شاخصه‌های براندازی نرم

این روزها شاهد این هستیم که در کشور مساله‌ای به نام براندازی نرم مطرح می‌شود. تعریف این نوع براندازی و مصادیق آن چیست و عملیات روانی در این بین چه نقشی بازی می‌کند؟

به طور کلی در تقابل واحدهای سیاسی یا کشورها با یکدیگر از ابزار مختلفی استفاده می‌شود که گاهی جنبه‌های نرم یا نیمه‌سخت یا سخت به خودش می‌گیرد. تاریخ انقلاب اسلامی همواره شاهد تهدیدات نرمی است که علیه کشور صورت گرفته است و در بحث تهدیدات نرم می‌توان به آن پرداخت. در این مدل رفتار تلاش می‌شود فکر و اندیشه و زیربناهای تفکر کشور، فرهنگ و تمدن و ارزش‌های غالب جامعه به چالش کشیده شود و لذا اصلی‌ترین ارزش‌های انقلاب اسلامی و خود دین اسلام بشدت مورد حمله قرار می‌گیرد.

دشمنان تلاش می‌کنند این زیربنای اساسی را سست کنند. عوامل یا پارامترهایی مثل ولایت فقیه یا ایثار و ازخودگذشتگی، شهادت و مدل حکومتی که پدیده انقلاب اسلامی از خودش بروز داده مورد توجه دشمنان است و تلاش می‌شود کارگزاران حکومتی از یک طرف و آحاد مردم از طرف دیگر مورد هجوم قرار گیرند و به اصطلاح متناسب با هر یک از این صنوف و صف‌های موجود در حاکمیت و حکومت نوعی چالش هم وارد شود تا آن را از یکپارچگی و یک حرکت مستمر رو به جلو باز دارند. در واقع تهدید نرم تلاش می‌کند یک طرف عقاید خودش را با به چالش کشاندن اندیشه‌ها و تفکرات بر طرف مقابل غالب کند.

تاکنون چه گروه‌های براندازی در این زمینه شناسایی شده‌اند و اصولا مهم‌ترین راهکار و مشخصه این گروه‌های برانداز چیست؟

گروه‌های برانداز که بهتر است آنها را ابزار تهدید نرم بگوییم عمدتا با فکر و اندیشه شهروندان سر و کار دارند. در راس آنها باید رسانه‌ها را مدنظر قرار دهیم. دشمن تلاش می‌کند از طریق محیط‌های علمی، آموزشی، پژوهشی راه نفوذ را برای خودش پیدا کند. برخی از گروه‌ها، سازمان‌ها، NGO<‌ها> و احزاب هستند که مبتنی بر تفکرات و اندیشه‌های بیگانه، خارجی و دشمن حرکت می‌کنند و در اختیار مدیران عملیات روانی قرار دارند تا علیه کشور مقابل اقدام کنند.

شما چه برنامه‌ای را برای مقابله با عملیات روانی دشمن تدوین کرده‌اید؟

ما در برنامه خودمان تلاش کردیم ضرورت مساله عملیات روانی را بیش از گذشته از یک طرف در میان آحاد مردم و از طرف دیگر در بین مدیران دستگاه‌ها اعم از کشوری یا لشکری فرهنگ‌سازی کنیم. در نشست‌ها و تعاملاتی که با گروه‌های مختلف از این قشر داشتیم همواره اصرار داریم در برابر تهدیدات نرمی که علیه نظام می‌شود و این تهدیدات نرم مبتنی بر سامانه‌ها و مدیریت‌های متمرکز عملیات روانی است بتوانیم واکنش‌های مناسب و لازم را از خودمان داشته باشیم و در این راستا لازم است سامانه متمرکز در کشور برای این اقدام پدافندی ایجاد شود.

همایش عملیات روانی، مهندسی و آینده‌پژوهی که ما برای 20‌اسفند‌ماه امسال پیش‌بینی کرده‌ایم به دنبال همین مساله است که بتوانیم به آخرین یافته‌های علمی و عملی در این زمینه دست پیدا کنیم.

با توجه به سطح مشارکت دستگاه‌های لشکری و کشوری که حدود 20 سازمان را شامل می‌شود تلاش می‌کنیم تعامل و هماهنگی میان بخشی را در دستگاه‌ها ، سازمان‌ها و نهاد‌ها ایجاد کنیم و در نهایت به یافته‌های جدید عملیاتی برای مقابله با تهدید نرم و آفند علیه نقاط مورد نظر دشمن دست یابیم.

