کلیه‌ها را از نگاه طب سنتی چگونه سالم نگه داریم؟

۱. از نگاه طب سنتی، جایگاه و عملکرد کلیه‌ها در بدن چیست و تفاوت این نگاه با رویکرد طب نوین در چیست؟

در طب سنتی، کلیه) قلوه (تنها یک پالایشگاه ساده برای دفع ادرار نیست، بلکه عضو خادمِ کبد و یکی از ارکان اصلی حفظ تعادل مایعات، انرژی حیاتی و حرارت در بخش‌های پایینی بدن است. کبد پس از هضم غذا، «فضولات مایی») بخش آبکی و زائد خون (را به سمت کلیه‌ها میفرستد تا کلیه با قدرت جذب و دفع خود، خون را پاکسازی کند. تفاوت ساختاری این نگاه با طب نوین در این است که طب نوین کلیه را بیشتر بر اساس ساختار‌های میکروسکوپی) نفرون‌ها (و فرآیند‌های شیمیایی - مکانیکی تحلیل میکند؛ اما طب سنتی کلیه را در پیوند مستقیم با عملکرد معده، کبد، کیفیت اخلاط چهارگانه) دم، صفرا، بلغم، سودا (و حرارت غریزی بدن میبیند.

۲. مزاج طبیعی کلیه‌ها چیست و بر هم خوردن این مزاج) سوءمزاج کلیه (چگونه پایهگذار بروز بیماری‌های مختلف کلیوی میشود؟

مزاج طبیعی کلیه‌ها گرم و‌تر است. این گرمی و رطوبت برای انعطافپذیری بافت کلیه، جریان راحت خون و پالایش مداوم مایعات ضروری است. بر هم خوردن این مزاج به چهار شکل اصلی رخ میدهد:

• سوءمزاج سرد: باعث کاهش توان پالایش، تجمع بلغم، تولید سنگ و تکرار ادرار شفاف میشود.

• سوءمزاج گرم: موجب سوزش ادرار، لاغری بافت کلیه، غلیظ شدن ادرار و آسیب به عروق کلیوی میگردد.

• سوءمزاج خشک: بافت کلیه را سخت و سفت کرده و استعداد تشکیل سنگ‌های ریز و تیز را افزایش میدهد.

• سوءمزاج تر: باعث سستی بافت کلیه، عدم توانایی در نگه داشتن ادرار و دفع پروتئین یا ورم میشود.

۳. سنگ کلیه یکی از شایعترین مشکلات جامعه ماست؛ از دیدگاه طب ایرانی چه عادات غلط تغذی‌های و سبک زندگی باعث رسوب و تولید سنگ در کلیه‌ها میشود؟

از دیدگاه طب ایرانی، علت اصلی سنگ کلیه تشکیل «خلط غلیظ و رسوبدهنده» در بدن و ضعف حرارت کلیه است. مهمترین عادات غلط عبارتند از:

• نوشیدن آب یخ، بهویژه بلافاصله بعد از ورزش، ناشتا، یا بین غذا که کبد و کلیه را ناگهان دچار شوک برودت میکند.

• مصرف مداوم غذا‌های غلیظ و سنگین مانند فستفودها، نان‌های بدون سبوس و خمیری، گوشت گاو، پنیر‌های کهنه و ماکارونی.

• پرخوری و درهمخوری) مصرف چندین نوع غذای ناهمگون در یک وعده (که باعث هضم ناقص در معده و ارسال خلط خام به کلیه میشود.

• کمتحرکی و نگه داشتن ادرار که فرصت رسوبگذاری را به املاح میدهد.

۴. برای دفع انواع سنگ‌های کلیوی و از آن مهمتر، جلوگیری از تشکیل مجدد آنها، چه راهکار‌ها و دارو‌های گیاهی موثری در طب سنتی تجویز میشود؟

برای دفع سنگ، از گیاهان و فرآورده‌های «مفتتّ») خردکننده سنگ (و «مدرّ») ادرارآور (استفاده میشود:

گیاهان موثر: دمنوش ترکیب سیاهدانه و عسل) دوسین (دمنوش دم گیلاس، دماسب، گزنه، تخم خربزه و کاکل ذرت.

• پیشگیری: اصلیترین راه پیشگیری، اصلاح هضم معده و کبد است تا خلط غلیظ تولید نشود. همچنین روغنمالی روزانه نواحی کلیه با روغن‌های گرم) مانند سیاهدانه یا بابونه (توان گرمایشی کلیه را بالا برده و مانع رسوب مجدد میشود.

