در جستجوی آرامش از دست رفته
لیلا حاتمی یکی از بهترین گزینهها برای ایفای نقش در قالب روایتهای معنوی و دینی است. او با سکوت و درونگرایی ذاتیش میتواند حسی از معنویت و آرامش را به مخاطبش منتقل کند. حاتمی در فیلمهای مختلف همچون شیدا، لیلا، ایستگاه متروک و... این ماموریت را به خوبی اجرا کرده است.
در شیدا ایفاگر نقش پرستاری بود که با صدای آرامشبخش خود، هر شب آیاتی از قرآن کریم را برای یک رزمنده میخواند تا درد جانفرسای او را التیام بخشد. در این فیلم شخصیت ساده «شیدا» نمادی از یک عشق آسمانی و فرازمینی بود. حتی در فیلم کمدی بی پولی نیز او در قالب یک زن معصوم فرورفت و با همین معصومیتش به ایجاد لحظات کمیک کمک کرد. به عنوان مثال سکانسی را به یاد آورید او که اسکناس مورد نیاز همسرش را در صندوق صدقات انداخت تا مال حرام را تصاحب نکرده باشد.
در فیلم هر شب تنهایی او نقش یک مجری رادیو را بازی میکند که در زندگی شخصی اش دچار بحران ناامیدی و سرخوردگی شده است. اما با این حال باید به گونهای با شنوندگان محترم رادیو صحبت کند که آنها متوجه نگرانیهای پنهانش نشوند. در واقع کسی که خودش به بن بست رسیده میخواهد راهکارهای شادشدن و امیدوار ماندن را به مخاطبانش یاد میدهد. تار و پود شخصیت عطیه با همین تضادها شکل گرفته است. حرفه او حرف زدن است اما در زندگی واقعیاش آدم کم حرفی است و زیاد تمایل به ارتباط با بقیه ندارد. به همین خاطر است که در داخل تاکسی از پرحرفیهای راننده تاکسی رنج میبرد.
او دلشورهها و درد دلهایش را در طول فیلم در قالب نریشن به زبان میآورد.
صدر عاملی با این فیلم و فیلم قبلیاش (شب) نشان داده که در پی تصویر کردن حس معنوی آدمهای بشدت زمینی است.
فیلم دینی هم میتواند پرفروش باشد
فیلم هر شب تنهایی فروش خوب و غافلگیرکنندهای داشت. این فیلم هم اکنون مرز 350 میلیون تومان را رد کرده و در خانههای میانی جدول اکران 88 جاخوش کرده است. ممکن است گفته شود 350 میلیون تومان که رقم چندان زیادی نیست. بله درست است. در سالی که چند فیلم میلیاردی داشتهایم، فروش میلیونی چندان به چشم نمیآید. اما یادمان باشد که هر شب تنهایی با هدف جذب گیشه ساخته نشده است. این فیلم در ژانر دینی قرار میگیرد و بیشتر بازتاب دغدغههای معنوی کارگردانش است نه اهداف تجاری و گیشهای.
عادت کردهایم که فیلمهای دینی بی سر و صدا اکران شوند و از پرده پایین بیایند. خیلی از این فیلمها روی فروش سینمایشان حسابی باز نمیکنند و بیشتر چشم به پخش تلویزیونی و شبکه سینمای خانگی دارند. اما هر شب تنهایی این طور نبود. از همان ابتدا با تبلیغات پررنگ تلویزیونی وارد صحنه شد و خودش را به بینندگان پرشمار تلویزیونی معرفی کرد. دلیل حمایت صدا و سیما از فیلم این است که هر شب تنهایی از تولیدات شبکه اول سیماست. حجم تبلیغات این فیلم آنقدر زیاد است که صدای بعضی از سایتهای خبری را در آورده. به عنوان مثال سایت الف در مطلبی با عنوان پخش تیزرهای طولانی مدت هر شب تنهایی نوشته: صدا و سیما باید در این زمینه رویهای یکسان اتخاذ و از فیلمهای روی پرده به صورت یکسان حمایت کند.
این اتفاق یک بار دیگر هم برای فیلم مریم مقدس افتاد. این فیلم هم به کمک تبلیغات تلویزیونی به گیشه پررونقی دست یافت و به یکی از فیلمهای پرفروش سال بدل شد.
