ترویج فرهنگ بخشش

خداوند کریم در قرآن قصاص را حق اولیای دم دانسته است اما بلافاصله پس از این آیه به بخشش توصیه و عنوان کرده بخشش بهتر از قصاص است. این به آن معناست که بخشش در اخلاق اسلامی هم نقش بسیار مهمی دارد . احادیث و روایات بسیاری وجود دارد که در آن پیامبر و بزرگان دین بر گذشت تاکید کرده و عفو را بهتر از انتقام دانسته‌اند. جمله معروف لذتی که در عفو هست در انتقام نیست هم تاکیدی بر جایگاه فرهنگ گذشت در میان ایرانیان است. به همین دلیل هم در قوه قضاییه واحدی به نام صلح و سازش در اجرای احکام تشکیل شده است و قضات مجری احکام موظف به گفتگو و صلح و سازش میان طرفین پرونده شده‌اند. با توجه به این‌که رسانه‌ها در سال جاری توجه ویژه‌ای نسبت به اولیای دمی که گذشت کردند داشتند بنابراین به طور غیرمستقیم این اخبار تاثیر خود را روی افکار مردم گذاشته و آنها را تشویق به گذشت کرده است. البته صدا و سیما هم در این زمینه فعالیت‌هایی داشته و سریال‌ها و فیلم‌هایی در زمینه محکومان به اعدام و گذشت اولیای دم‌پخش کرده که نقش مهمی در این زمینه داشته است.

با توجه به این‌که مردم ایران مستعد به گذشت و فداکاری هستند به نظر می‌رسد اگر اطلاع‌رسانی در این زمینه بیشتر شود و به مردم در مورد فرهنگ باستانی، دینی گذشت بیشتر توضیح داده شود قطعا شاهد گذشت‌های بیشتری خواهیم بود.

البته کارهایی در این زمینه انجام گرفته است و ما شاهد بودیم ورود ستارگان ورزشی، سینمایی و افرادی که درمیان مردم از معروفیت و مقبولیت بالاییبرخوردار هستند به پرونده‌های قتل و محکومان به قصاص، باعث شده تا اولیای دم رضایت دهند. بنابراین توصیه می‌شود چهره‌های مورد قبول مردم در واحد‌های صلح و سازش حاضر شوند یا به گفتگو با اولیای دم بپردازند تا مردم هرچه بیشتر به عفو و گذشت تشویق شوند.

نباید فراموش کرد گذشت به معنای آن نیست که جبران خسارت نشود. اولیای دم می‌توانند با دریافت پول در حد دیه یا بیشتر یا کمتر آینده بازماندگان مقتول را تامین یا این‌که مبلغ مورد نظر را صرف امور خیریه کنند تا ثوابش به مقتول برسد . قانون هم در این زمینه برای افرادی که رضایت می‌گیرند مجازات حبس از 3 تا 10 سال و حتی تبعید را در نظرگرفته است بنابراین ملاحظه می‌کنید که فرد قصاصی به محض این‌که از سوی اولیای دم با رضایت مواجه شد آزاد نمی‌شود و مجازات به لحاظ جنبه عمومی جرم برای او وجود دارد. بنابراین اولیای دم نباید تصور کنند به محض این‌که رضایت دهند فرد محکوم آزاد خواهد شد.

از سویی گرفتن دیه یک حق شرعی و قانونی برای هر ولی دم است و کسی نباید از این امر خجالت بکشد یا ناراحت شود. البته نباید مبلغ درخواستی هم به اندازه‌ای باشد که قاتل توان پرداخت آن را نداشته باشد.

افرادی که از قصاص یک نفر می‌گذرند به لحاظ روحی و روانی در آرامش بیشتری هستند و در میان مردم هم از مقبولیت بالاتری برخوردار هستند. اگر رسانه‌ها با مصاحبه با این افراد و انعکاس احساس آنها اطلاع‌رسانی دقیق بکنند مسلما افراد بیشتری به گذشت روی خواهند آورد.