مصرف ما و مصرف آنها

در ایران مقرر است این طرح  به صورت فراگیر اجرا شود و بخش زیادی از خودروها گازسوز شوند، اما در دیگر کشورها، اجرای این طرح به صورت محدود و گزینشی بوده. هم‌اکنون در آمریکا، خرید خودروهای بنزینی  الکتریکی به جای محصولات دیزل و در اروپا گرایش به خرید خودروهای دیزلی ایجاد شده  است.

این در حالی است که طبق یک مصوبه قانونی که 40 سال پیش در مجلس به تصویب رسید، شماره‌گذاری خودروهای سواری دیزلی در ایران ممنوعیت قانونی دارد، زیرا گازوئیلی که در ایران عرضه می‌شود به دلیل میزان سولفور بالای آن آلایندگی بسیار زیادی ایجاد می‌کند.

برای دیزلی کردن خودروها به گازوئیل با کیفیت بالا و گوگرد پایین نیاز است و پالایشگاه‌های ایران تنها برای تولید روزانه 100 هزار لیتر گازوئیل کم‌گوگرد ظرفیت دارند که برای رفع این مشکل، به تأسیس پالایشگاه جدید به تعداد زیاد نیاز است.

جالب است بدانید برخلاف تصور عموم که خودروهای دیزلی دودزا هستند، گازوئیل کم‌گوگرد، پاک‌تر از بنزین است. به عنوان نمونه میزان تولید دی اکسید کربن در خودروهای دیزلی به اندازه  24 درصد و اکسید کربن به ‌میزان 30 درصد کاهش می‌یابد. بر این اساس مطابق جدیدترین آمار ارائه شده از سوی یک مرکز معتبر تحقیقاتی در اتحادیه اروپایی تا سال 2010 بیش از 60 درصد خودروهای سواری کشورهای اروپایی دیزلی خواهد شد.

مقایسه با دیگر کشورها

در حال حاضر و بر اساس آمارهای رسمی منتشر شده در سال‌های اخیر، حدود 70 درصد خودروهای تولیدی ایرانی دارای موتورهای پر مصرف سوخت هستند و با توجه به افزایش تعداد خودروها در ایران از حدود 5/5 میلیون دستگاه به 15 میلیون تا سال2020، بزودی شاهد افزایش مصرف بنزین تا سقف 5/26 میلیون تن در سال خواهیم بود و این در حالی است که ایران به عنوان دومین دارنده ذخایر گازی جهان مطرح است.

آمریکا با وجود برخورداری از ذخایر گازی (معادل یک پنجم ذخایر گاز کشور ما)‌ بیش از 100 هزار خودروی خود را گازسوز کرده و ناوگان حمل و نقل شهرهای بزرگی چون کالیفرنیا را نیز تا چندی دیگر به‌طور کامل گازسوز می‌کند.

احداث یک جایگاه سوخت‌رسانی به ازای هر 56 خودرو، نشان از رعایت توسعه هماهنگ و همه‌جانبه این کشور در طرح گازسوزکردن خودروها دارد.

خودروهای ایرانی هدرده سوخت!

بررسی‌های انجام شده توسط وزارت نفت در خصوص خودروهای پرمصرف و کم‌مصرف تولید و عرضه شده در بازار مصرفی نشان می‌دهد، خودروی گل یکی از کم‌مصرف‌ترین خودروهای ایرانی با مصرف 8 لیتر در 100 کیلومتراست و پس از آن پژو206 (1400)‌، هیوندا ورنا، پژو206 (1600)‌، پراید و ریو به ترتیب کم‌مصرف‌ترین خودروهای سواری ایران در چرخه شهری هستند.

پژو 206 با حجم موتور 1400 و 1600 که به ترتیب دومین و چهارمین خودروهای کم‌مصرف ایران هستند، در چرخه شهری به ترتیب 5/8 و 9 لیتر در‌100 کیلومتر بنزین مصرف می‌کنند.

هیوندا ورنا در کلاس خودروهای متوسط و حجم موتور 1500 دیگر خودرویی است که در چرخه شهری 9/8 لیتر در 100 کیلومتر سوخت مصرف می‌کند و سومین خودروی کم مصرف در چرخه شهری ایران است.

«ریو» هم که پنجمین خودروی کم مصرف ایران است در چرخه شهری 44/9 لیتر در 100 کیلومتر پیمایش سوخت مصرف می‌کند.