هر شب تنهایی از نظر تعداد سالن هم وضع خوبی دارد. فیلم با 7 سالن سینما در پایتخت اکران خود را آغاز کردو هماکنون با افزودن 11 سالن سینمای دیگر به فروشش ادامه میدهد. یک فیلم باید خیلی خوش شانس باشد که حدود دو ماه روی اکران بماند و هر شب تنهایی از این شانس برخوردار بود.
قرار بود فیلم «شب» اکران عمومی خود را از چند روز پیش در گروه سینمایی عصر جدید آغاز کند و جایگزین دیگر فیلم صدرعاملی «هر شب تنهایی» شود. اما مسوولان برای اکران این فیلم دست نگه داشتند تا هر شب تنهایی همچنان روی پردهها بماند. در همین رابطه اعلام شد تا زمانی که «هر شب تنهایی» کف فروش را داشته باشد، شب جایگزینش نمیشود.
خیلی وقتها خودتان را برای رفتن به سالن سینما و دیدن فیلم دلخواه آماده میکنید. اما تا میرسید میبینید فیلم دیگری جایگزین فیلم مورد علاقه شما شده است. اما در رابطه با فیلم هر شب تنهایی میتوانستید با آرامش و تامل برای دیدن فیلم برنامه ریزی کنید. تا اینجا به 3 عامل فروش خوب هر شب تنهایی اشاره کردیم: تعداد سالنهای زیاد، زمان اکران
طولانیمدت و تبلیغات خوب.
نمایش سبکبالی پس از زیارت
در فیلم شب، قهرمان داستانی که میخواهد آیینی دینی (زیارت) را اجرا کند، یک خلافکار دستبند زده شده است. عزتالله انتظامی در این فیلم نقش یک متهم را بازی میکند که دوست دارد قبل از محاکمه شدن و رفتن به زندان برای آخرین بار به زیارت حرم امام رضا (ع) برود. نقطه قوت فیلم این است که تغییر و تحول درونی شخصیت به کندی صورت میگیرد و به همین خاطر باورپذیر جلوه میکند. قرار نیست متهم یکباره به یک آدم مقدس و پرهیزکار بدل شود. درست در یک لحظه دلش میگیرد و اشکش جاری میشود. واکنشاش هم در همین حد است که چند لحظه در همان نقطهای که هست توقف میکند و از حرم بیرون نمیرود تا از آن حال و هوا خارج نشود.
در فیلم هر شب تنهایی نیز دست تقدیر عطیه را به زیارت میکشاند. او در پی ایجاد ارتباط با یک دختر بچه گمشده در حرم به درکی جدید از مفهوم زندگی میرسد و پس از آن سعی میکند با نیایش و زیارت، یک گام به معبودش نزدیک تر شود. بعد از این لحظه است که نمایی از صورت عطیه را غرق در نور و روشنایی میبینیم.
دو فیلم دینی صدر عاملی هر دو میخواهند سبکبالی پس از زیارت را به مخاطبش نشان دهند. اما فیلم اولی (شب) در رسیدن به این هدف موفقتر است. در اولی میتوانیم با متهمی که شوق زیارت دارد همذات پنداری کنیم اما در دومی (هر شب تنهایی) نه مقاومت عطیه در رفتن به زیارت برایمان خیلی ملموس است و نه تغییر رفتار یکبارهاش پس از دیدار با
دختربچه. البته این مشکل به فیلمنامه برمیگردد و نمیتوان بازی روان و جذاب لیلا حاتمی را زیر سوال برد.
معمولا مرسوم نیست که برای فیلمهای دینی از بازیگران شناخته شده استفاده کنند. در این رابطه میتوان فیلمهای رنگ خدا، بچههای آسمان، تولد یک پروانه، زیر نور ماه و... را مثال زد. اما صدر عاملی در فیلم جدیدش دو ستاره پرطرفدار یعنی لیلا حاتمی و حامد بهداد را در مرکز ثقل ماجرا گذاشته است. تجربه شیرین فروش خوب این فیلم نشان داد که میشود با نیتی خیرخواهانه! از ستارهها در مسیر درست استفاده کرد.
احسان رحیمزاده
در تپش این هفته، ماجرای فریب و تعرض در پوشش عرفانهای دروغین و رمالی را بررسی کردیم