شریان حیاتی در صنعت‌

آن طوری که ما مطلع شدیم، شما در رشته پزشکی تحصیل کرده‌اید اما وارد یک کار مهندسی شده‌اید. در این مورد توضیح بفرمایید.

تحصیلات من در زمینه پزشکی با درجه دکتری است که در سال 76 به پایان رساندم. از سال 76 در زمینه تولید مکانیکال سیل به عنوان اولین سازنده مکانیکال سیل وارد عرصه صنعتی شده‌ام. الان هم به عنوان بزرگ‌ترین سازنده مکانیکال سیل در خاورمیانه فعالیت می‌کنیم که عمده‌ترین مشتریان ما شرکت‌های نفت، گاز، پتروشیمی، نیروگاه‌ها و شرکت‌های بزرگ کشور هستند. با تولیداتی که در طول 10 سال گذشته داشتیم از خروج 200 میلیون دلار ارز از کشور جلوگیری به عمل آمده است. بتازگی موفق به تولید درای گستیل شدیم که این محصول از استراتژیک‌ترین قطعات مورد نظر هر کشوری است. غیر از ما 3 تولیدکننده در دنیا وجود دارد. ما به عنوان چهارمین شرکت در دنیا موفق شدیم این محصول را تولید کنیم. کاربرد درای گستیل در زمینه توربو کمپرسورهاست. قلب صنایع نفت، گاز، پتروشیمی روتاری اکوئیپمنت‌هاست که شامل پمپ، کمپرسور و توربین‌هاست.

کاربرد درای گستیل‌ها چیست و چرا به عنوان یک کالای استراتژیک محسوب می‌شود؟

درای گستیل‌ در داخل توربوکمپرسورها استفاده می‌شود و حساس‌ترین و پیچیده‌ترین قطعه یک توربوکمپرسور است. که وظیفه آن در ایجاد فشار داخل توربوکمپرسورها، آب‌بندی آن مجموعه است. عملا وقتی ما می‌توانیم فشار خیلی بالایی را برای انتقال یک سیال ایجاد کنیم که بشود آب‌بندی کرد. کار این قطعه آب‌بندی توربوکمپرسورهاست. توربوکمپرسورها در دورهای بالا حدود بالای 10 تا 20 هزار دور و فشارهای بالا فعالیت می‌کنند. مثلا توربوکمپرسورهایی که گاز را از جنوب به شمال ایران منتقل می‌کنند، فشاری حدود 120 بار دارند. چنین فشاری می‌تواند آبی را به اندازه 1200 متر به بالا منتقل کند. چنین فشار وحشتناکی را داخل توربوکمپرسورها ایجاد می‌کند و روی خط گازی نصب است که حدود 56 اینچ قطر لوله این خط لوله است. یا برای استخراج نفت، بهترین روش تزریق گاز به داخل چاه‌های نفت است. برای استخراج گاز باید از توربوکمپرسورهایی استفاده شود که در ساختار آنها از درای گستیل استفاده شود. یا در پتروشیمی برای تولید محصولات نیاز به فشارهای خیلی بالاست. به منظور تولید یک محصول برای این‌که آن سیال فشرده شود، خیلی وقت‌ها نیاز به توربوکمپرسورها داریم. عملا با نبود یک درای گستیل هیچکدام از توربوکمپرسورها قادر به فعالیت نیست و قادر به فشرده کردن گاز هم نیست که مثلا در پتروشیمی‌ها این اتفاق منجر به انفجار، آتش‌سوزی و حتی مسموم شدن بعضی از افراد می‌شود. یا در شرکت نفت بدون اینها، احتمال انفجار و اشتعال خواهیم داشت.