در کلاس خودروهای متوسط نیز زانتیا با موتور 1800 سی‌سی با استفاده از جعبه‌دنده پنج سرعته با مصرف سوخت 6/10 لیتر در هر‌100 کیلومتر در چرخه شهری کم‌مصرف‌ترین خودرو در کلاس خود و در کلاس خودروهای سواری، ون کاروان با موتور 2300 سی‌سی و مصرف 8/15 لیتر در 100 کیلومتر یکی از خودروهای کم مصرف در این کلاس بود.

در کلاس خودرویSUV  متوسط نیز کوراندو با موتور 2300 سی‌سی، با مصرف‌8/14 لیتر در هر 100 کیلومتر در چرخه شهری کم‌مصرف‌ترین خودروی موجود در کشور به شمار می‌رود. در کلاسهای SUV بزرگ نیز موسو 2300 سی‌سی با مصرف  8/13 لیتر در 100 کیلومتر کم‌مصرف‌ترین خودرو در کلاس خود بود.

همان‌طور که این بررسی نشان می‌دهد، از خودروهای پر تیراژ ایران تنها پژو 206 وضعیت مناسبی دارد. این در حالی است که پراید پرتیراژترین خودروی کشور، با موتور‌4/1 لیتری خود مصرفی به اندازه زانتیا  8/1 لیتری دارد که مصرف مناسبی نیست.

مصرف خودروها بیشتر از استاندارد

در سایر نقاط جهان، خودروهای همکلاس پراید با مصرف حدود 7 لیتر در‌100 کیلومتر تردد می‌کنند، بر این اساس اگر به این خبر توجه کنیم که روزانه‌72 میلیون لیتر در ایران مصرف می‌شود و سهم 400 هزار پراید در یک بررسی میدانی روزانه‌ 3 میلیون لیتر است حجم اضافه مصرف این خودروها‌800 هزار لیتر بنزین است که با ورود یک خودرو با فناوری روز و تولید انبوه آن، سالانه از به هدر رفتن میلیون‌ها لیتر بنزین می‌توان صرفه‌جویی کرد.

در سوی دیگر بازار داخلی هم  موتورهای پرمصرف  پژو‌405 قرار دارند که در پلات فرم اصلی خودروهای پژو 405، پژو پارس و سمند استفاده می‌شود و آن‌گونه که پیش از این وزارت نفت اعلام کرده است، این موتورها مصرف 12 لیتری دارند و این در حالی است که باید مصرف این چنین خودروهایی زیر 10 لیتر باشد.

به همین دلیل است که بسیاری از کارشناسان اعتقاد دارند این بحران تا زمانی که خودروهای فرسوده از رده خارج نشود پایان نخواهد یافت؛ زیرا تا مشکل خودروهای فرسوده که برخی مصرف بالای 30 لیتر در 100 کیلومتر دارند حل نشود، بحران مصرف بالای بنزین در ایران حل نخواهد شد.

تغییر مصرف با سوخت‌های جدید

هم اکنون بحران انرژی در جهان تبدیل به یک مشکل عمده برای دولت‌ها شده و به همین دلیل این کشورها به خودروسازان خود فشار می‌آورند تا با استفاده از روش‌های مختلف، مصرف سوخت خودروها را کاهش دهند.

در این زمینه کاخ سفید به خودروسازان آمریکایی دستور داده تا خودروهای کم‌مصرف تولید و در افق دراز مدت خود به سوی استفاده از سوخت غیر فسیلی حرکت کنند.

یکی از این روش‌ها که بیشتر از سوی خودروسازان ژاپنی در حال پیگیری است، استفاده از خودروهای هیبریدی است. خودروی هیبریدی که از سوی شرکت تویوتا در سال 1998 ارائه شد، یک راه حل مناسب برای کاهش مصرف سوخت خودروهای بنزینی تا حدود 50 درصد است که مشکل مصرف زیاد بنزین را از طریق تولید این‌گونه خودروها می‌توان تا حدودی مرتفع کرد.

دولت آمریکا پیش‌بینی کرده است تقاضا برای بنزین در این کشور تا سال 2012 با 17 درصد افزایش مواجه شود، اما خودروهای هیبریدی همچنان سهم بسیار کمی از خودروهای آمریکا را تشکیل خواهند داد و در سال جاری سهم خودروهای هیبریدی از بازار خودرو آمریکا‌1/3 درصد خواهد بود.

