری می‌رساند. مناسبات W3C به‌ویژه با دیگر سازمان‌هایی که استانداردها را برای وب یا اینترنت به‌صورت صحیح توسعه می‌دهند، به پیشرفت بیشتر می‌انجامد.

عملیات W3C بطور مشترک توسط دانشگاه MIT دانش کامپیوتر و آزمایشگاه هوش مصنوعی CSAIL در آمریکا، کنسرسیوم پژوهش اطلاع‌رسانی و ریاضیات اروپا (ERCIM) در مرکز فرانسه و دانشگاه کیو در ژاپن راهبری می‌شود.

همچنین W3C در مناطق بسیاری در سراسر جهان دفترهایی دارد که با انجمن‌های وب ناحیه خودشان در راستای ارتقای فناوری‌‌های W3C کار می‌کنند. فعالیت‌های عمده این کنسرسیوم و استانداردهایی که در راستای توسعه وب در طی یک دهه ایجاد کرده، عبارتند از: HTML ،‌XML ،‌URL ،‌XForms‌، مرورگرهای صوتی، خدمات و تجهیزات وب.

در ادامه به اختصار در باره چند نمونه از فعالیت‌ها و استانداردهای می‌پردازیم:

زبان نشان‌گذاری ابرمتن یا HTML ² یک زبان بین‌المللی برای شبکه جهانی وب است. همزمان با گسترش اولین مرورگر وب در سال 1990، تیم برنزلی زبان HTML را براساس SGML ³ ارائه کرد. HTML یک زبان متنی است که مرورگرها می‌توانند آن را دریافته و به‌شکل متن و تصاویر گرافیکی نمایش ‌دهند. مرورگرها در آغاز تنها فایل‌های متنی را بر یک پلتفرم پردازش می‌کردند و این نقطه آغاز کار بود. پس از آن در تابستان 1991 با افزایش کارآمدی مرورگر‌ها، تیم برنزلی کدهای HTML خود را روی اینترنت قرار داد و بدین ترتیب صفحات وب شامل متن و تصاویر گرافیکی شد. در این زمانHTML هنوز به‌صورت یک استاندارد برای وب درنیامده بود. با پیدایش کنسرسیوم شبکه جهانی وب در سال 1994بود که این زبان به‌صورت یک استاندارد برای وب درآمد و هم‌اکنون نیز توسط همین کنسرسیوم و کارگروه‌های مرتبط با آن درحال توسعه و گسترش است.

زبان نشان‌گذاری گسترش‌پذیر یا XML ⁴ یک زبان ساده و انعطاف‌پذیر در قالب متن است که براساس SGML نوشته شده. کنسرسیوم شبکه جهانی وب، استاندارد XML را پیشنهاد کرد. این کنسرسیوم همچنین اولین مرکز توسعه تمام ابزارهایی است که براساس استاندارد XML تولید می‌شوند. زبان XML بسیار شبیه زبان HTML است، با این تفاوت که HTML اطلاعات و داده‌ها را نمایش می‌دهد. اما XML اطلاعات و داده‌ها را تفسیر می‌کند. همچنین در XML برچسب‌های از پیش‌تعریف‌شده‌ای مانند HTML وجود ندارد و برنامه‌نویسان با توجه به نیازهای برنامه برچسب‌ها را تعریف می‌کنند.

امروزه میلیون‌ها تن از وب در زمینه‌های گوناگون با توجه به تخصص و علاقه‌مندی‌هایشان استفاده می‌کنند. وب وسیله‌ای است برای مشارکت‌های مختلف اجتماعی، مبادلات تجاری و آموزش. مردم می‌توانند از طریق وب با یکدیگر در ارتباط باشند و به اطلاعات گوناگون، مانند اخبار جهان و فرصت‌های شغلی مختلف دسترسی داشته باشند. با این ‌حال، هم‌اکنون دسترسی به وب برای بسیاری از افراد ناتوان، مشکل و غیرممکن است. اما از آن‌جا که هدف اولیه و مهم وب دسترسی همگان به آن است، کنسرسیوم شبکه جهانی وب با ایجاد دسترسی نوآورانه به وب یا WAI ⁵، در راستای هرچه بیشتر همگانی کردن وب برای افراد ناشنوا، نابینا یا کم‌بینا و دارای ناتوانی‌های جسمی و ذهنی یا عصبی پیش می‌رود.

تلفن از 150 سال پیش از مهم‌ترین دستاوردهای بشر برای برقراری ارتباط با یکدیگر به‌شمار می‌آید. وب در مقایسه با تلفن دیرتر به‌وجود آمد، اما به‌سرعت در جهت برقراری انواع ارتباطات، پیشرفت می‌کند. امروزه نزدیکی و همگرایی ارتباطات از راه دور و وب باعث شده که بسیاری از امکانات فناوری وب در عرصه تلفن نیز وارد شود و این امر موجب شده تا بسیاری از توسعه‌دهندگان وب به ساخت ابزارهایی روی وب اقدام کنند که از طریق تلفن قابل دسترسی باشد و مردم بتوانند از طریق صوت با این ابزارها ارتباط متقابل داشته باشند.

