تب و‌ تشنج

تب و تشنجی که در سنین شیرخوارگی تا 5 سالگی مشاهده می‌شود و دفعات تکرار آن حداکثر تا3 مرتبه است زمینه‌ ارثی و ژنتیکی دارد.

دکتر علی‌اکبر مومن، متخصص بیماری‌های کودکان می‌گوید: تشنجات ناشی از تب خوش‌خیم‌ترین تشنجات است. هنگام مواجه شدن با تشنج مهم‌ترین نکته حفظ خونسردی و دقت در نفس‌های کودک است.

به گفته او هنگام بروز تشنج باید با گذاشتن یک شیء نرم لابه‌لای دندان‌های کودک مانع از قفل شدن دهان کودک شد. والدین باید کودک را روی سطح صاف قرار دهند و هنگامی که ترشحات خروجی از دهان زیاد است سر کودک را به یک سمت خم کنند تا از بسته شدن راه تنفسی جلوگیری شود.

در این هنگام یک زیرانداز نرم زیر سر کودک گذاشته شود تا از خراشیدگی، ساییدگی و ضربه به سر جلوگیری شود.

این متخصص بیماری‌های کودکان ادامه می‌دهد: به منظور جلوگیری از آسیب رساندن کودک متشنج باید اجسام و ظروف شیشه‌ای را از او دور و برای راحتی در تنفس‌تن کودک را از لبا‌س‌ها آزاد کرد. در صورت قطع تنفس انجام تنفس دهان به دهان ضرورت دارد و سریعا به یک مرکز درمانی رسانده شود.

مومن با اشاره به این‌که والدین باید مساله تشنج را جدی بگیرند، تصریح می‌کند: برای درمان تشنج از آمپول‌های عضله‌ای دیازپام و برای تشخیص علت آن از نوار مغز استفاده می‌شود.

به منظور کاهش تب نباید کودک را زیر آب سرد گرفت بلکه باید کودک را زیر آب ولرم پاشویه کرد. خوراندن مایعات فراوان به این کودکان به علت افزایش دفع مایعات لازم است.

برای کاهش تب در این کودکان از استامینوفن، ایبوپروفن استفاده می‌شود و لازم به ذکر است که والدین باید از خوددرمانی پرهیز کنند.

متخصصان تشنج را یکی از عوارض همراه تب اعلام می‌کنند و پایین‌ نگهداشتن تب را عامل پیشگیری از بروز تشنج می‌دانند.

تب توسط عوامل تب‌زای داخلی و خارجی که در واکنش به بیماری‌ها در بدن تولید می‌شود، با تحریک مرکز حرارت بدن در مغز ایجاد می‌شود.

شدت تب وابسته به عکس‌العمل فرد در مقابل بیماری‌هاست که به صورت تب خفیف، متوسط و شدید بروز می‌کند.

تب می‌تواند به علت سایر بیماری‌ها از جمله بدخیمی‌ها، بیماری‌های رماتیسمی نیز بروز کند و شدت تب در دوران نوزادی (قبل از یک ماهگی) و در سن کهولت معمولا پایین‌تر است ولی در دوران کودکی و میانسالی شدت بیشتری دارد.

عامل تشدیدکننده تب کم‌آبی بدن و انجام فعالیت‌های سنگین ورزشی است که دریافت مایعات کافی و فراوان و همچنین استراحت در کاهش تب مؤثر است.

در مواردی که تب خفیف و کمتر از‌5/38 درجه سانتیگراد باشد درمان دارویی خاصی لازم نیست و استفاده از مایعات و پاشویه با آب ولرم کافی است و در تب‌های شدیدتر استفاده از داروهای پایین‌آورنده تب توصیه می‌شود.

البته اصل مهم در بررسی تب تشخیص علت و عوامل ایجادکننده آن است.

