جام جم آنلاین: نکته مهمی که وجود دارد این است که به‌دلیل شرایط اقتصادی کشور و وضعیت ناشی از تحریم‌ها، بسیاری از زمینه‌هایی که جوانان با آنها سروکار دارند، ازجمله مسائل علمی، امرارمعاش، ازدواج و آینده زندگی، با محدودیت مواجه شده. در نتیجه، فضای نسبتا ناامیدکننده‌ای در میان جوانان کشور شکل گرفته است. آنها نمی‌توانند آینده روشنی برای زندگی خود پیش‌بینی کنند و تصورشان این است که آینده مبهمی در انتظارشان قرار دارد.
جوانان فکر می‌کنند اگر بخواهند درس بخوانند، با مشکلات زیادی در مسیر علم‌آموزی و استفاده از آخرین دستاورد‌های علمی جهان مواجه خواهند شد. تازه اگر بتوانند تحصیل کنند و فارغ‌التحصیل شوند، مسائل مربوط به کار و شغل، درآمد، ازدواج و زندگی پیش روی آنها قرار می‌گیرد. به همین دلیل، واقعیت این است که در میان جوانان فضای ناامیدی وجود دارد. مسائل مربوط به جنگ نیز به این فضا دامن زده؛ به این معنا که جنگ هم اکنون به محدودیت‌ها افزوده و فضای ناامیدی و ابهام درباره آینده جوانان کشور را بیشتر کرده است.
آنچه اکنون درباره جوانان کشور اهمیت دارد، مسأله امیدآفرینی نسبت به آینده کشور است؛ آینده‌ای که در واقع آینده خود جوانان نیز محسوب می‌شود. رهبری هم در پیام خود تأکید کردند که جوانان باید نسبت به آینده‌شان امیدوار باشند. شرایط کشور از وضعیت فعلی تغییر خواهد کرد و به همین شکل باقی نخواهد ماند. بالاخره جنگ با پیروزی کشور به پایان خواهد رسید و ما شاهد رونق و گشایش‌های زیادی در زمینه اقتصادی و علمی کشور خواهیم بود. جوانان باید امیدوار باشند.
اگر امید را از انسان و به‌ویژه نسل جوانی که تازه در آغاز زندگی قرار دارد، بگیریم، واقعا دیگر چیزی برای آنها باقی نمی‌ماند تا بخواهند زندگی‌ای پرتلاش و همراه با خدمت، کارآفرینی و فعالیت داشته باشند. پیام اخیر رهبری، امید به آینده‌ای درخشان را به جوانان منتقل می‌کند و تاکید می‌شود شرایط فعلی گذراست و ملت ایران قوی‌تر از گذشته عبور خواهد کرد. امید، موتور محرک بسیار نیرومندی برای هر انسانی است.
محور دیگری که در پیام رهبری مطرح شده، موضوع ایران قوی و عبور از مقاومت به پیشرفت است. در این خصوص، اهمیت پیشرفت علمی و فناوری، استقلال اقتصادی و کاهش وابستگی نیز باید مورد توجه قرار گیرد. واقعیت این است که ما در ۳۰ سال اخیر و به‌ویژه در ۲۰ سال گذشته، با تحریم‌های بسیار سنگینی مواجه بوده‌ایم؛ هم تحریم‌های اقتصادی و هم تحریم‌های علمی و تکنولوژیک. با این‌حال مشاهده می‌کنیم که با وجود این تحریم‌ها ــ که تقریبا می‌توان با قاطعیت گفت هیچ کشوری در جهان چنین حجم گسترده‌ای از تحریم‌های علمی و اقتصادی را در چنین مدت طولانی تجربه نکرده است ــ در برخی علوم شاهد شگفتی‌هایی در سرزمین‌مان بوده‌ایم. برای مثال بخش نظامی ما را درنظر بگیرید. ما معمولا این بخش را صرفا به‌عنوان بخشی نگاه می‌کنیم که با دشمن مقابله کرده و موشک‌ها و پهپاد‌هایی را به‌کار گرفته است، اما نباید فقط به بُعد نظامی این موضوع نگاه کنیم. هر موشک و هر پهپاد، دنیایی از علم و فناوری را در خود جای داده است. انواع و اقسام علوم مختلف در ساخت یک موشک به‌کار رفته‌اند. این تجهیزات را صرفا بخش نظامی نساخته؛ دانشمندان، جوانان و متفکران کشور آنها را ساخته‌اند و بخش نظامی نیز از ظرفیت بخش علمی کشور بهره گرفته است.