در واقع به نوعی همه گازها در مسیری که طی می‌کنند با این وسیله روبه‌رو می‌شوند؟

گازها حتما باید با کمپرسور انتقال داده شوند. بعضی وقت‌ها این کمپرسورها به یک توربین وصل‌اند و بعضی وقت‌ها به یک الکترو موتور. وقتی بخواهد در خطوط لوله انتقال داده شود یا محصولی تولید شود، یا بخواهد در داخل چاه تزریق شود، برای انتقال به کمپرسور نیاز داریم. وقتی سیال مایعی را بخواهیم انتقال دهیم، نیاز به پمپ داریم. عملا برای آب‌بندی همه اینها از سیل استفاده می‌شود.

جنس سیل‌ها چیست؟

جنس‌هایی مثل تیتانیوم و کاربایدها. بعد از الماس طبیعی سخت‌ترین ماده دنیا کاربایدها هستند که الماسه هم نامیده می‌شوند. مواد خیلی گرانقیمتی هستند. بعضا یک درای گستیل تا 137 هزار پوند فروخته می‌شود؛ قیمت یک بنز کلاس S چیزی حدود 50 هزار پوند است. یعنی یک درای گستیل نزدیک به 3 برابر قیمت یک بنز کلاس S ارزش دارد. جزو قطعات بسیار بسیار گرانقیمت صنایع و High Tech  محسوب می‌شود که عملا در انحصار 3 شرکت قرار دارد.

چه شرکت‌هایی؟

2 شرکت آمریکایی و یک شرکت آلمانی ‌ ژاپنی که عملا در دو شرکت آلمان و امریکا ساخته می‌شود.

طول عمرشان چقدر است؟

طول عمرشان معمولا از 2 تا 10 سال است و بستگی به نوع Operation دارد. اگر گاز ذرات باشد چون این قطعه بسیار ظریف است احتمال آسیب دیدنش وجود دارد.

به طور متوسط کشوری مثل ایران، سالانه به چه تعداد از این قطعه نیاز دارد؟

حجم نیاز ایران به مکانیکال سیل و درای گستیل حدود 100 میلیون دلار در سال است که از این حدود 20 میلیون دلارش مربوط به درای گستیل و 80 میلیون مربوط به مکانیکال سیل است.

با وجود این که رشته تحصیلی شما پزشکی بوده، چطور شد سراغ این کار رفتید؟

من پزشکی را هم به خاطر بیوتکنولوژی انتخاب کردم. خیلی مایل بودم در زمینه تحقیقات کار کنم. سال 76 که فارغ‌التحصیل شدم عملا به این نتیجه رسیدم که آن زمان بیوتکنولوژی در ایران خیلی جا نیفتاده و خیلی امکان رشد در آن زمینه نبود. با بررسی‌هایی که انجام دادم، دیدم در کشور ما صنعت نفت جا برای کار خیلی دارد و مایل شدم در صنایع نفت کار کنم. برای من جالب‌تر بود که روی روتاری اکوئیپمنت‌ها (تجهیزات متحرک) کار کنم تا چیزی مثل مخزن و اینها. اینها قلب صنایع را تشکیل می‌دهند. در داخل این مجموعه حساس‌ترین قطعات مکانیکال سیل و درای گستیل‌ها هستند. این قطعه تولیدکننده‌ای در ایران نداشت. بسیار High Tech بود و ارزبری زیادی برای واردات داشت. بنابراین از 10 سال پیش به عنوان اولین سازنده در این زمینه شروع به کار کردم.

الان در ایران سازنده دیگری هم وجود دارد؟

عملا 3 شرکتی که عمده بازار دنیا را در اختیار دارند، اکنون در بازار ایران حضور فعال دارند. با توجه به این‌که دولت حامی شرکت‌هایی است که در ایران سرمایه‌گذاری می‌کنند، اینها یک سری امکانات جزیی هم در ایران ایجاد کرده‌اند که به عنوان تولیدکننده بتوانند فعالیت داشته باشند.

