جنون سرعت‌

ریتم دیوانه‌کننده و جنون‌آمیز موسیقی در خیالش او را بدل به قهرمانی شکست‌ناپذیر کرده است. یک لحظه تصمیم می‌گیرد، با سرعت 180‌کیلومتر در ساعت، لایی بکشد. بی‌ام‌و هر لحظه سرعتش بیشتر و بیشتر می‌شود، خواننده دیوانه‌وار فریاد می‌زند و او روح ناآرامش را می‌بیند که سر به عصیان گذاشته است. موتور ماشین به زوزه افتاده است، جنون تمامی ندارد. مسیر بزرگراه زیر پایش به لرزه افتاده است ماشین‌ها به سرعت خود را دور می‌کنند و او همچنان می‌تازد ضرباهنگ موسیقی تند و تندتر می‌شود و سرعت به 230 می‌رسد، او با خودش مسابقه گذاشته است، در یک لحظه مرگ را می‌بیند که کنار دستش جا خوش کرده است و به جوانی فنا شده‌اش خیره مانده است و در نهایت راننده بینوای تاکسی که مشغول گذاشتن بسته نان در صندوق عقب ماشین است هرگز با بسته‌اش به خانه نمی‌رسد، چرا که ...، راننده بی‌ام‌و در جا کشته می‌شود و راننده پراید تا آخر عمر فلج می‌شود آنها به آخر بزرگراه می‌رسند بزرگراهی که هرگز پایانی ندارد.

امروزه حوادث رانندگی به طور وسیعی سلامت انسان و اقتصاد جامعه را مورد تهدید قرار داده است به طوری که براساس آمار سازمان جهانی بهداشت حوادث رانندگی چهارمین علت معلولیت‌ها و اولین علت مرگ و میر جوانان است. در کشور ما البته سوانح و حوادث رانندگی دومین علت مرگ و میر در کشور محسوب می‌شود.

ایجاد ترس و وحشت‌

دکتر فرجام روانشناس اجتماعی نیز می‌گوید: لایی کشیدن و سبقت با سرعت زیاد در جوانان برای نشان دادن مهارت در رانندگی به یکدیگر امروزه تبدیل به مساله‌ای برای فخرفروشی شده است. بسیاری از جوانان بر سر این موضوع و این که بالاخره چه کسی موفق می‌شود دیگران را پشت سر بگذارد، شرط‌بندی می‌کنند غافل از این که نتیجه کارشان تصادف، ایجاد ترس و وحشت بین مردم(خصوصا در خانم‌های باردار، کودکان و افراد سالخورده)‌ می‌شود.

این رفتار که در وهله اول جان راننده را به خطر می‌اندازد، ممکن است باعث سقط جنین، یا تولد کودک ناهنجار در بین خانم‌های باردار شود و یا در سالمندان سکته‌های قلبی و مغزی را برای افراد مسن به ارمغان بیاورد!!...

فرجام می‌افزاید: بررسی این موضوع از دیدگاه روان‌شناسی، یک ضرورت است و مساله‌ای است که می‌تواند پیامدهای روانی، اجتماعی و جسمانی خطرناکی را به همراه داشته باشد. بطور کلی دلایلی که برای رانندگی خشونت‌آمیز مطرح می‌شود، عبارتند از: احساس افتخار، برتری و مهارت در رانندگی و وجود روحیه رقابت جویانه و حسادت که می‌خواهند در هر زمینه‌ای رتبه اول را از آن خود کنند.

 لجبازی با راننده‌های دیگر، به خصوص راننده‌های زن یا راننده‌های ماشین‌های مدل پایین‌

 خودشیفتگی و خود بزرگ‌بینی و این که تصور می‌کنند همیشه حق تقدم با آنهاست.