۵. اصطلاح «سردی کلیه» در میان مردم بسیار شنیده میشود؛ این عارضه چه علائمی در بدن ایجاد میکند و راه گرم کردن و بازیابی توان کلیه‌ها چیست؟ سردی کلیه یکی از شایعترین سوءمزاج‌ها در عصر حاضر است.

• علائم: درد مبهم و کند در گودی کمر) که با گرم کردن بهتر میشود (ادرار زیاد و بیرنگ) بهویژه شب‌ها (سردی پا‌ها از زانو به پایین، افت میل جنسی و احساس کسالت پس از خوردن سردیجات.

• روش درمان: بستن شال پشمی یا نمدی روی کمر، مصرف روزانه یک قاشق مرباخوری عسل طبیعی، روغنمالی کمر با روغن سیاهدانه یا زنجبیل، و پرهیز جدی از خوراکی‌های سرد و‌تر مانند ماست، دوغ، خیار و آب یخ

۶. رویکرد طب سنتی در مواجهه با عفونت‌های حاد و مکرر کلیه و مجاری ادراری چیست و آیا جایگزین‌های گیاهی ایمنی برای کنترل این عفونت‌ها وجود دارد؟

عفونت در طب سنتی ناشی از رکود مایعات، سوءمزاج گرمِ حاد یا فساد اخلاط بلغمی در کلیه است.

• درمان: به جای آنتیبیوتیک‌های شیمیایی که گاهی معده را ضعیف میکنند، از گیاهان ضدعفونیکننده و مدرّ لطیف استفاده میشود. دمنوش آویشن، بابونه، و اسطوخودوس برای پاکسازی خلط عفونی بسیار عالی هستند. در صورت وجود سوزش و حرارت بالا، لعاب بذور ملین مانند ختمی، پنیرک و اسفرزه برای کاهش التهاب و شستشوی مجاری توصیه میشود.

۷. در طب رایج بر نوشیدن روزانه ۸ لیوان آب برای سلامت کلیه تاکید میشود؛ آیا طب سنتی این نسخه عمومی را برای همه افراد با مزاج‌های مختلف تایید میکند؟

طب سنتی تجویز یکسان و عمومی آب برای همه افراد را کاملاً نادرست میداند. مقدار نیاز به آب به مزاج فرد، فصل، میزان فعالیت و نوع غذا بستگی دارد:

افراد با مزاج گرم و خشک به آب بیشتری نیاز دارند.

•، اما افراد با مزاج سرد و‌تر) بلغمی‌ها (اگر بدون عطش صادق ۸ لیوان آب بنوشند، دچار ضعف معده، سردی شدید کلیهها، تورم بدن و حتی تولید سنگ کلیه میشوند. قانون طب ایرانی این است: «تنها هنگام عطش واقعی و به اندازه نیاز آب بنوشید».

۸. بیماران مبتلا به نارسایی مزمن کلیوی همواره دغدغه پیشرفت بیماری را دارند؛ آیا طب سنتی میتواند به کنترل، توقف یا بهبود نارسایی کلیه کمک کند؟

نارسایی کلیه در طب سنتی ناشی از خشک یا سرد شدن شدید بافت کلیه و افت شدید «حرارت غریزی» آن است.

• تدابیر: هدف طب سنتی، کاهش بار کاری کلیه از طریق اصلاح کامل دستگاه گوارش و کبد است تا فضولات کمتری تولید شود. استفاده از غذای سبک و مقوی مانند ماءالشعیر طبی) با ماءالشعیر صنعتی متفاوت است (عصاره گوشت گوسفند بدون چربی، و

بادکش‌های گرمِ متناوب و سبک تحت نظر متخصص، میتواند روند پیشرفت بیماری را کند یا متوقف سازد.

۹. عارضه دفع پروتئین از ادرار نشانه آسیب به فیلتر‌های کلیه است؛ طب سنتی برای تقویت بافت کلیه و درمان ریش‌های این مشکل چه تدابیری دارد؟

دفع پروتئین حاصل ضعف «قوه ماسکه») قدرت نگهداری (کلیه یا گشاد شدن بیش از حد منافذ فیلتر‌های کلیوی به دلیل سوءمزاج‌تر یا التهاب است.

• درمان: استفاده از مقویات بافت کلیه و دارو‌های قابض لطیف. خوراکی‌هایی مانند قابض‌های طبیعی) مثل سنجد، بلوط، کندر (و دمنوش گزنه به همراه روغنمالی موضعی با روغن‌های قابض و گرم) مثل روغن گل سرخ ترکیبی با سیاهدانه (پایه درمان ریش‌های این مشکل هستند.

