جام جم آنلاین - وقتی از مربیان صاحب‌سبک فوتبال مدرن صحبت می‌کنیم نام انزو مارسکا را نمی‌توان نادیده گرفت. سرمربی ایتالیایی منچسترسیتی از آن دسته مربیانی است که برای هر حرکت بازیکنانش در زمین برنامه دارد. او فوتبال را مجموعه‌ای از تصمیم‌های حساب‌شده می‌بیند و علاقه‌اش به شطرنج هم در همین نگاه ریشه دارد.
مارسکا حتی هنگام دریافت مدارک مربیگری در مرکز فنی کاورچیانو ایتالیا رساله‌ای با عنوان «فوتبال و شطرنج» ارائه کرد. او معتقد است مربی باید مانند یک شطرنج‌باز حرکت حریف را پیش‌بینی کند و برای واکنش به آن برنامه داشته باشد. از نگاه او چیدمان بازیکنان و کنترل فضا اهمیت زیادی دارد و هر جابه‌جایی باید با هدف مشخصی انجام شود.
میراث گواردیولا با امضای مارسکا
مارسکا از شاگردان نزدیک پپ گواردیولا محسوب می‌شود. او در فصل ۲۰۲۲-۲۰۲۳ به کادر فنی تیم اصلی منچسترسیتی اضافه شد و در فصلی حضور داشت که این تیم سه‌گانه تاریخی لیگ برتر انگلیس، جام حذفی و لیگ قهرمانان اروپا را به دست آورد.
البته آشنایی او با سیتی به همین دوره محدود نمی‌شود. مارسکا پیش از آن هدایت تیم زیر ۲۱ سال باشگاه را برعهده داشت و در فصل ۲۰۲۰-۲۰۲۱ این تیم را برای نخستین بار به قهرمانی لیگ برتر ۲ رساند. بازیکنانی مانند کول پالمر، لیام دلاپ، جیمز مک‌آتی و مورگان راجرز در آن تیم حضور داشتند و بعد‌ها به فوتبال سطح اول راه پیدا کردند.
«فوتبال پوزیسیونی»؛ امضای تاکتیکی مربی ایتالیایی
مارسکا به مالکیت توپ و ساخت بازی از خط دفاع علاقه زیادی دارد. تیم‌های او معمولاً با آرایش پایه ۴-۳-۳ یا ۴-۲-۳-۱ وارد زمین می‌شوند، اما هنگام مالکیت توپ شکل متفاوتی پیدا می‌کنند.
یکی از مهم‌ترین ایده‌های او استفاده از مدافع کناری معکوس است. در این روش مدافع کناری به جای حرکت در امتداد خط طولی وارد مرکز زمین می‌شود و در کنار هافبک دفاعی قرار می‌گیرد. به این ترتیب تیم در مرکز زمین برتری عددی پیدا می‌کند و امکان گردش توپ و کنترل جریان مسابقه افزایش می‌یابد.
در بسیاری از موقعیت‌ها ساختار تیم به شکل ۳-۲-۵ درمی‌آید. سه بازیکن در خط اول ساخت بازی حضور دارند و دو هافبک پشت خط حمله به حفظ مالکیت و انتقال توپ کمک می‌کنند. وینگر‌ها نیز عرض زمین را حفظ می‌کنند تا مدافعان حریف مجبور به پوشش فضا‌های بیشتری شوند.
مارسکا از پرسینگ شدید و بازپس‌گیری سریع توپ پس از ازدست‌دادن آن هم استفاده می‌کند. تفاوت مهم او با گواردیولا در نحوه پرسینگ است. مارسکا بیشتر به پرس نفر به نفر تمایل دارد و بازیکنانش برای تحت فشار گذاشتن حریف ممکن است حتی از موقعیت اولیه خود خارج شوند.
از ناکامی در پارما تا قهرمانی در انگلیس
مسیر مربیگری مارسکا از ابتدا هموار نبود. او پس از تجربه همکاری با تیم‌هایی مانند سویا و وستهام به عنوان دستیار، در سال ۲۰۲۱ هدایت پارما را برعهده گرفت، اما این همکاری پس از تنها ۱۴ مسابقه و کسب چهار پیروزی به پایان رسید.
لسترسیتی فرصت بعدی او بود. مارسکا در نخستین فصل حضورش در این تیم قهرمانی چمپیونشیپ را به دست آورد و روباه‌ها را دوباره به لیگ برتر رساند. این موفقیت راه حضور او در چلسی را هموار کرد.
در لندن نیز دو جام مهم به دست آورد. قهرمانی لیگ کنفرانس اروپا در سال ۲۰۲۵ و سپس فتح جام جهانی باشگاه‌ها با پیروزی سه بر صفر مقابل پاری‌سن‌ژرمن در فینال، اعتبار بین‌المللی او را افزایش داد.
سرزمین عجایب منچستر و مأموریت دشوار جانشینی پپ
حالا مارسکا به منچستر بازگشته است. او در ژوئن ۲۰۲۶ با قراردادی سه‌ساله هدایت منچسترسیتی را برعهده گرفت تا جانشین مربی‌ای شود که طی یک دهه این باشگاه را به یکی از قدرت‌های بزرگ فوتبال اروپا تبدیل کرد.
این انتخاب از نظر ساختار باشگاه منطقی به نظر می‌رسد. مارسکا با فضای سیتی آشناست و اصول تاکتیکی مورد علاقه گواردیولا را می‌شناسد. با این حال او قرار نیست نسخه کپی پپ باشد. تفاوت در پرسینگ و استفاده متفاوت از مدافعان کناری می‌تواند به مرور هویت مستقلی برای تیمش بسازد.
نکته جالب اینکه خود مارسکا هم از دشواری این مأموریت آگاه است. او در نخستین صحبت‌هایش به عنوان سرمربی سیتی بر اهمیت فوتبال تهاجمی و کنترل مسابقه تأکید کرد، اما اولویت اصلی را پیروزی دانست.
سرزمین عجایب منچستر برای مارسکا پر از امکانات و ستاره‌های بزرگ است، اما انتظارات هم به همان اندازه سنگین خواهد بود. او باید ثابت کند که می‌تواند میراث گواردیولا را حفظ کند و در عین حال فوتبال را با امضای شخصی خودش به نمایش بگذارد.
در گفتوگو با جام‌جم آنلاین عنوان شد
رئیس سازمان حفاظت محیطزیست در گفتوگوی تفصیلی با جام‌جم آنلاین:
علی باقری:
روایتهای ماندگار از سینمای ایثار