W3C چارچوبی جهت برقراری ارتباطات صوتی ایجاد کرده است که مکالمات صوتی، ترکیب اصوات، شناسایی اصوات و هر نوع ابزاری برای پاسخ به درخواست‌های مبنی بر صوت را برای کلیه افراد اعم از ناشنوایان و نابینایان شامل می‌شود. ابزارهای ممکن در این زمینه عبارتند از: ابزارهای دسترسی به اطلاعات شخصی، عمومی و بازرگانی و برقراری ارتباط با دیگران.

مکان‌یاب واحد منبع یا URL ⁶ ایجاد یک جامعه جهانی از دیگر اهداف بزرگ وب از آغاز پیدایش آن بوده است که در آن اطلاعات به‌اشتراک گذاشته شود. وب برای رسیدن به این هدف از سیستمURL استفاده می‌کند. URLها پایه و اساس معماری وب هستند. هر نوع منبع قابل دسترسی بر وب اعم از صفحات HTML، تصاویر گرافیکی، کلیپ‌های ویدئویی و برنامه‌ها یک نشانی دارند که توسط URL برای کامپیوترها قابل خواندن می‌شود. URL از 3 بخش تشکیل شده است:

1- نام سازوکاری که برای دسترسی به منبع موردنظر به‌کار می‌رود.

2- نام میزبانی که منبع در آن قرار گرفته است.

3- نام خود منبع که به‌صورت یک مسیر معین می‌شود.

برای نمونه، URL زیر را که به گزارش‌های فنی W3C اختصاص دارد در نظر بگیرید:

این URL بدین ترتیب است که صفحه منبع موردنظر توسط پروتکل HTTP قابل دسترسی است، این صفحه روی ماشین www.w3.org قرار گرفته است و توسط مسیر /TR قابل دسترسی است.

وبی که ما امروزه از آن استفاده می‌کنیم وبی است که فقط اطلاعات و داده‌ها را نمایش می‌دهد. کاربر می‌تواند یک عکس یا تقویم رویدادهای روزانه خود را بر وب بگذارد، ولی آیا می‌تواند مشخص کند که در هنگام گرفتن عکس درحال انجام چه کاری بوده است؟ وبی که ما هم‌اکنون از آن استفاده می‌کنیم، فقط داده‌ها را نمایش می‌دهد، اما وب معنایی⁷ نمایشگر ارتباط بین داده‌ها با یکدیگر و با جهان حقیقی است.

وب معنایی یک تلاش گروهی توسط بسیاری از پژوهشگران با رهبری کنسرسیوم شبکه جهانی وب است. پیشنهاد W3C در زمینه ایجاد وب معنایی دو استاندارد RDF ⁸ و OWL ⁹ را در سال 2004 بنیاد نهاد. RDF برای نمایش اطلاعات و تبادل دانش بر وب استفاده می‌شود و OWL برای انتشار و به‌اشتراک گذاشتن مجموعه‌ای از اطلاعات طبقه‌بندی شده به‌نام «هستی‌شناسی»، پشتیبانی از جستجوهای پیشرفته، عامل‌های نرم‌افزاری و مدیریت داده‌ها استفاده می‌شود.

توسعه خدمات وب¹⁰ در پنج سال گذشته روندی نمایی داشته است.

بیشتر سازمان‌ها و شرکت‌ها در حال توسعه وب‌سرویس هستند و فعالیت‌های پژوهشی بسیاری در راستای بهینه‌سازی وب‌سرویس‌ها و همچنین نحوه اشتراک‌گذاری آن‌ها در حال انجام است. کنسرسیوم وب نیز هم‌راستا با این تلاش‌ها، می‌کوشد تا با تصویب استانداردهای جدید، تراکنش‌های مرتبط با وب‌سرویس‌ها را کنترل و هماهنگ کند.

خدمات وب در حقیقت در طول یک ‌دهه گذشته وجود داشتند، با این‌حال هنوز مشخص نبود که تا چه میزان در آینده، وب‌سرویس‌ها گسترش خواهند یافت و آیا خدمات وب راه‌حل مناسبی برای به‌اشتراک‌گذاری سرویس‌های سازمانی تحت وب خواهد بود یا نه؟

در سال‌های گذشته، سرمایه‌گذاری شرکت‌های آی‌بی‌ام و مایکروسافت در زمینه توسعه استانداردهای جدید جهت انجام تراکنش‌های آنلاین، باعث شد تا خدمات وب دارای اهمیت فراوانی شوند و هم‌اکنون علاوه بر پیاده‌سازی آن در سیستم‌های تجارت الکترونیکی، مراکز آکادمیک نیز در جهت بهینه‌سازی وب‌سرویس‌ها و همچنین نحوه جستجوی خدمات وب مناسب پژوهش می‌کنند.

در آینده خدمات وب گوناگونی موجود خواهند بود، اما به‌راستی کدام‌یک از آن‌ها، همان خدمات وبی است که دقیقا شما به آن نیاز دارید و این وب‌سرویس کجاست و چه کسی آن را ارایه می‌کند؟ پاسخ به این پرسش‌ها در رشته‌های تحقیقاتی با گرایش خدمات وب موجود است.

1. Word Wide Web Consortium

2. Hyper Text Mark-up Language

3. Standard Generalized Mark-up Language

4. Extensible Markup Language

5. Web Accessibility Initiative

6. Uniform Resource Locator

7. Semantic web

8. Resource Description Framework

9. Web Ontology Language

10. Web Services

اعظم گل‌زردی