حوادث کودکان

حوادثی چون تصادفات، سقوط از ارتفاع، گزش حشرات، مسمومیت‌های دارویی، خشونت‌ یا غرق شدن در آب از شایع‌ترین علت مرگ ومیر در کودکان زیر 5 سال به شمار می‌رود.

اما تشنج دومین علت مراجعه کودکان به اورژانس‌هاست که طبق آمار در سال 10 درصد کودکان به دلایلی چون مغزی و عفونت خونی، خونریزی مغزی، ضربه مغزی و خوردن مواد سمی دچار حملات تشنج می‌شوند که تشخیص آنها بسیار مشکل بوده و احتیاج به دقت فراوان دارد.کم‌وزنی، اشکالات زایمانی، عفونت‌های داخل رحمی، بیماری‌های مادر و نوزاد ‌یا زردی بالاترین درصد مرگ و میر نوزادان در دنیا را تشکیل می‌دهند.

والدین باید بسیار مراقب کودکان خود بوده و از دسترس قرار دادن دارو، سموم، اجسامی که کودک آنها را می‌بلعد (مانند باتری، سکه و غیره) خودداری کنند. همچنین در هنگام بروز خطر آرامش خود را حفظ کرده تا باعث به خطر افتادن سلامت کودک خود نشوند.

والدین در صورت مشاهده علائمی چون مشکلات تنفسی مانند سیاه شدن لب‌ها، دست‌ها، سرد شدن بدن، نبض ضعیف در کودکان، باید به پزشک مراجعه کنند. همچنین ‌هنگام تشنج، کودک را به پهلو خوابانده و اگر شیء در دهان اوست، آن را خارج کرده تا موجب خفگی کودک نشده و بلافاصله او را به مراکز درمانی منتقل کنند.

توصیه

به هنگام تشنج کودک بهتر است، کودک را به پهلو خوابانده، دکمه‌های لباس او را باز کرده و از درآغوش گرفتن کودک خودداری کنید.

والدین باید به هنگام تشنج کودک ضمن حفظ خونسردی خود و رعایت موارد یاد شده از وارد کردن دست یا هر ماده خارجی دیگر به زور در دهان کودک به جهت ترس از خفگی و قفل شدن فک کودک خودداری کنند؛ چرا که تجربه نشان داده امکان خفگی هنگام تب و تشنج در کودکان وجود ندارد.

در صورتی که تشنج کودک بیش از چند دقیقه به طول انجامید باید کودک را سریعا به مراکز درمانی منتقل کرد.

اگر کودک شما مبتلا به حملات تشنج بدون تب ( صرع ) است به این نکات دقت فرمائید:

1 - کودک شما تا زمانی که پزشک دستور دهد باید داروی ضد تشنج مصرف کند.

2 - هیچ گاه دارو را خودسرانه قطع نکنید یا مقدار آن را کاهش ندهید.

3 - کودکان مبتلا به حملات تشنج بدون تب(‌صرع‌) باید همواره مراقبت شوند بدون آن‌که فعالیت جسمی ایشان محدود شود. در زمان انجام کارهای حساس مثل شنا یا استحمام حتما از نزدیک مراقب کودکتان باشید. اگرکودکتان تمایل به بالا رفتن از بلندی‌ها، درخت یا وسایل بازی دارد نزد کودکتان بمانید.

4 - در صورتی که کودکتان دچار حمله تشنج شد او را به پهلو بخوابانید، جسم سفتی ( چوبی یا چرمی یا پارچه‌ای) بین دندان‌های کودک بگذارید تا زبانش در اثر قفل شدن دندان‌ها آسیب نبیند. اطراف کودک را خلوت کنید و لباس‌های تنگ یا زیورآلات را از گردن او باز کنید تا راحت‌تر نفس بکشد. در زمان تشنج هیچ ماده خوراکی یا آب را وارد دهان کودک نکنید و سریعا او را به بیمارستان برسانید.

فرهاد طالبیان