اینها چه گناهی دارند؛
1- در حالی که بشدت گریه می کند، مدارک تحصیلی خود و برادرش را روی میزم می گذارد.
2- وارد اتاق می شود و اجازه می خواهد تا دقایقی حرف بزند. هنوز شروع به سخن نکرده ، گریه اش می گیرد: آقا آبرویمان رفت ، ما خانواده شناخته شده ای هستیم . اگر قرار است شوهرم 6سال زندان بماند، آیا فکر زن و بچه او را هم کرده اید؛ او خطا کرد؛ اما شما بروید ببینید چرا به این راه کشیده شد. گناه من و این بچه چند ماهه چیست ؛
3- پیرزن در حالی که بسختی راه می رود، به همراه 4کودک قد و نیم قد و در حالی که کمی عصبانی است وارد بخش اجرای احکام می شوند. «مادر تو رو به خدا منو از دست این بچه ها راحت کن . من توان اداره زندگی خودم رو هم ندارم . مادرشون ول کرده رفته ، پسرم نفهمی کرد. حالا ما باید تاوان پس بدیم ، آخه اون هم چاره ای نداشت.
4-هر کجا رفت کار بهش ندادند. گفتند سابقه دار هستی و زندان رفته ای ...» بچه ها بی توجه به حرفهای مادربزرگ داخل اتاق این طرف و آن طرف می روند. آنها مفهوم زندانی بودن پدر را نمی فهمند؛ اما چند سال بعد آنها هم سوال خواهند کرد که گناه ما چیست ؛
5- با صدای بلند حرف می زند، می گوید: چرا کسی به حرفم گوش نمی دهد؛ چرا کسی آبروی ما را نمی خرد؛ سالها به این کشور خدمت کرده ام . همین یک پسر را دارم . دوستان ناباب نشستند زیر پایش و حالا زندان است ؛ یعنی قانون هیچ راهی را پیش بینی نکرده است ؛... می گویم پدر اتفاقا پسر شما علی رغم جرم سنگینی که مرتکب شده از تمام تخفیفات قانونی بهره مند شده است و بیش از این مساعدتی ممکن نیست . اشک چشمانش را پر می کند و به آرامی از اتاق خارج می شود. نمونه هایی بود از دهها و شاید صدها موردی که در آن دختر، پسر، پدر، مادر، زن یا شوهری زندانی می شود و دیگران نیز از تاثیرات منفی آن متاثر می شوند. در این که مجرم مقصر است ، شکی نیست ؛ اما آیا در عوامل موثر در وقوع بزه ، اجتماع هیچ نقشی ندارد؛ اگر بپذیریم که فقر، بیکاری ، نبود تفریح سالم ، وجود تبعیض و اختلاف طبقاتی و... در تحقق بزه نقش دارند، براستی کدامین جواب ، پاسخ مناسبی برای این سوال که «ما چه گناهی داریم ؛» خواهد بود؛
جعفر رشادتی
معاون مجتمع جنایی تهران
گفت و گو
