تناقض آمریکایی

به اعتقاد کارشناسانی که در تهیه این گزارش مشارکت داشته‌اند تولید محصولات غذایی در جهان طی 4 دهه آینده باید به دو برابر میزان کنونی افزایش یابد تا پاسخگوی جمعیت در حال فزونی جهان باشد.

در نقطه مقابل چنانچه بحران کنونی غذا ادامه پیدا کند نه‌تنها تبعاتی جدی در حوزه مراودات تجاری خواهد داشت که به همان اندازه تحولات اجتماعی و روابط بین‌الملل را نیز متاثر ساخته و به طور مستقیم ثبات جهان را تحت‌الشعاع قرار می‌دهد.

آنچه در اجلاس وزرای کشاورزی گروه هشت قرار است مورد بررسی قرار ‌گیرد تا حدود زیادی بر گزارشی که توسط ژاک دیوف، مدیرکل سازمان غذا و کشاورزی ملل متحد (FAO) به «کنفرانس خط‌مشی غذایی ملل متحد» در تایلند ارائه شد، انطباق دارد.

دیوف در این نشست اعلام کرد بیش از یک میلیارد نفر از جمعیت جهان امسال در نتیجه بحران اقتصادی و تاثیر آن بر تولید محصولات غذایی و قیمت‌های جهانی زیر خط فقر مطلق قرار گرفته و به جمع گرسنگان می‌پیوندند.

نشست وزرای کشاورزی گروه هشت که طی روزهای یکشنبه تا سه‌‌شنبه این هفته (18 تا 20 آوریل) در ایتالیا برگزار شد به‌سان نشست سازمان ملل در تایلند در واقع تلاشی برای یافتن پاسخ‌های مناسب به بحران غذایی کنونی جهان بود که از سال 2007 میلادی شروع شد و طی سال گذشته ناآرامی‌ها و شورش‌های فراگیر در 30 کشور را به ارمغان آورد.

این نشست در واقع اولین مناسبتی بود که وزرای کشاورزی کشورهای گروه هشت به طور مستقل و در غیاب رهبران کشورهای عضو گروه گردهم آمدند. همین مساله به تنهایی می‌تواند نمادی از اهمیت مساله برای اعضای گروه هشت متشکل از کشورهای ایالات‌متحده، کانادا، بریتانیا، ایتالیا، فرانسه، آلمان، ژاپن و روسیه باشد.

از وزرای امور خارجه کشورهای عضو گروه 5 یعنی چین، هند، مکزیک، برزیل و آفریقای‌جنوبی هم برای حضور در این نشست دعوت به عمل آمده بود.

هدف از این گردهمایی آنچنان که در وب‌سایت رسمی گروه هشت آمده تبیین استراتژی واحدی برای مقابله با معضل کمبود غذا و رشد بهای محصولات کشاورزی بود. حاضران در این نشست قرار بود دستور کاری متضمن توصیه‌های کاربردی برای بررسی در نشست سران گروه هشت که قرار است در ماه ژوئن امسال برگزار شود، آماده کنند.

با توجه به این که بحران غذایی جاری به سطحی رسیده که تهدیدی جدی را متوجه امنیت کشورهای فقیر کرده است کشورهای غنی به این نتیجه رسیده اند که قبل از فراگیر شدن این تهدید باید چاره‌ای برای آن بیابند.

وقتی سران کشورهای عضو گروه ‌(20-G) روز دوم ماه جاری میلادی (13 فروردین)‌ در لندن، پایتخت بریتانیا گرد آمدند تا راه‌های مهار بحران اقتصادی جهان را مورد بررسی قرار دهند باراک اوباما، رئیس‌جمهور ایالات‌متحده از تصمیم خود برای درخواست اختصاص یک میلیارد دلار به حمایت از برنامه‌های کشاورزی در کشورهای در حال توسعه توسط کنگره خبر داد.

این در حالی است که FAO اعلام کرده است خارج کردن بخش کشاورزی جهان از بحران کنونی به سالانه 30 میلیارد دلار بودجه اضطراری نیاز دارد. این مبلغ تنها کسری از کمک‌های بلاعوض دولت آمریکا به موسسات مالی و شرکت‌های تولیدی و صنعتی این کشور برای نجات‌شان از فروپاشی و بحران است.

