نمایش عروسکی

انواع عروسک

طراحی و ساخت عروسک برای اجرای کارهای عروسکی به شکل‌های گوناگونی انجام می‌شود:

عروسک نخی: در این نوع عروسک، تمام اجزای بدن (گردن، بازوها، آرنج، شکم،‌ران‌ها، زانوها و مچ پاها) مفصل بندی می‌شوند و با توجه به حرکات مورد نیاز نمایش (مانند نشستن، ایستادن و خم شدن) نخ‌هایی به نقاط خاصی از بدن عروسک متصل می‌گردد. این نخ‌ها در بالای سر عروسک به چوبی که به شکل صلیب است متصل می‌شوند و عروسک گردان با حرکت دادن صلیب و نخ‌ها عروسک را بازی می‌دهد. این نوع از عروسک‌ها از جنس چوب و مواد فرم پذیر دیگر ساخته می‌شوند.

عروسک‌های دستکشی فک زن: این نوع عروسک از رایج‌ترین عروسک‌ها است و از جنس اسفنج، پارچه و پنبه ساخته می‌شود. ابتدا سر عروسک (فک بالا و پایین) از جنس اسفنج طوری ساخته می‌شود که دست عروسک گردان درون آن قرار بگیرد، یعنی شست در فک پایین و چهار انگشت در فک بالا قرار می‌گیرد. سپس بدن و دست و پای عروسک که مفصل بندی شده و انعطاف پذیر است به سر متصل می‌شود. عروسک گردان یکی از دست‌ها را در سر عروسک قرار می‌دهد و با دست دیگر دست‌ها و پاهای آ‌ن را حرکت می‌دهد. در بعضی از نمایش‌ها این عروسک‌ها را دو عروسک گردان بازی می‌دهند، مثل عروسک‌ کلاه قرمزی و پسرخاله.

عروسک‌های دستکشی انگشتی: این عروسک‌ها که معمولا کوچک‌تر از عروسک‌های دستکشی فک زن هستند از یونولیت، اسفنج، خمیر کاغذ و مانند آن ساخته می‌شوند.

سر این عروسک‌ها با کمک لوله‌ای که نقش گردن را دارد به بدن متصل می‌شود و عروسک گردان انگشت سبابه خود را درون لوله قرار می‌دهد. برای حرکت دادن دست‌های عروسک، انگشت‌‌های دو طرف سبابه در آستین‌های لباس قرار می‌گیرند، مثل عروسک‌های مدرسه موش‌ها.

عروسک‌های تن‌پوش: در این نوع نمایش، لباس، دستکش، پاپوش و ماسک کامل برای بازیگر طراحی و ساخته می‌شود به طوری که بازیگر با پوشیدن لباس و ماسک کاملا به هیبت موجود دیگری در می‌‌آید. این نوع عروسک از جنس اسفنج، پارچه، یونولیت و مواد مشابه ساخته می‌شود، مثل عروسک‌های هادی و هدی.

به طور کلی در کارهای عروسکی ابداعی هر شیء می‌تواند جای عروسک را بگیرد، برای مثال یک جفت دستکش، یک جفت کفش، تکه‌ای آجر یا یک قیچی می‌تواند نقش شخصیت اصلی نمایش را ایفا کند.

محمد حسین قاسمی