بیشتر معاملات شرکت نفت با کدامیک از این شرکت‌هاست؟ آیا رویکرد حمایت از ساخت داخل را در پی داشته است؟

حجم بیشتری از خریدها از شرکت ماست. به خاطر این‌که عمده فوکوس ما روی سرویس است. کتگوری از بازار را به خودمان اختصاص دادیم و آن خریدهای اضطراری است که در ایران وجود دارد. به علت این‌که خیلی از مواقع شرکت‌های پتروشیمی و پالایشگاهی نیاز به خرید قطعه دارند و اگر آن قطعه بموقع تامین نشود، ممکن است موجب Shut Down در آن مجتمع شود، که هر روز میلیاردها تومان خسارت به آنها وارد می‌کند. خیلی از این وقت‌ها یا تماما در وقت‌های اضطراری خریدهای شرکت‌ها از شرکت ماست. چون تنها شرکتی هستیم که می‌توانیم خیلی سریع این قطعات را تامین کنیم. به دلیل شرایط خاصی که در کشور ما برقرار است، خوشبختانه توانستیم حجم بالایی از بازار را به خودمان اختصاص دهیم.

زمانی که وارد چنین کاری شدید، ضرورت انجام چنین کاری و تولید چنین قطعاتی را در کشورمان ارزآوری می‌دانستید؟

استراتژیک بودن قطعه و این که یک گلوگاه در صنعت کشور بود، بسیار اهمیت داشت. با نبود چنین قطعه‌ای یک مجتمع پتروشیمی یا پالایشگاه یا صنعت گاز ممکن است دچار Shut Down شود. با توجه به شرایطی که ما داریم و واردات قطعات و تجهیزات روز به روز مشکل‌ساز می‌شود، به نظرم می‌آید که به زودی اهمیت درای گستیل در ایران کاملا خودش را نشان خواهد داد. یعنی نبود چنین قطعه‌ای می‌توانست کل صنعت ما را دچار مشکل کند. تصور کنید اگر نشود گاز را از جنوب به شمال ایران انتقال داد، چه اتفاقی می‌افتد؟ اگر 3 تا شرکت با هم به این نتیجه رسیدند که محصولی را به ایران عرضه نکنند، چه اتفاقی می‌افتد؟ یا اگر نتوانیم نفتی را استخراج کنیم، چه اتفاقی می‌افتد؟

ما الان در زمینه این قطعات در داخل کشور مشکلی نداریم؟

هیچ چیزی در دنیا به نظر من بدون مشکل نیست. انسان فقط باید راه‌حل‌هایی برای آن مشکلات پیدا کند. تولیدکننده مواد اولیه در داخل نداریم. یکی از مشکلات اساسی ما این است. ما در صنایع فلزات مثل فولاد مبارکه، روی فولادهای آلیاژی که برای ساخت این قطعات استفاده می‌شود سرمایه‌گذاری نکرده‌ایم و به اجبار باید از خارج وارد کنیم.

شما برای ترغیب این شرکت‌ها مشارکت نکردید؟

ما مذاکراتی داشتیم. متاسفانه چون پروسه بسیار سنگین است و سرمایه‌گذاری بالایی نیاز دارد، هیچکدام تمایل به چنین سرمایه‌گذاری و تولید این محصول نداشتند. ولی در عین حال سعی کردیم مواد اولیه‌ای که از خارج وارد می‌کنیم بهترین برندهای مواد اولیه باشند.

Shut Downهایی که در شرکت‌های نفتی اتفاق می‌افتد، به دلیل کمبود است یا خطا در این قطعات؟

تقریبا به این دلیل خیلی کم اتفاق می‌افتد. شاید کمتر از یک درصد. در چنین مواقعی ما سعی کردیم بدون در نظر گرفتن هیچ موردی حتی قبل از این که چیزی دریافت شود، فقط به سرویس فکر کنیم. هدف برنده  برنده است و همیشه منافع مشتری مقدم بر منافع فروشنده است. ما چنین دیدگاهی داریم.

