در چنین شرایطی، مدیران اداری باید پیش از وقوع خاموشی مشخص کنند کدام خدمات برای سازمان حیاتی هستند، چه تجهیزاتی برای ادامه آنها باید روشن بمانند و برق موردنیاز این تجهیزات چگونه تأمین خواهد شد. مدیریت مصرف میتواند بارهای غیرضروری را از مدار خارج کند، اما برای جلوگیری از توقف خدمات ضروری، به یک منبع برق پشتیبان نیز نیاز است.
به همین دلیل، تجهیز ادارات به دیزل ژنراتور باید بخشی از برنامه آمادگی سازمانها در برابر قطعی برق باشد. انتخاب ظرفیت مناسب و طراحی درست مدار برق اضطراری، امکان ادامه فعالیت بخشهای ضروری را فراهم میکند و اجازه نمیدهد هر خاموشی به اختلال گسترده در خدمترسانی منجر شود.
مدیریت مصرف و تأمین برق اضطراری ادارات دو بخش مکمل از برنامه آمادگی در برابر قطعی برق هستند. با مدیریت مصرف، تجهیزات و بخشهای غیرضروری از مدار خارج میشوند تا انرژی موجود روی خدمات مهم متمرکز شود. در مقابل، برای تجهیزاتی که باید در زمان خاموشی فعال بمانند، یک منبع مستقل برق لازم است.
در چنین شرایطی، دیزل ژنراتور میتواند برق موردنیاز بارهای ضروری را تأمین کند. در سیستمهایی که به انتقال خودکار مجهز هستند، ATS وضعیت برق شبکه را پایش میکند و هنگام قطع منبع اصلی، بارهای تعیینشده را به ژنراتور منتقل میکند. با بازگشت برق نیز بار دوباره به شبکه برمیگردد.
بنابراین، هدف از تجهیز هر اداره به ژنراتور این نیست که تمام مصرف ساختمان در زمان قطعی برق ادامه پیدا کند. طراحی درست، بارهای حیاتی را از سایر مصرفکنندهها جدا میکند تا برق اضطراری برای بخشهایی اختصاص یابد که توقف آنها به معنای توقف خدمت است.

همه بخشهای یک سازمان در زمان خاموشی اولویت یکسانی ندارند. مدیر اداری باید پیش از قطعی مشخص کند کدام خدمات باید بدون وقفه ادامه پیدا کنند و چه تجهیزاتی برای ارائه این خدمات ضروری هستند. در برخی مراکز، این موضوع بهطور مستقیم با سلامت افراد مرتبط است و در برخی دیگر، به استمرار خدمات عمومی و دسترسی به سامانههای اطلاعاتی مربوط میشود.
در این مراکز، برق اضطراری ادارات و سازمانها باید بر اساس اهمیت خدمت طراحی شود، نه صرفاً مساحت ساختمان یا تعداد اتاقها.
وقتی یک خدمت اداری با قطع برق از دسترس خارج میشود، آثار آن به بخش فنی ساختمان محدود نمیماند. مراجعهکننده ممکن است با صف طولانی مواجه شود، بخشی از فرایند را دوباره انجام دهد یا برای دریافت یک خدمت ناچار به مراجعه در زمان دیگری باشد.
برای سازمان نیز چنین وضعیتی به معنای افزایش فشار کاری پس از بازگشت برق، انباشتهشدن درخواستها و طولانیشدن زمان پاسخگویی است. به همین دلیل، توقف خدمات را باید یکی از پیامدهای مستقیم نبود آمادگی برای قطعی برق دانست. هرچه خدمت وابستگی بیشتری به تجهیزات الکترونیکی و سامانههای برخط داشته باشد، اهمیت برق پشتیبان نیز بیشتر میشود.
ساختار برق پشتیبان، در اصل برای این طراحی میشود که قطعی منبع اصلی به توقف کامل خدمت منجر نشود. پس از قطع برق شبکه، سامانه انتقال وضعیت منبع را تشخیص میدهد، ژنراتور راهاندازی میشود و پس از آمادهشدن خروجی، بارهای ضروری به منبع پشتیبان منتقل خواهند شد. استفاده از ATS این انتقال را بهصورت خودکار انجام میدهد.
در نتیجه، سازمان پیش از وقوع خاموشی مشخص میکند کدام بخشها باید فعال بمانند و منبع اضطراری را برای همان بارها در نظر میگیرد. این رویکرد هم امکان ادامه فعالیت بخشهای ضروری را فراهم میکند و هم مانع از آن میشود که برای تأمین برق اضطراری، ظرفیت ژنراتور بر اساس کل مصرف ساختمان انتخاب شود.
