برنج در آسیا

براساس آمار سازمان خواربار و کشاورزی ملل متحد قیمت برنج طی سال گذشته تا 70 درصد افزایش یافته و کمبود برنج عوارض ناگواری در بعضی از کشورهای واردکننده داشته است.

عوامل موثر بر افزایش قیمت عبارتند از:

ــ‌ ناکامی بودن محصول بر اثر نامساعد بودن هوا
ــ افزایش تقاضا در بعضی از کشورهای واردکننده که جمعیت و درآمد آنها در حال افزایش است.
ــ انتظار افزایش بیشتر قیمت‌ها که باعث احتکار شده است.
ــ کمبود ذخایر و عدم سرمایه‌گذاری کافی در زمینه کشاورزی طی مدتی طولانی.
بحران کمبود و گرانی برنج بخشی از افزایش کلی در قیمت دیگر مواد غذایی در جهان است که رو آوردن به دیگر مواد غذایی را برای مستمندان و افراد فقیر غیرممکن ساخته است.
تولیدکنندگان اصلی برنج، از جمله هند، چین و ویتنام در تلاش‌ برای حفظ ذخایر و محدود کردن تورم صادرات برنج را محدود کرده‌اند و واردکنندگانی مانند بنگلادش، فیلیپین و افغانستان دچار دشواری‌های شدیدتری شده‌اند.

هند

هند، پس از چین، دومین تولید‌کننده بزرگ برنج در جهان است. اما چون غذای اصلی 65 درصد از جمعیت بیش از یک میلیاردی این کشور است. بیشتر آن در داخل مصرف می‌شود.

قیمت برنج در هند بشدت رو به افزایش است و یک مغازه‌دار در دهلی به خبرنگار بی‌بی‌سی گفت قیمت یک نوع برنج در 2  ماه گذشته از 12 روپیه (29 سنت امریکا)‌ به 16 روپیه (39 سنت)‌ رسیده است. وی گفت قیمت بیشتر انواع دیگر، از جمله برنج باسماتی درجه یک در هر کیلو 8 تا 10 روپیه بیشتر شده است. دولت برای مهار افزایش قیمت برنج، که باعث شده نرخ تورم به بالاترین حد خود در 13 ماه گذشته برسد، صدور برنج‌های غیر باسماتی را به کلی ممنوع کرده است.

در این حال قیمت برنج باسماتی به هر تن 200 دلار افزایش داده شده تا امکان صدور آن کمتر شود.
مسوولان می‌گویند اوضاع هنوز بحرانی نیست و هند ذخایر کافی برای تغذیه مردم خود دارد. مسوولان هندی همچنین می‌گویند این کشور به تعهدات خود برای صدور برنج به بنگلادش عمل خواهد کرد.

اما موسسه بین‌المللی تحقیقات برنج می‌گوید دوام شالیزارهای برنج در هند و کشورهای دیگر بر اثر استفاده بیش از حد از کودها و فرسایش زمین در معرض خطر قرار رفته است.

بنگلادش

افزایش بی‌رویه قیمت برنج مردم بنگلادش را با بدترین کمبود مواد غذایی خود از زمان قحطی بزرگ سال 1974 مواجه کرده است.

قیمت برنج طی یک‌سال گذشته تقریبا به 2 برابر افزایش یافته و به حدود 35 تاکا (50 سنت امریکا)‌ در هر کیلو گرم رسیده حال آن که دستمزدها به این نسبت افزایش نیافته است.

صدها خانواده فقیر اکنون با روزی فقط یک وعده غذا سرمی‌کنند و 70 تا 80 درصد از درآمد اندک خود را صرف خرید غذا می‌کنند.

مشکل بویژه در مناطق شهری شدیدتری است. کارگزاری‌های امدادی می‌گویند به‌شدت نگران گرسنگی و سوءتغذیه نوزادان و کودکان هستند.

عوامل محلی در افزایش قیمت‌ها موثر بوده‌اند. بنگلادش سال گذشته دوبار گرفتار سیل شدید شد و ؟؟ گردباری ویرانگر این کشور را دربرگرفت.

دولت به 6/2 میلیون نفر برنج رایگان و به بعضی از خانواده‌ها برنج با تخفیف تحول می‌دهد ودر 6 ماه گذشته چهار میلیون تن برنج از هند وارد کرده که بیش از دو برابر میزان عادی است.

