بغداد ‌در آتش

ساعات آغازین صبح بود که 2 خودروی مملو از مواد منفجره در خیابانی که در یکسوی آن ساختمان وزارت دادگستری و در سمت دیگر فرمانداری بغداد قرار گرفته است با صدای مهیبی منفجر شد. اگرچه در وهله اول تعداد تلفات این حادثه حدود 100 نفر اعلام شده بود لیکن با مرگ تعدادی از مجروحان قبل از آن که روز سه‌شنبه به پایان برسد تعداد کشته‌ها در حدود 150 تن برآورد شد.

اگرچه علی الدباغ، سخنگوی دولت عراق ساعاتی پس از این حادثه در گفتگو با خبرنگاران از بازمانده‌های حزب بعث عراق که در سوریه سکنا گزیده‌اند و همچنین گروه‌های وابسته به القاعده به عنوان عاملان این حمله یاد کرد لیکن کم نیستند کسانی که می‌گویند احزاب و جناح‌های عراقی دستی در این حملات دارند و بدین وسیله به دنبال تضعیف ائتلاف حاکم و افزودن بر کرسی‌های پارلمانی خود هستند.

سالار سامان ممدوح، از ساکنان بغداد در حالی که به وارسی ‌خودروی سوخته‌ای به فاصله کمی از محل وقوع انفجارهای روز یکشنبه مشغول است، می‌گوید: این خودرو احتمالا متعلق به برادرم است که هم‌اکنون به دلیل شدت جراحات وارده در بیمارستان بستری شده است. او که لوله‌کش است، می‌افزاید: همه می‌دانند احزاب سیاسی در پس این تحولات هستند و با این اقدامات سعی دارند قدرت بیشتری در پارلمان کسب کنند.

عبور کامیون‌های مملو از بمب از پست‌های ایست و بازرسی متعدد فعال در ورودی‌های منطقه سبز بغداد و رسیدن آنها به خیابانی که وزارت دادگستری و فرمانداری بغداد در آن قرار دارند یکی از عواملی است که مردم را متقاعد کرده احزاب سیاسی دستی در این حملات دارند.

ام‌علی، زنی میانسال که در حال تماشای تلاش نیروهای امدادی برای پاکسازی محل انفجارات است با اشاره به این که مردم عراق 20 سال است درحالجنگ هستند تلاش دولت عراق برای یافتن عوامل پشت پرده حملات یکشنبه خونین بغداد را نوعی سیاه‌بازی توصیف می‌کند.

همسایه او که زنی جوان است و در کنارش ایستاده از قتل شوهرش توسط ضاربی ناشناس می‌گوید که موجب بیوه شدن او و یتیم شدن 5 فرزندش شد.

حمله روز یکشنبه به فاصله کمتر از 2 ماه از عملیات خونبار دیگری در منطقه سبز بغداد با 90 کشته به وقوع پیوست. در آن حمله هم کامیونی مملو از مواد منفجره با عبور از پست‌های ایست و بازرسی متعدد در نزدیکی وزاری کشور عراق منفجر شد.

دولت عراق پس از این حمله سوریه را به پناه‌دادن به دشمنان عراق و حمایت ضمنی از شورشیان خارجی فعال در مناطق ناامن این کشور متهم کرد و خواستار استرداد بعثی‌هایی شد که پس از سقوط حاکمیت صدام در سال 2003 میلادی به سوریه پناهنده شدند.

پافشاری دمشق بر دریافت مستنداتی دال بر مشارکت بعثی‌های سابق در ناآرامی‌های عراق قبل از استرداد آنها موجب شد روابط سوریه ‌ عراق که بعد از حدود 3 دهه سردی در مسیر بهبود قرار گرفته بود دوباره وارد عصر یخبندان شود.

مقامات سوری اعلام کرده‌اند مخالفتی با استرداد عراقی‌های مقیم در این کشور به دولت بغداد ندارند اما قبل از فرستادن افراد مورد به دولت عراق خواستار دریافت دلایلی شده‌اند که بغداد براساس آنها بعثی‌های پیشین را متهم به مشارکت در ناآرامی‌های اخیر کرده است.

انفجار مهیب

پس از انفجار یکشنبه صدها نیروی پلیس، سربازان ارتش و نیروهای امدادی به محل حادثه شتافتند اما در کنار آنها گروهی از کارشناسان مواد منفجره آمریکایی هم در بین نخاله‌های ساختمانی و خودروهای در حال سوختن در جستجوی نشانه‌هایی از خودروی حامل بمب بودند.

سرتیپ‌‌قنبر، مسوول امنیت بغداد یک روز پس از حادثه یکشنبه از محل انفجار کامیون حامل مواد منفجره دیدار به عمل آورد اما در مواجهه با خبرنگاران حاضر نشد به سوالات آنان در مورد بمب‌گذاری‌های خونین اخیر پاسخ دهد.

حملات انتحاری اخیر علیه اهداف غیرنظامی در بغداد در سایر شهرهای عراق ضربه‌ای سهمگین به امنیت شکننده این کشور وارد کرده است. در حالی که دولت سعی دارد شرایط را برای برگزاری انتخابات 16 ژانویه (بهمن امسال)‌ فراهم آورد تشدید حملات انتحاری پرتلفات می‌تواند به مثابه عاملی بازدارنده در مسیر مشارکت گسترده عراقی‌ها در انتخابات عمل کند.

هیچ کس به درستی نمی‌داند چه گروهی سازماندهی حملات اخیر را بر عهده داشته اما به نظر می‌رسد هر کس این حملات را طراحی کرده به دنبال بازگرداندن عراق به مسیر پرسنگلاخ درگیری‌های داخلی و ناامنی فراگیر است.

ردپای القاعده

علی‌ الدباغ، سخنگوی دولت عراق یک روز پس از حملات روز یکشنبه در کنفرانسی خبری ادعا کرد این حمله همه نشانه‌های حملات القاعده را دارد و به صراحت اعلام کرده هدف القاعده از این گونه اقدامات ایجاد اختلال در انتخابات پارلمانی است.

در شرایطی که احزاب عراق هنوز نتوانسته‌اند بر سر قانون انتخابات جدید عراق و انتخابات بین سیستم باز (رای به نامزدها)‌ یا سیستم بسته (رای به احزاب و اتئلاف‌ها)‌ یکی را برگزینند، بعید است مردم ‌انگیزه کافی حضور پای صندوق‌های رای را داشته باشند.

ابراهیم فضلی، مرد جوانی که در یکی از قهوه‌خانه‌های منطقه المنصور بغداد مشغول کشیدن قلیان است، می‌گوید: چرا باید رای بدهم؟ او با یادآوری شرایط سخت و پراضطرابی که عراقی‌ها هر روز با آن دست و پنجه نرم می‌کنند، می‌افزاید: آنها به ما وعده روزهای سراسر رفاه و مکنت را می‌دادند اما کشتار و وحشت چیزی است که در عمل به دست آورده‌ایم.

مترجم: رضا سادات
منبع‌: ‌اکونومیست