این 20 سازمانی که به آنها اشاره کرده‌اید کدام‌یک از سازمان‌ها هستند؟

ستاد کل نیروهای مسلح، وزارت امور خارجه، وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، وزارت علوم تحقیقات و فناوری، وزارت ارتباطات و فناوری ارتباطات، وزارت دفاع و پشتیبانی نیروهای مسلح، سپاه پاسداران، ارتش جمهوری اسلامی ایران، نیروی مقاومت، نیروی انتظامی، صدا و سیما، سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، شهرداری تهران، دانشگاه عالی دفاع ملی، دانشگاه مالک اشتر، دانشگاه امام حسین‌ع، چندین دانشگاه دیگر نیز هستند، به علاوه مجمع جهانی تقریب مذاهب اسلامی، مجمع جهانی اهل بیت‌ع و جمع دیگری از رسانه‌ها در آن حضور دارند.

شما به سازمان‌هایی اشاره کردید که بیشتر دولتی و ارگان‌های عمومی بودند. چه برنامه‌هایی برای آشنایی مردم با تهدیدات عملیات نرم دارید؟

ما فکر می‌کنیم اگر در میان همین دستگاه‌ها که مجموعه‌ای از دستگاه‌هایی هستند که بعضی از آنها کارهای اجرایی در سطح عموم دارند و برخی کارهای مدیریتی، سیاستگذاری و اجرایی در سطح نخبگان دارند و بعضی از آنها با دیگر جوامع و کشورها مرتبط هستند، تعامل برقرار شود و این نهادها و سازمان‌ها با هماهنگی بیشتری با یکدیگر در ارتباط با این موضوع قرار بگیرند، برآیند و نتیجه آن نصیب افکار عمومی می‌شود و به این وسیله ما با یک قاعده‌مندی بهتری خواهیم توانست افکار عمومی را علیه براندازی نرم و علمیات نرم واکسینه کنیم.

برای آشنایی مردم با مصادیق عملیات روانی برنامه‌ای دارید؟

یکی از اقدامات خوبی که در این همایش پیش‌بینی شده که شاید این همایش را با دیگر همایش‌ها تا حدودی متمایز می‌کند این است که پایان این همایش آغاز یک حرکت جدید در این عرصه خواهد بود. حداقل کاری که قرار است پس از پایان این همایش انجام شود برپایی نشست‌های تخصصی در تعدادی از این دستگاه‌ها و سازمان‌های علاقه‌مند است.

ما فکر می‌کنیم با برپایی این نشست‌های تخصصی، موضوع تهدید نرم یا عملیات روانی را به طور ملموس‌تر وارد بدنه سازمان‌های دولتی و غیردولتی، مراکز علمی تحقیقی و پژوهشی می‌شود که در توسعه این مساله بدون تردید نقش قابل توجهی خواهد داشت. نکته مهم دیگر این است که ما تلاشی را شروع کرده‌ایم و این تلاش را پس از پایان همایش قطعا توسعه می‌دهیم که آن تعامل بیشتر با رسانه‌هاست. به طور طبیعی هر چقدر این مساله در تعامل بیشتری با رسانه‌های گروهی قرار بگیرد افکار عمومی بیشتری از آن استفاده خواهد کرد.

رسانه‌ها، چه رسانه‌های دشمن و چه رسانه‌های خودی و داخلی چه نقشی دراین زمینه دارند و جایگاهشان چیست؟

رسانه‌های خودی 2 کار می‌توانند انجام دهند که بعضا هم دارند انجام می‌دهند و رسالت خطیری است. 1  باید بتوانند بدرستی در برابر هجمه‌ای که در برابر مردم و حاکمیت ما می‌شود، پدافند کنند؛ بنابراین باید علم و هنر چگونگی پدافند کردن را رسانه‌های ما داشته باشند و هر لحظه در این زمینه خودشان را ارتقا دهند. نکته دیگر این است که رسانه‌های ما صرفا نمی‌توانند پدافند کنندگان خوبی باشند، بلکه زمانی کار تکمیل می‌شود که رسانه‌ها بتوانند علیه تمامیت‌خواهی نیروهای بیگانه و دشمن آفند کنند. این به اصطلاح دو عرصه‌ای است که رسانه‌های ما حتما باید در آن ورود داشته باشند. اثر‌گذاری آن مشروط به یک ورود مدیریت شده است.

ورودی مبتنی بر سامانه‌ای مدیریتی. عینا دشمن نیز همین رفتار را دارد. رسانه‌های بیگانه و در ستیز با جمهوری اسلامی ایران مبتنی بر عقبه‌های سازمان‌یافته و مدیریت‌های متمرکز و چند لایه نیات و طرح‌های سردمداران دشمن را علیه ما منتشر می‌کنند. از یک طرف تلاش می‌کنند دولتمردان ما را تحت تاثیر قرار دهند و از سوی دیگر به طور طبیعی درصددند مردم و ملت ما را با خودشان همراه کنند.