دانش مورد نیاز این فعالیت را چطور کسب کردید؟

ما در پزشکی عمدتا روی Problem Base Learning مطالعه می‌کنیم. الان PBL دانشی است که در مدیریت استفاده می‌شود. من سعی کردم با این روش وارد صنعت و مدیریت شوم. در طول این 10 سال در مورد دانش تخصصی سیل کاملا مطالعه کردم. اکثر مشتریان این شرکت من را به عنوان یک Silman می‌شناسند. این را با مطالعه در متالورژی، مهندسی مکانیک و خیلی از علوم دیگر توانستم به دست آورم و در طول این چند سال از مشاوره اساتید دانشگاهی هم استفاده کردم. یک بخش RD هم داریم که خودم سعی می‌کنم اداره‌اش کنم. سعی کردم با روش سعی و خطا با مشتری پیش نروم. کوچک‌ترین خطایی ممکن است موجب از دست دادن یک مشتری خوب شود. سعی کردیم به شکل علمی پیش برویم.

شما کاملا پزشکی را کنار گذاشتید و هیچ‌وقت هم گذرتان به آن نمی‌افتد؟

چرا. همچنان مهر نظام‌پزشکی را برای دارو یا درمان استفاده می‌کنم، ولی کلا تمرکزم روی صنایع است و قصد توسعه این کار را دارم.

برنامه چند سال آینده چیست؟

ما آرمان‌های نهادین داریم. قصد توسعه و ایجاد یک Holding  را دارم که بتوانم به شکلEPS روی پروژه‌های نفت و گاز و پتروشیمی کار کنم.

ماجرای شرکت در جشنواره خوارزمی چه بود؟

بعد از تولید درای گستیل در ایران به پیشنهاد یکی از دوستان ما این طرح را در جشنواره شرکت دادیم که برای اولین بار و خوشبختانه با استقبال جشنواره مواجه گشت و در زمینه پژوهش‌های توسعه‌ای طرحمان پذیرفته شد.

آیا می‌دانید چه چیزی باعث شد طرحتان رتبه بیاورد؟

به نظر من این طرح بسیار High Tech  است و یکی از مهم‌ترین طرح‌هایی است که طی سالیان دراز در کشورمان به شکل موفقی به نتیجه رسیده و یکی از استراتژیک‌ترین قطعات است. این طرح در آینده نزدیک خودش را نشان خواهد داد. اگر چنین قطعه‌ای در داخل ایجاد نمی‌شد، ممکن بود چه اتفاقی در ایران بیفتد. به نظر من این یکی از مهم‌ترین قطعات و تجهیزاتی بود که در صنعت ایران ساخته شده است.

حمایت خاصی هم از شما شد، یا فقط تقدیر؟

تقدیرها به نظرم یکی از مهم‌ترین موارد حمایتی هستند.

به دنبال فرصت‌ها

من از 9 سالگی روی بیوگرافی افراد موفق دنیا مطالعه می‌کردم. حدود 130 اصل را در این مدت 20 و اندی سال استخراج کردم که چطور این افراد توانستند به موفقیت برسند. خیلی از این اصول را در کاری که انجام می‌دادم به کار بردم و تجربه کردم. برای این که خودم را به بوته آزمایش بگذارم، از سال 76 کارم را در حین سربازی شروع کردم.

در شهرهایی مثل گناباد و آبدانان استان ایلام. من در حین سربازی خیلی از وقت‌ها با تلفن کارم را اداره کردم. از ابتدای کار سختی‌ها و مشکلات زیادی را چشیدم. این راه‌حل‌ها بودند که در غلبه بر مشکلات به من کمک کردند. همیشه به دنبال ایجاد فرصت‌ها بودم تا دنبال استفاده از فرصت‌های به وجود آمده. خیلی از فرصت‌ها را خواسته به وجود آوردم و از فرصت‌های به وجود آمده هم بخوبی استفاده کردم. به نظر من خدا ارزش افزوده‌ها را زیر سنگ‌ها و مشکلات بزرگ قرار می‌دهد و افرادی موفق هستند که بتوانند با اهرم مغزشان و توان جسم‌شان آن سنگ را تکان دهند و بر آن مشکلات غلبه کنند و به آن ارزش افزوده دست پیدا کنند.

هما کبیری‌