برای یک سازمان، این تفاوت مهم است. هدف اصلی دیزل ژنراتور سازمان، تأمین برق تمام تجهیزات نیست، بلکه حفظ زیرساختهایی است که ادامه فعالیت آنها برای ارائه خدمت ضروری است.
انتخاب ژنراتور باید از نیاز واقعی سازمان شروع شود. وقتی خدمات حیاتی و تجهیزات مرتبط با آنها مشخص باشند، امکان تعیین ظرفیت و مشخصات فنی مناسب نیز فراهم میشود. در غیر این صورت، احتمال انتخاب دستگاهی با ظرفیت نامتناسب یا پیکربندی نامناسب افزایش پیدا میکند.
اولین گام، مشخصکردن خدماتی است که در زمان قطعی برق نباید متوقف شوند. پس از آن باید تجهیزات موردنیاز هر خدمت مشخص شود. ممکن است سرورها و تجهیزات شبکه در اولویت باشند یا روشنایی اضطراری، تجهیزات امنیتی، سیستمهای ارتباطی و برخی تجهیزات مکانیکی نیز باید به مدار برق پشتیبان متصل شوند.
این فهرست باید پیش از انتخاب دستگاه تهیه شود تا مشخص باشد ژنراتور دقیقاً قرار است چه بارهایی را پشتیبانی کند.
ظرفیت دیزل ژنراتور را نمیتوان فقط از روی جمع توان اسمی تجهیزات تعیین کرد. نوع بار، جریان راهاندازی موتورهای الکتریکی، ترتیب واردشدن مصرفکنندهها به مدار و شرایط کار مجموعه میتواند ظرفیت موردنیاز را تغییر دهد. در فرایند سایزینگ ژنراتور نیز بار در حال کار و نیاز لحظهای تجهیزات هنگام راهاندازی باید همزمان در نظر گرفته شود.
بنابراین، مسیر انتخاب باید از سه مرحله عبور کند:
پس از این مرحله، میتوان گزینههای مناسب را از نظر ظرفیت، مشخصات فنی و هزینه بررسی کرد. مشاهده مدلهای مختلف دیزل ژنراتور نیز در همین مرحله میتواند برای مقایسه گزینههای موجود مفید باشد.
در ساختمانهای اداری، محل نصب ژنراتور اهمیت زیادی دارد. مسیر خروج دود، تهویه، دسترسی برای تعمیر و نگهداری و میزان صدای دستگاه باید از ابتدا در نظر گرفته شود. قرارگرفتن ژنراتور در نزدیکی فضای کاری نیز میتواند موضوع صدا را به یک مسئله مهم تبدیل کند.
در چنین شرایطی، استفاده از کانوپی دیزل ژنراتور (Silent Canopy) میتواند برای کاهش صدای ناشی از کارکرد دستگاه مناسب باشد. این محفظهها با طراحی و عایقکاری مخصوص، صدای موتور و اگزوز را کاهش میدهند و در عین حال باید شرایط مناسب برای تهویه و سرویس دستگاه را حفظ کنند.
آمادگی در برابر قطعی برق برای ادارات و سازمانهای ارائهدهنده خدمات، از شناسایی خدمات حیاتی آغاز میشود. وقتی مشخص باشد کدام فعالیتها باید در زمان خاموشی ادامه پیدا کنند، میتوان تجهیزات ضروری را تعیین و ظرفیت برق پشتیبان را متناسب با بار واقعی محاسبه کرد.
در عمل، مسیر تصمیمگیری برای مدیران اداری روشن است:
شناسایی خدمات حیاتی ← تعیین تجهیزات ضروری ← محاسبه ظرفیت برق پشتیبان
این فرایند، مبنای انتخاب یک دیزل ژنراتور سازمان متناسب با نیاز واقعی مجموعه خواهد بود.
در همین چارچوب، تأکید فرماندار ویژه کرج بر «تجهیز ادارات به دیزل ژنراتور و مدیریت مصرف انرژی» را میتوان بخشی از رویکرد آمادگی دستگاههای اجرایی برای حفظ تداوم خدمت دانست. مدیریت مصرف، شناسایی بارهای ضروری و پیشبینی منبع برق پشتیبان باید پیش از وقوع خاموشی انجام شود تا قطع برق به توقف خدمات ضروری منجر نشود.
رئیس مرکز آمار ایران در گفتوگوی اختصاصی با روزنامه «جامجم» تشریح کرد
همراه با رضا فیاضی، بازیگر خاطرهساز تلویزیون