همچنین تلاش می‌کنند دیگر ملت‌ها را نیز با عقیده خود همراه سازند، بخصوص از آنجایی که واقعیت‌های صحنه این‌گونه است که ابررسانه‌ها در اختیار دشمن قرار دارند و دشمنان می‌کوشند نه‌تنها جامعه ایران را نشانه روند بلکه هر چقدر که بتوانند افکار عمومی جوامع و بویژه نخبگان دیگر کشورها را در دشمنی با ایران با خودشان همراه کنند. در حقیقت به تعبیری توانسته‌اند جلوی نفوذ افکار و اندیشه‌های جامعه ایران و انقلاب اسلامی را نسبت به بقیه ملت‌ها و جوامع بگیرند.

نقش عملیات روانی در تغییر نظام ارزش‌های اجتماعی چیست؟

اصل هدف تهدید نرم و عملیات روانی در واقع یکی از اصول آن تغییر ارزش‌هاست، البته تهدید نرم و علمیات نرم گاهی تلاش می‌کند به تغییر رژیم‌ها و حاکمیت‌ها دست پیدا کند، اما بجز تغییر رژیم‌ها و نظام‌ها، تغییر ماهیت نظام هم از نظر فیزیکی به طور قطع در دستور کارش قرار می‌گیرد. تهدید نرم و عملیات روانی تلاش می‌کند رفتار طرف مقابل خودش را با خودش همراه کند. هر چقدر در این راه موفق عمل کند از نفوذپذیری و تاثیر‌گذاری بیشتری نسبت به طرف خودش برخوردار می‌شود.

چه بخش‌هایی در جامعه بیشترین هدف این گروه‌های برانداز را تشکیل می‌دهند؟

مطالعات من نشان می‌دهد که تقریبا همه اقشار جامعه ما در معرض این تیرباران قرار دارند. به طور مثال شما در عرصه کودک و نوجوان به‌طور مرتب با صدها گزاره تهاجمی مواجه هستید. انواع نشریات، ‌فیلم‌ها، سی‌دی‌ها و دیگر ابزار رسانه‌ای کودکان و نوجوانان را نشانه گرفته‌اند. به همین نسبت، قشر جوان ما در معرض این گونه آسیب‌ها قرار دارد. در سطوح بالاتر اقشار دانشگاهی را مشاهده می‌کنیم که متناسب خوراک آنها، خوراک‌های تبلیغاتی سوء تهیه می‌شود.

اگر این فرآیند را ادامه دهیم می‌رسیم به اقشار میانسال که دشمن برای میان سال‌ها هم برنامه‌های ویژه‌ای تدارک دیده است. به نظر می‌آید که دشمنان ما مبتنی بر یک طیف حرکت و سعی می‌کنند متناسب با مخاطب خودشان برنامه‌های تخریبی داشته باشند.

اگر دشمن بتواند افکار قشر میانسال ما را نسبت به حکومت و مشروعیت نظام مخدوش کند یا ذهن کودک و نوجوان ما را به مدل‌های حکومتی دیگری سوق دهد،خب توانسته به اهداف خودش برسد. به نظر می‌آید از کودکان تا میانسالان بشدت در معرض این تهدیدات هستند.

نقش بسیج و سازمان‌های مردم نهاد در بخش عملیات روانی را چگونه ارزیابی می‌کنید؟

مبارزه با تهدیدات نرم دشمن به دلیل همین گستردگی که عرض کردم به طور قطع باید مدیریت شود. یکی از طیف‌ها و اقشاری که در جامعه ما بیشترین حضور و نفوذ را به دلیل حضوری که در عرصه‌های مختلف جامعه واقشار گوناگون دارد، بسیج است. شما مستحضرید بسیج ما همان گونه که در میان دانشآموزان حضور دارد، در میان اطبا، دانشگاهیان، فرهیختگان و روحانیون نیز حاضر است بنابراین به دلیل گستردگی طیفی که دشمن علیه انقلاب مهیا کرده است به نظر می‌آید یکی از راهکارهای اصلی استفاده از پتانسیل و توان موجود مردمی است و این توان به طور سامان یافته در بسیج مشاهده می‌شود. پس ما فکر می‌کنیم بسیج نقش و رسالت عمده‌ای به عهده دارد و تلاش ما این است که رویکرد اصلی بسیج در 5 سال آینده مقابله با عملیات روانی دشمن و براندازی نرم باشد.

مدیریت براندازی نرم از سوی دشمن با چه شکل‌هایی صورت گرفته و عملیات نرم آنها چگونه علیه ما انجام می‌شود؟

دشمن در طیفی که شامل دیپلماسی عمومی و دیپلماسی در سیاست خارجی و در دیگر عرصه‌های دانشگاهی ، رسانه‌ای، تعاملات و ارتباطات ورزشی، اقتصادی و تجارت و در سایر عرصه‌هاست، یک طیف گسترده‌ای از ابزار مختلف را در عرصه تهدید نرم و عملیات روانی مدیریت می‌کند.

کتایون مافی