دروغ چرا؟

آغاز دروغ گفتن

دروغگویی معمولا از سنین کودکی آغاز می‌شود، ولی در این سن معنایی مشابه آنچه بزرگ‌ترها می‌شناسند، نیست، بلکه بیشتر جنبه خیالبافی دارد. کودکان به دنبال فریب دیگران نیستند فقط به خاطر فشار بزرگ‌ترها و تنبیه آنان تحت فشار قرار می‌گیرند، لذا متوسل به دروغ می‌شوند از اینجاست که کودکان دروغگویی را یاد می‌گیرند و چنانچه خانواده‌ها به اصلاح این رفتار نادرست نپردازند این رفتار دائمی شده و در بزرگسالی نیز دامن وی را رها نخواهد کرد. به بیان دیگر پدر و مادر باید توجه داشته باشند که اولین ضرر عادی‌سازی یا ضروری‌سازی دروغ در خانواده‌ها به خود آنها برمی‌گردد. زیرا فرزندانشان در اولین تجربه‌های دروغگویی اول به والدین خود دروغ می‌گویند و بدون شک محیط خانه که یک محیط امن و اعتماد‌آور است به محیط شک و شبهه و تردید تبدیل می‌شود و رفتارها و حرکات در هاله‌ای از ابهام و بی‌اعتمادی قرار می‌گیرد.

عوامل دروغگویی

یکی از علل و عوامل دروغگویی در کودکان آموزش نادرست خانواده است. در خانواده‌ای که پدر و مادر و دیگر اعضای آن همواره به یکدیگر دروغ می‌گویند نمی‌توان انتظار داشت که کودکی راستگو تربیت کنند.

همچنین دروغگویی کودک ممکن است برای جلب توجه اطرافیان باشد، چنانچه کودکی در خانواده یا مدرسه مورد بی‌توجهی اطرافیان قرار گیرد برای نشان دادن خود و جلب توجه آنان ممکن است به گفتن دروغ در زمینه‌های گوناگون متوسل شود. از سوی دیگر کودکانی که نسبت به دوستان و اطرافیان خود احساس کمبود می‌کنند ممکن است برای جبران کمبودها در زمینه‌های گوناگون نظیر شغل والدین، محل سکونت، وضع تغذیه، دوستان و تفریحات و سفرها به دروغ متوسل شوند.

درمان دروغگویی

برای درمان دروغگویی والدین و مربیان باید واقعیات را بپذیرند و برای شنیدن موارد شیرین و تلخ از طرف کودکان آماده باشند و با رفتار خود به کودک بیاموزند که گفتن واقعیات به هر صورتی که باشد مقبول است و موجبات تنبیه و آزار کودک را فراهم نخواهد کرد.

همچنین اگر کودک پی ببرد که والدین و مربیان او را برای دروغگویی تشویق و برای راستگویی تنبیه نمی‌کنند به تظاهر نمی‌پردازند. از سوی دیگر والدین و مربیان باید از طرح پرسش‌هایی که کودک به آنها به احتمال قوی پاسخ نادرست خواهد داد خودداری کنند. برای این کار کودک باید از طریق والدین دریابد که دروغگویی نادرست و راستگویی صفتی با ارزش و پسندیده است. تنبیه و کتک‌زدن کودکان به هنگام دروغگویی روش مناسبی نیست بلکه باید نتایج زشت و تلخ دروغگویی را به صورت داستان برای آنها تعریف کرد و به آنها آموزش داد. اجازه بیان احساسات یکی دیگر از شیوه‌های پیشگیری از دروغگویی است. پس از شنیدن نظر کودک، والدین باید ضمن تحلیل رفتار خود با کودک و یافتن علل پیدایش چنان احساسی به راهنمایی وی و تغییر رفتار و احساسات او بپردازند. وقتی کودک مرتکب خطایی شده ولی راست می‌گوید باید به ملایمت و به طور صحیح به او تذکر داده شود که رفتارش درست نیست.

انتظارات والدین از کودکشان باید در حد معقول و منطقی باشد وقتی این انتظارات از حد خود خارج می‌شود کودک را به سوی دروغگویی وا می‌دارد چون کودک توان عملی ساختن خواسته‌های اطرافیان را ندارد لذا به دروغ روی می‌آورد.

پس باید بدانیم که در درمان دروغگویی همکاری خانواده و اعضا و اولیای مدرسه ضروری است. تغییر شیوه‌های تربیتی، آگاهی دادن به کودک برای پذیرش کمبودها، توجه دادن به کودک به ارزشمندی‌ها و توانایی‌های دیگر خود و خانواده و عدم مقایسه خود با دیگران، از میان برداشتن علل ترس در کودک، اجازه برای بیان احساسات و تعدیل انتظارات از کودک شیوه‌های مناسبی است.

به اعتقاد کارشناسان امور تربیتی، اگر پدر و مادر از همان سنین اولیه با ظرافت و هوشیاری کودک را به خاطر دروغگویی‌اش مورد طعن، مخالفت و یا استهزاء و تنبیه قرار ندهند بلکه با آرامش، مهربانی و صبوری با او در این‌باره صحبت کنند او نیز به تدریج از این رفتار دست برمی‌دارد. ضمن آن‌که باید برخورد مادر و پدر به گونه‌ای باشد که به کودک احساس شرم یا گناه تلقین نکنند بلکه زمینه‌های بروز رفتار را از میان بردارند. پدر و مادر باهوش باید کودک خود را نه با دعوا و مشاجره بلکه با مثال‌های خنده‌دار و شاد از عواقب ناخوشایند دروغگویی آگاه کنند. در این صورت کودک با هدایت و رهبری صحیح از سوی پدر و مادر، خود را از دروغگویی بی‌نیاز دیده و این عمل را به عنوان یک الگوی رفتاری به کلی از دست خواهد داد. او کم‌کم می‌آموزد به وجدانش رجوع کند و از دروغ گفتن پرهیز کند. براساس گفته‌‌های کارشناسان، معمولا دروغ‌پردازی‌های خیالی کودکان از سنین 5 4 سالگی به بعد کاهش می‌یابد وکم‌کم قدرت تشخیص واقعیت از خیال را پیدا می‌کنند اما اگر بعداز 6 5 سالگی نیز سعی کنند با رویاسازی‌های ذهنی خود حقیقت را نادیده بگیرند والدین باید درصدد رفع علت این امر باشند. چرا که اصولا از این سنین به بعد کودک تنها زمانی که دچار اضطراب، تشویش و نگرانی شدید شوند دروغ می‌گویند.