 جبران عقده خود کم‌بینی و انتقام‌جویی‌

 نداشتن تعادل روحی  روانی و دارا بودن احساساتی مانند خشم، بی‌اعتمادی و ناکامی و استفاده از مشروبات الکلی و داروهای روانگردان‌

او یادآوری می‌کند: از نظر روانی لایی کشیدن یا تیک‌آف، ازجمله کارهای هیجانی است که با خودرو یا موتورسیکلت انجام می‌شود و به علت وجود هیجان، این کار را نوجوانان و جوانان انجام می‌دهند. اگرچه گاهی اوقات برای به اصطلاح روکم‌کنی و از میدان به در کردن راننده یا راننده‌های دیگر که قصد سبقت گرفتن دارند، بزرگسالان هم این کار را می‌کنند.

جوانان چه می‌گویند

شهرک غرب، فاز 1، خیابان ایران‌زمین، ساعت 5/10 صبح پنجشنبه دقایقی قبل با سرعتی بالا داشت خیابان مهستان را پایین می‌آمد، کنار جدول که پارک کرد با شیطنت خندید و گفت ترسیدی. سرعت خیلی کیف دارد.

آرش 16 سال بیشتر ندارد و صبح‌های پنجشنبه مسابقه سرعت دارد و این در حالی است که او هنوز به سن قانونی برای گرفتن گواهینامه نرسیده است. پدر و مادرش خبر ندارند که او پشت ماشین می‌نشیند و از عواقب آن نیز کاملا مطلع است و با خونسردی می‌گوید. دست فرمانم خوب است تازه اگر تصادف هم بکنم آنقدر پول دارم که قضیه را ماست‌مالی کنم. آرش اصصلاح قتل عمد را می‌داند ولی کودکانه فکر می‌کند که می‌شود با پول جان مردم را خرید.

مهسا 18 ساله صاحب بی. ام. و مدل آی 730 است. این دختر جوان لایی کشیدن را دوست دارد  در اینکار آنچنان تبحر پیدا کرده که به شوماخر معروف شده است.

شوماخر بارها به خاطر سرعت غیرمجاز، سبقت غیرمجاز و حرکات مارپیچ در بزرگراه‌ها جریمه شده است ولی همچنان عاشق سرعت جنون‌آمیز است.

او می‌گوید: تیپ تنوع است و هر دو سال یک بار مدل ماشینش را عوض می‌کند و در همه مسابقه‌های شهرک غرب رتبه اول را به خود اختصاص داده است.

کیارش 22 ساله ساکن میرداماد است او می‌گوید: من به اتفاق چند نفر از دوستان پولدارم هرچند وقت یک بار در پارک‌وی جمع می‌شویم و بعد از شرط‌بندی‌های کلان مسیری را به عنوان مسیر مسابقه تعیین می‌کنیم و با یکدیگر برای زودتر رسیدن به مقصد مسابقه می‌گذاریم او می‌افزاید: معمولا مسیری که ما برای مسابقه تعیین می‌کنیم از چهارراه پارک وی شروع می‌شود و تا انتهای بزرگراه مدرس ادامه می‌یابد و این مسیر را باید برویم و برگردیم و هر که زودتر برسد بین یک تا دو میلیون تومان کاسب می‌شود.

او در مورد سهمیه بنزینش می‌گوید: سهمیه بنزین ماشین من کمتر از یک هفته مصرف می‌شود و بقیه را پاپاجون می‌دهد.

فرهنگ ترافیک و پرخاشگری‌

محمد عابدی کارشناس علوم اجتماعی: اگرچه زندگی شهری امکانات بیشتری نسبت به روستا برای شهرنشینان فراهم آورده است اما به دلیل رشد بی‌رویه و نامتناسب اتومبیل با جامعه شهری، آلودگی‌های بی‌شمار زیست‌محیطی ناشی از ترافیک سنگین و توقف‌های طولانی معابر شهر، انسان شهرنشین را محاصره و به طور جدی تهدید می‌کند. جمعیت انبوه کلانشهرها که به عنوان راننده یا عابر باعث افزایش فزاینده عبور و مرور می‌شود خود متاثر و تابع یکسری شرایط و اوضاع محیطی است که این تاثیرات مستقیم و غیرمستقیم به صورت ناهنجاری‌های اجتماعی و بی‌اعتنایی به حقوق یکدیگر در جریان عبور و مرور ظاهر می‌شود.