اما مخالفان می‌گویند دولت با برناه مبارزه با فساد خود، که باعث بسته‌ شدن بسیاری از مجاری غیر رسمی ورود برنج به کشور شده، کار را خرابتر کرده است.

فیلیپین

وزارت کشاورزی امریکا اعلام کرد فیلیپین در سال 2007 بزرگترین وارد کننده برنج بوده و بیشتر از نیجریه، اندونزی و بنگلادش برنج وارد کرده است.

افزایش جمعیت باعث افزایش تقاضا و بالا رفتن قیمت شده است دولت به علت کمبود ذخیره، برای تضمین صادرات به مذاکره با همسایگان پرداخته و پس از انعقاد قراردادی با ویتنام درصدد است با تایلند نیز به توافق برسد. نگرانی از ناآرامی عمومی روبه‌افزایش است.

خانم گلوریا آرویو، رئیس‌جمهوری از مسوولان خواسته است با محتکران مبارزه کند. مسوولان گفته‌اند احتکار مواد غذایی خرابکاری اقتصادی به‌شمار می‌آید که مجازات آن می‌تواند حبس ابد باشد.

تلاش‌هایی نیز در زمینه کاهش مصرف به عمل آمده است. بعضی از رستوران‌های سرپایی کشور به تقاضای دولت مقدار برنج هر وعده غذا را نصف کرده‌اند. دولت از مردم نیز خواسته است از هدر دادن برنج پرهیز کنند.

گفته می‌شود شورشیان کمونیست در اندیشه سوءاستفاده از این موقعیت برای دامن زدن به نارضایتی‌ها هستند. آنان چندی پیش خودروهای حامل برنج یک تاجر برنج را در جزیره پانای در مرکز فیلیپین آتش زدند به این دلیل برای رساندن برنج به نواحی فقیرنشین از اسکورت سربازان استفاده می‌شود و کشاورزان نیز تلاش بیشتری در حفاظت از محصول خود به‌عمل می‌آورند.

تایلند

تایلند مدت‌ها بزرگ‌ترین صادر کننده برنج، بیشتر از ویتنام و امریکا، بوده است.
این کشور هنوز هیچ محدودیتی برای صادرات برنج ایجاد نکرده و گزارش‌های مربوط به تدارک این کار را رد کرده است.

با این حال بعضی از بنکداران و تجار برنج که محصول خود را پیش فروش کرده‌اند بر اثر نوسانات و افزایش شدید قیمت‌ها به شدت زیان دیده‌اند. صادر کنندگان حتی شکایت کرده‌اند ترجیح می‌دهند قیمت‌ها ثابت باشد تا این که مدام افزایش یابد.

بعضی از بنکداران به منظور کسب سودهای بیشتر در آینده برنج را احتکار کرده‌اند و به این ترتیب با ایجاد کمبود مصنوعی باعث گرانی بیشتر شده‌اند.

دولت برای مهار تورم حدود 1/2 میلیون تن برنج ذخیره خود را به بازار عرضه کرده است.
قیمت برنج سال گذشته بیش از 50 درصد افزایش یافت و همچنان در حال افزایش است. در حالی که در بعضی از کشورها مصرف برنج بر اثر رفاه بیشتر مردم افزایش یافته، ثروتمندتر شدن مردم تایلند باعث شده تنوع غذایی خود را بیشتر و برنج کمتری مصرف کنند.

چین

براساس آمار سازمان خواربار و کشاورزی سازمان ملل افزایش درآمد مردم در چین آنان را به سمت مصرف بیشتر گوشت قرمز سوق داده و مصرف برنج را کمتر کرده است. اما دولت که بشدت نسبت به تنش‌های اجتماعی یا سیاسی ناشی از گرانی مواد غذایی حساس است با محدود کردن صادرات اقدام به حمایت از مصرف‌کنندگان کرده است.

ون جیابائو نخست‌وزیر چین هفته گذشته گفت: چین ذخایر فراوانی برنج برای تغذیه جمعیت بیش از 3/1 میلیارد نفری خود ندارد.

وی گفت: چین حدود 40 تا 50 میلیون تن برنج ذخیره کرده است. چین اگرچه ازجمله صادرکنندگان بزرگ برنج نیست، محدود کردن صادرات آن می‌تواند تاثیری عمده بر واردکنندگان، ازجمله کره شمالی داشته باشد که برای مقابله با کمبودهای غذایی تقریبا همیشگی خود برنج را به قیمت بسیار ارزان از چین خریداری می‌کند.

ژاپن

مترجم: علی ایثاری کسمایی