آیندهنگری
روانشاد سید جلال آلاحمد مینویسد:
اگر در قضیّهِ تنباکو، بُرد موقّت با روحانیت بود، باخت بزرگتری به دنبال آمد که اعطای امتیاز نفت باشد. و در قضیّهِ ملّی کردن صنعت نفت نیز گرچه روحانیّت مؤثّر شد امّا با بین المللی شدن نفت وسلطهِ مجدّد استعمار و خلع ید کامل از روحانیّت، لطمهِ اصلی به همه خورد.
بخصوص در نهضت مشروطه، گویا حضرات روحانیان شرکت کننده، گمان می کردند که سلطنت را از غاصبان حق و مقام «امام زمان» پس خواهند گرفت یا دست کم حکومت که به شورا بدل شد ایشان را نیز به نمایندگی «صاحب الامر» در آن حقّی خواهد بود.
ولی با خلع ید از روحانیّت که حاصل اصلی مشروطه بود گویا امروز حق داریم که نظر شیخ شهید نوری را صائب بدانیم که به مخالفت با مشروطه برخاست و مخاطرات آن را برای روحانیت گوشزد کرد. چرا که او می دید که مشروطیّت به جای خلع ید از حکومت جبّار زمان [سلطنت قاجار] از روحانیت خلع ید خواهد کرد...!
منبع: در خدمت و خیانت روشنفکران، انتشارات رواق، متن کامل و منقّح و سانسور نشده، ص 270و 271.
گفت و گو
