نگاهی به 2 برنامه رادیویی

برنامه سازان آبی ، قرمز، سفید از این 3بخش به عنوان گذرگاه و موقعیت تنفس برنامه استفاده کرده اند که هر بخش مدت زمانی نزدیک به 25دقیقه را شامل می شود و بعد از 5دقیقه پخش رادیو صدای شهر، بخش دیگر آغاز می شود.

برنامه سازان این برنامه ادعا می کنند طرح 3بخشی آبی ، قرمز، سفید را بر اساس نظریه جامعه شناختی راه سوم آنتونی گیدنز و با الهام از نام فیلم و سه گانه مشهور کریستوفر کیشلوفسکی ، اجرا و تبدیل به طرحی رادیویی کرده اند. دقیقا نقطه قوت این برنامه هم طرح جذاب آن است که حتی می توان گفت طرحی است تصویری و تلویزیونی تا رادیویی . البته همانقدر که اجرای رادیویی این طرح مشکل است در ساخت تصویری آن هم باید سختی هایی را به جان خرید. در این برنامه سعی می شود موضوعاتی انتخاب شود که دامنگیر جامعه ، بویژه مردم تهران باشد. در بخش آبی برنامه که در واقع از جانب مسوولان اجرا می شود، مردم به عنوان مقصر اصلی معضل مورد بحث ، مثلا آلودگی هوا معرفی می شوند و در بخش دوم (قرمز) که از سوی مردم اجرا می شود، مسوولان به عنوان مقصر اصلی شناخته می شوند. در پایان و در بخش سفید تعادلی بین این دو نظریه برقرار می شود. نکته جالب حضور کارشناسان در بخش های مختلف این برنامه است و این که اغلب کارشناس مربوطه و کسی که مثلا در بخش آبی حرف می زند، با دلایل علمی و منطقی حق را به مسوولان می دهد و کارشناسی دیگر در بخش قرمز این بار با دلیل ، حق را به مردم!

نکته دیگر این که در این برنامه اصلا موسیقی با کلام پخش نمی شود. فضاسازی هر بخش و فضای موسیقایی بخش ها آن طور که باید پرداخت نشده است و بویژه در بخش قرمز اصرار بیش از حد مجری برای القای فضایی پلیسی و ترسناک بی نتیجه است ؛ چرا که همراه کلام باید موسیقی نیز القای معنا کند که در بخش قرمز این دو عنصر با هم جور نیستند! از ویژگی های دیگر این برنامه می توان به پخش تلفن و گزارش ، وجود مجری خاص برای بخش آبی (خانم ) و قرمز (آقا) و سپس حضور دو مجری در کنار هم ، در بخش سفید اشاره کرد!

ناگفته نماند برای قوام یافتن چنین برنامه هایی باید مدت زمان بیشتری را در اختیار تیم برنامه ساز قرار داد!

موفقیت های چرخ و فلک رادیویی

«چرخ و فلک » عنوان برنامه ای است که جمعه ها صبح ساعت 9تا 11از رادیو تهران به طور زنده پخش می شود. چرخ وفلک برنامه ای زنده ترکیبی با رویکرد تفریحی سرگرمی است که با مطرح کردن مشکلات شهر تهران در قالب طنز، آنها را به نقد می کشد. این برنامه از بخش ها و قالب های گوناگون تشکیل شده است که برخی به صورت ثابت و برخی دیگر متغیر هستند، به عنوان نمونه قطعات نمایشی مترو و دربست و قطعات نمایشی روایی خاطرات یک نفر تهرانی به شدت اصیل و یادداشت های یک جوان شهرستانی یا قطعات طنز رادیو صدای بلدیه و معرفی کتاب از بخش ها و قالب های گوناگون این برنامه هستند. چرخ و فلک به لحاظ چینش و ریتم قالب ها با توجه به رویکرد برنامه و زمان پخش آن ، برنامه موفقی است ؛ چرا که چرخ و فلک به خوبی توانسته با مخاطب ارتباط برقرار کند. این برنامه که در واقع یک برنامه طنز صبحگاهی است با هدف قراردادن مشکلات شهر تهران و بررسی آنها سعی دارد نقش خود را به عنوان یک برنامه در یک شبکه محلی به خوبی ایفا کند. چرخ و فلک به معنای کامل یک برنامه تهرانی است و شاید شنیدن آن برای مخاطب خارج از محدوده شهر تهران لذت بخش نباشد، چرا که در چرخ و فلک دائم از مترو، BRT، سینما آزادی ، میدان آزادی ، یخ زدگی معابر، پیک موتوری ، ترافیک ، آلودگی هوا و ... صحبت می شود و اخبار و بخش های طنز هم نسبت به تحولات کشور و دیگر مناطق بی توجه است . در واقع چرخ و فلک هر آن چه در حوزه سیاسی ، اجتماعی ، اقتصادی ، ورزشی و فرهنگی در تهران رخ می دهد را برجسته می کند و با زبان طنز به نقد آنها می نشیند.

همان طور که می دانید زبان طنز یکی از بهترین انواع بیان مطلب برای اصلاح رفتار اجتماعی است ، موضوعی که برنامه سازان چرخ و فلک به خوبی آن را دریافته اند و در هر برنامه سعی در اصلاح رفتار مردم به زبان طنز دارند تا برخی از رفتارها مثل حرکت های ناشایست هنگام ورود به مترو یا بحث پاکیزگی معابر و ... به سمت بهتر شدن پیش برود. توجه به مشکلات شهر تهران و در کنار آن ارائه دید مثبت و امیدوارکننده از جمله نکاتی است که در چرخ و فلک وجود دارد. چرخ و فلک علاوه بر محتوا در فرم هم برنامه درخوری است ، به طوری که وجود بخش های متعدد، استفاده از فضای برنامه زنده ، استفاده درست از آرم و آرم استیشن ، کوتاهی متن ها و آیتم ها و گاهی بخش های کارشناسی جذاب از ویژگی های فرمی چرخ و فلک است . در این برنامه موضوع در واقع یک کلمه مثل باران ، صف ، پول و ... است که در طول برنامه ، آن کلمه در شکل های و کاربردهای گوناگون و متفاوت مطرح می شود.اما در کنار این نکات مثبت ، نپرداختن کامل موضوع برنامه و گاه عدم انسجام در کنداکتور و برخی ناهماهنگی های برنامه از نکات ضعف چرخ و فلک هستند.

درباره فضای موسیقایی برنامه هم باید گفت اگر چه بیشتر زمان برنامه را موسیقی پاپ تشکیل می دهد، اما تهیه کننده به جا از موسیقی سنتی و حتی محلی استفاده می کند که در نوع خود قابل توجه است . به نظر می رسد با این که برنامه های صبحگاهی تقریبا همه از یک قانون واحد پیروی می کنند و برنامه صبحگاهی از لحاظ ساختار و محتوا به علت زمان پخش خاص آن ، چارچوب های مشخصی دارد، اما برنامه صبحگاهی موفق آن است که هر چه بیشتر با ویژگی و هدف شبکه خود و مخاطبان سنخیت داشته باشد. در پایان باید گفت چرخ و فلک نام بسیار مناسبی است که تیم برنامه ساز برای این برنامه برگزیده است.

رضا ساکی