یک موشک یا پهپاد، محصول فناوری پیشرفته و همکاری حوزه‌های مختلف علمی ازجمله فیزیک، شیمی، علوم فضایی و انواع علوم با فناوری بالاست. این علوم و فناوری‌ها در کنار یکدیگر قرار گرفته‌اند تا چنین محصولی ساخته شود.
مهم این است که این دانش و فناوری فقط به ساخت یک وسیله نظامی محدود نمی‌شود. همین علوم و فناوری‌های پیشرفته می‌توانند در صنایع خودروسازی، سایر صنایع و بخش کشاورزی نیز مورد استفاده قرار گیرند؛ حتی استفاده از آنها در این بخش‌ها می‌تواند به‌مراتب راحت‌تر باشد؛ بنابراین اگر بخواهیم از بُعد علمی به دستاورد‌های کشور در بخش نظامی نگاه کنیم، باید توجه داشته باشیم که این دستاورد‌ها قابلیت استفاده در بخش‌های دیگر را نیز دارند. ببینید ما چه دستاورد‌های شگرفی داشته‌ایم؛ به‌طوری‌که اکنون دومین صادرکننده پهپاد در جهان هستیم و در زمینه صنایع موشکی جزو پنج قدرت بزرگ جهان به‌شمار می‌رویم.
در بخش هسته‌ای نیز ببینید چه دانش و فناوری پیشرفتهای در کشور وجود داشته که توانسته‌ایم در صنایع هسته‌ای تا این اندازه پیشرفت کنیم. همچنین در زمینه نانوفناوری، سلول‌های بنیادی، علوم فضایی و ارسال ماهواره به فضا، شاهد دستاورد‌های بزرگ علمی بوده‌ایم.
این دستاورد‌ها نشان می‌دهد که با وجود محدودیت‌ها و تحریم‌های موجود، پیشرفتهای بزرگ علمی در کشور تحقق پیدا کرده است. چنین پیشرفت‌هایی بیانگر آن است که دانش و فناوری مورد نیاز در داخل کشور وجود دارد و توانسته‌ایم با اتکا به همین ظرفیت‌ها این اقدامات را انجام دهیم. هیچ‌یک از این دستاورد‌ها از خارج وارد نشده و کشور در زمینه علوم مورد نیاز برای دستیابی به آنها وابستگی نداشته است. در حوزه‌های دیگر نیز پیشرفتهای قابل‌توجهی داشته‌ایم؛ بنابراین این امکان وجود دارد که اگر از این تنگنای خاص جنگ و درگیری عبور کنیم ــ که ان‌شاءالله به‌زودی از آن عبور خواهیم کرد ــ و محدودیت‌های علمی، تکنولوژیک و اقتصادی کاهش پیدا کند یا برداشته شود، دستاورد‌های بزرگی خواهیم داشت. در واقع، ما آرمانگرایی و ایده‌آل‌پردازی نمی‌کنیم؛ این ظرفیت‌ها همین حالا در کشور وجود دارد و کافی است از بحران فعلی عبور کنیم تا زمینه استفاده از علوم و فناوری‌هایی که در کشور وجود دارد، در بخش‌های دیگر صنعت و کشاورزی نیز فراهم شود و بتوانیم به پیشرفتهای شگرفی دست پیدا کنیم چراکه در صورت عبور از این شرایط، زمینه سرمایه‌گذاری خارجی و ورود آسان‌تر دانش و فناوری جدید به کشور نیز فراهم خواهد شد و قطعا به‌مراتب پیشرفت، رفاه و امید بیشتری را شاهد خواهیم بود.
علی باقری:
روایتهای ماندگار از سینمای ایثار
گفتوگو با فروغ زال، نویسنده