روش دیگری که برای کاهش مصرف خودروها استفاده می‌شود، استفاده از گازوئیل در خودروهای سواری است. بنا بر مطالعات انجام ‌شده به‌طور متوسط استفاده از موتورهای دیزلی به جای موتورهای بنزینی 30 درصد صرفه‌جویی در پی دارد ضمن این که خودروهای دیزلی بین 20 تا 65 درصد سوخت کمتری مصرف می‌کنند.

امروزه در خودروهای سواری دیزلی مصرف 4‌‌لیتر گازوئیل به ‌ازای هر 100 کیلومتر معمول است ولی در خودروهای سواری بنزینی مصرف 6 لیتر در هر 100 کیلومتر ایده‌آل‌ترین حالت است. به همین دلیل است که در آلمان و فرانسه استفاده از خودروهای دیزلی بسیار رواج یافته به گونه‌ای که 60 درصد خودروها از سوخت دیزل بهره می‌برند.

راه‌های دیگری که در جهان مورد استفاده قرار می‌گیرد، بهینه‌سازی موتورهای بنزینی موجود با اصلاح اتاق احتراق و نحوه پاشش و استفاده از هیدروژن در موتورهای پیل سوختی و هیدروژنی است.

اما با توجه به این‌که، هنوز تا همه‌گیر شدن هیدروژن راه درازی باقی است، از این سوخت به عنوان سوخت 20 سال آینده خودروها یاد می‌شود.

چین، پیشرو در استفاده از متانول

گاز طبیعی، بعد از هیدروژن، پاک‌ترین سوخت جایگزین است. چون بیش از  80 درصد این سوخت از متان تشکیل شده، گازهای آلاینده منتشره از خودروهای با سوخت گاز طبیعی کمتر از خودروهای بنزینی یا گازوئیل‌سوز مشابه است.

کشور چین در سال 2007 میلادی، جایگاه بزرگ‌ترین مصرف‌کننده و تولیدکننده جهانی متانول را به خود اختصاص داده است. چین خود را برای استفاده تجاری از سوخت متانول آماده می‌کند و به این منظور توسعه استانداردهای ملی سوخت را مد نظر قرار داده است.

چند راهکار برای داشتن کارت سوخت پرتر!

تمام دارندگان خودرو در تلاشند به نحوی مصرف سوخت خودروی خود را کاهش دهند. بر این اساس  مطالعات پژوهشگران ایرانی نشان داده است که با رعایت توصیه‌های فنی می‌توان به این مهم دست یافت.

طبق آمارهای به دست آمده، باتوجه به این که در حال حاضر روزانه بیش از 60 میلیون لیتر بنزین مصرف می‌شود، با رعایت نکات فنی ارائه شده از سوی محققان ایرانی می‌توان روزانه باعث صرفه‌جویی چند میلیون لیتری در کشور شد.

در واقع رانندگان و صاحبان خودرو با رعایت نکات فنی و ثابت شده به لحاظ علمی می‌توانند مصرف سوخت را تا میزان 30 درصد کاهش دهند.

خارج کردن وسایل اضافه و غیرضروری از صندوق عقب و درون خودرو، اجتناب از شتاب‌گیری بی‌مورد هنگام رانندگی و پرهیز از توقف‌های سریع و ناگهانی، استفاده مناسب از پدال ترمز، سرویس به موقع خودرو (شامل تنظیم موتور، باد چرخ‌ها، تنظیم جلوبندی، تعویض فیلتر هوا و تعویض به موقع روغن)، استفاده از رینگ استاندارد برای چرخ‌ها، استفاده از تایر مناسب، استفاده از کولر در سرعت‌های بالابه جای  باز کردن شیشه و گرم کردن خودرو با سرعت کم و دنده پایین به جای درجا گرم کردن خودرو‌ها از جمله این اقدامات برای کاهش مصرف سوخت در خودرو‌هاست.

درخصوص تاثیر عوامل ذکر شده بر کاهش مصرف سوخت، یافته‌های علمی محققان ایرانی نشان داده است خودروی پژوی 405 که در حالت عادی به ازای هر 100 کیلومتر حدود 10 تا 12 لیتر بنزین مصرف می‌کند، با رعایت نکات ذکر شده میزان مصرف سوخت آن به 7 تا 7.5 لیتر در هر 100کیلومتر کاهش می‌یابد.

در واقع طبق آمارهای مستدل، رعایت مسائل ساده فنی و علمی ذکر شده سبب می‌شود تقریبا مصرف سوخت 30 درصد کاهش یابد. به این شکل در واقع با خودروی پژوی 405 تنها با یک باک سوخت می‌توان مسافت تهران تا مشهد را طی کرد.

حمیدرضا طهماسبی‌پور