مقایسه نیاز مالی سازمان ملل برای مهار بحران کشاورزی جهان و به تبع آن نجات دادن یک میلیارد نفر از ساکنان زمین از چنگال گرسنگی با بودجه هزار میلیارد دلاری دولت اوباما برای نجات اقتصاد این کشور به خوبی نشان می‌دهد که ادعاهای اوباما درباره کمک به کشورهای در حال توسعه را نباید خیلی جدی گرفت.

ماهیت ادعاهای اوباما وقتی بیشتر زیر سوال رفت که او کمتر از دو هفته قبل به کنگره آمریکا رفت تا از قانونگذاران این کشور بخواهد با درخواست او برای اختصاص 83.4 میلیارد دلار بودجه اضافی برای تامین هزینه‌های دو جنگ عراق و افغانستان در سال جاری میلادی موافقت کنند.

با موافقت کنگره با این درخواست مجموع بودجه‌ای که در سال 2009 میلادی به جنگ در این دو کشور اختصاص می‌یابد به150 میلیارد دلار معادل 5 برابر پولی که سازمان ملل برای مهار بحران گرسنگی جهان نیاز دارد، بالغ خواهد شد.

در نهایت می‌توان چنین نتیجه‌گیری کرد که رهبران کشورهای عضو گروه هشت یا گروه 20 رغبتی به حل بحران غذایی جهان ندارند اما در مواجهه با مشکلاتی که ادامه این بحران می‌تواند به بار آورد تصمیم به بررسی جدی‌تر آن گرفته‌اند.

واقعیت این است که صرف‌نظر از نتایجی که در نشست وزرای کشاورزی گروه هشت به دست می‌آید هیچ‌کس حاضر نیست به خاستگاه اصلی بحران بپردازد.

شرکت‌های بزرگی که تولیدکننده بخش اعظم غلات جهان در مقیاس صنعتی هستند، هیچ‌گاه اجازه نمی‌دهند کسی منافع آنها را به چالش بکشد و سیاست تازه آنها برای استحصال اتانول از غلات که محصول قابل عرضه در بازارهای جهانی را کاهش داده و به افزایش بهای مواد پایه خوراکی منجر شده است را زیر سوال ببرد.

جالب‌تر آن که در نشست ایتالیا مساله گرسنگی نه به عنوان معضلی که حقوق بشر را نقض می‌کند که به عنوان چالشی امنیتی مورد بررسی قرار گرفت. در سندی که برای ارائه به این نشست تدوین شده بود نشانی از نگرانی و دلمشغولی کشورهای ثروتمند از وضعیت حاد فقرا و گرسنگان جهان به چشم نمی‌خورد بلکه آنها نگران پیامدهای این بحران هستند که ممکن است ثبات و امنیت جهان را به مخاطره افکند!

یک میلیون انسان در معرض خطر گرسنگی

سازمان ملل نسبت مسبت به عواقب بحران اقتصادی در کشورهای در حال توسعه هشدار داد.

دیوید نابارو، هماهنگ‌کننده گروه کارشناسان سازمان ملل عصر پنجشنبه گذشته اعلام کرد به دلیل برچیده شدن بسیاری از مشاغل در کشورهای فقیر بین 50 تا 100 میلیون نفر از مردم این کشورها با گرسنگی روبه‌رو هستند.

نابارو گفت: بحران مالی و اقتصادی جهانی باعث افزایش قیمت مواد غذایی شده است. وی افزود: بسیاری از اهالی کشورهای در حال توسعه به دلیل بحران اقتصادی با از دست دادن کار و درآمد خود مواجهند.

گروه کارشناسی سازمان ملل از وزرای کشاورزی گروه هشت که قرار است اواخر این هفته در ایتالیا دیدار کنند خواست مساله امنیت مواد غذایی را هرچه سریع‌تر بررسی کرده و تلاش‌های خود را برای کمک به کشاورزان کشورهای درحال توسعه متمرکز کنند.

رضا سادات