امروزه ماشین‌های تمام اتوماتیک و شیک بدون هیچ‌گونه ملاحظه‌ای در بزرگراه‌های نسبتا وسیع کاملا آزادانه ویراژ می‌دهند، حق‌تقدم را رعایت نمی‌کنند، ورود ممنوع می‌روند، هر کجا که خواستند پارک می‌کنند و با پاشیدن گل و لای موجب آزار و اذیت مردم کنار خیابان می‌شوند.

همین اوضاع سبب شده است میزان مرگ و میر ناشی از تصادفات در کشورهای توسعه نیافته 10‌‌برابر بیشتر از کشورهای توسعه یافته باشد. یعنی چیزی بین 40 تا 70 تصادف در هر 10 هزار وسیله نقلیه و بطور مقایسه‌ای این که میزان مرگ و میر تصادفات تهران 10 برابر استکهلم و لندن و 4‌‌برابر بیشتر از پاریس و استانبول بوده است.

طبق آمار سازمان بهداشت جهانی سالانه حدود 2 درصد درآمد سرانه ملی کشورهای در حال توسعه صرف هزینه‌های مربوط به خسارات مالی ناشی از تصادفات و ترافیک می‌شود. از نقطه نظر روانی هنگامی که رفتار فرد پاداش مورد انتظار را دریافت نمی‌کند ویا با تغییری که انتظارش را نداشته رو به رو می‌شود عصبانی می‌شود و بیشتر به انجام دادن رفتار پرخاشگرانه متمایل می‌شود و نتایج چنان رفتاری برایش ارزشمندتر است. وقتی جوان آنچه را که انتظار داشته دریافت نمی‌کند و ناکام می‌ماند احتمال می‌رود، درجه‌ای از برانگیختگی هیجانی از نوع خشم در وی ظاهر شود و مترتب بر آن رفتار پرخاشگرانه مانند حمله، شکستن، صدمه زدن و یا تهدید از خود نشان دهد. با این حال اگر جوان به هر علتی نتواند، منشا اصلی ناکامی را مورد حمله قرار دهد، تقریبا هر هدف دیگری را جایگزین آن می‌کند.

رفتارهای پرخطر

امروزه خطر‌آفرینی مرکب سواران جوان که سر خوش از غرور جوانی قدرت ریسک خود را در خیابان‌های شهر به نمایش می‌گذارند، جان کودکان و نوجوانان را به مخاطره انداخته است.

دکتر ضرابی، روانپزشک در مورد رفتارهای پرخطر در رانندگی می‌گوید: گاهی جوانان از رفتارهای پرخطر در رانندگی به عنوان اثبات توانایی‌های خود به دیگران استفاده می‌کنند. او هیجان‌خواهی و تخلیه انرژی را مختص دوره جوانی می‌داند و می‌افزاید گاهی جوانان هیجان را در ویراژ دادن، و حرکت‌های نامتعارف در رانندگی و ترساندن مردم می‌یابند که حاصلی جز وقوع تصادف و حوادث مرگبار ندارد. از این رو باید آموزش به جوانان جدی تلقی شود و اجرایی کردن قوانین رانندگی از راه‌های کاهش رفتارهای پرخطر جوانان در رانندگی است.

او یادآوری می‌کند: شاید ترس از قانون بتواند رفتار نامتعادل جوانان در رانندگی را تعدیل کند.

به اعتقاد ضرابی، گروه زیادی از جوانان، ماشین و موتور را وسیله‌ای برای سرگرمی و تفنن خود می‌دانند نه یک تکنولوژی برای زندگی راحت. از این رو با استفاده از این وسیله هیجانات خود را تخلیه می‌کنند و جان بسیاری از مردم را تهدید می‌کنند. در عین حال تاکید می‌کند: بسیاری از رفتارهای پرخطر در رانندگی ناشی از جدی نگرفتن قوانین از سوی رانندگان است.

بیتا مهدوی‌