۱۰. ورم دست و پا و پف زیر چشم که ناشی از ضعف عملکرد کلیههاست، در طب سنتی چگونه تشخیص داده شده و با چه روش‌هایی درمان میشود؟

این حالت نشاندهنده «غلبه بلغم» و ضعف کلیه در دفع فضولات مایی است. وقتی کلیه نتواند آب اضافی را کاملاً دفع کند، این مایع در نسوج نرم بدن) زیر چشم و انتهای اندام‌ها (تجمع مییابد.

درمان: محدود کردن جدی مصرف نمک و آب سرد، استفاده از مدرّات لطیف مانند دمنوش کرفس و کاسنی، ماساژ اندام‌ها به سمت بالا، و گرم کردن کلیه‌ها از طریق بادکش خشک و مصرف گرمیجات معتدل.

۱۱. بهترین مواد غذایی، میوهها، عرقیات و دمنوش‌ها برای پاکسازی مداوم کلیه‌ها و شستشوی مجاری ادراری کدامند؟

• میوهها: خربزه) یکی از بهترین جلا دهنده‌ها و دفعکننده‌های سنگ کلیه (انگور و انار شیرین.

• غذاها: سوپ‌های ساده حاوی آلوبخارا، جعفری و کرفس، و ماءالشعیر طبی.

• دمنوش‌ها و عرقیات: دمنوش خارخاسک، خوارشتر، گزنه، بابونه، و عرق کاسنی و شا هتره برای تنظیم حرارت.

۱۲. در مقابل، کدام دسته از مواد غذایی یا پرهیزات رایج در سفره‌های امروزی بیشترین آسیب و فرسایش را به سلامت کلیه‌ها وارد میکنند؟

• آب یخ و بستنی) بزرگترین دشمن حرارت غریزی کلیه (• فس تفودها، سسها، و غذا‌های حاوی نگهدارنده‌های صنعتی.

• چای پررنگ، قهوه بیش از حد، و نوشابه‌های گازدار.

• مصرف بیرویه گوشت‌های سختهضم) مانند گوشت گاو و شترمرغ (و پنیر‌های شور.

۱۳. اعمال یداوی مانند بادکش گرم( حجامت خشک )حجامت عام یا فصد چه جایگاهی در پیشگیری و درمان بیماری‌های کلیوی دارند؟

• بادکش گرم( حجامت خشک ): فوقالعادهترین ابزار برای درمان سردی، کاهش درد و فراخوانی خون مغذی به بافت کلیه است.

• حجامت عام و فصد: تنها زمانی استفاده میشوند که فرد دچار «تکثر و غلبه خون» یا التهاب داغ حاد در کلیه باشد. انجام حجامت روی کلیه بدون تشخیص دقیق متخصص، میتواند کلیه را سردتر و ضعیفتر کند.

۱۴. تاثیر حالات روحی و روانی( به ویژه ترس، اضطراب و استرس مزمن )بر عملکرد کلیه‌ها در متون طب سنتی چگونه ارزیابی شده است؟

در متون کهن، کلیه محل استقرار بخشی از توان حیوانی و بقای بدن است. عاطفهٔ «ترس» و «استرس شدید» اثر انقباضی ناگهانی بر روح و عروق دارد و حرارت غریزی را به

سرعت از کلیه‌ها عقب میراند. به همین دلیل است که ترس ناگهانی باعث تکرار ادرار یا بیاختیاری میشود. استرس مزمن با سرد کردن طبع کلیه، زمینه را برای تمام بیماری‌های کلیوی فراهم میکند.

۱۵. با توجه به تاثیر آب و هوا بر مزاج بدن، چه تدابیر خاصی را برای محافظت از کلیه‌ها در فصول مختلف( بهویژه فصل پاییز و زمستان )به خوانندگان توصیه میکنید؟ با شروع فصل سرما، کلیه‌ها به شدت در معرض آسیب هوای سرد قرار میگیرند:

• پوشش: بستن شال پشمی یا نمدی روی ناحیه کمر در فصول سرد.

• پرهیزات: مطلقاً با لباس کم در معرض باد سرد قرار نگرفتن و ننشستن روی سطوح سرد) مثل سنگ و سرامیک. (• تغذیه: کاهش مصرف خوراکی‌های سرد و مرطوب) مانند مرکبات ترش، ماست و خیار و افزایش استفاده از گرمیجات معتدل مانند مویز، انجیر، عسل و روغن‌های گرم در وعده‌های غذایی.

آدرس: محمد شهر_ خیابان حافظ کوچه، شهید سلطانی، سمت چپ، سالن ماساژ حکیم باشی

شماره تماس:۰۲۶۳۶۲۱۳۰۳۰