آمریکا پس از اینکه متوجه هزینه ادامه جنگ با ایران شد، تصمیم گرفت رویه را تغییر دهد و از مداخله مستقیم نظامی به محاصره اقتصادی رو بیاورد. نسخهای که در دوره پیشین ریاست جمهوری دونالد ترامپ هم با نام فشار حداکثری اجرا شد و به نتیجه مطلوب نرسید. در مقابل، تابآوری اقتصاد ایران، افزایش یافت و این موضوع هنگام جنگ بهخوبی نمایان شد.
ایران از نظر مساحت و موقعیت ژئوپلیتیک و ژئواستراتژیک کشوری خاص در منطقه است و دشمنان ایران به همین دلیل به دنبال تجزیه کشورمان هستند. اکنون که محاصره دریایی از سوی ایالات متحده آمریکا باوجود بسته بودن تنگه هرمز اتفاق افتاده دلایل آنها بهخوبی نمایان شده؛ که ایران تحریمپذیر و محاصرهپذیر نیست. ایران با ۱۵ کشور مرز آبی و خاکی دارد و با بسیاری از آنها تجارت ریلی و ترانزیتی انجام میدهد. همین موضوع تاثیر محاصره را کاهش میدهد. از سوی دیگر ایران با پیشبینی شرایط موجود از چند ماه گذشته اقدامات لازم را انجام داد و به همین دلیل با شروع جنگ رمضان نهتنها بازارها دچار تلاطم و کمبود نشدند بلکه افراد نیز با همکاری کامل و خرید براساس نیاز، باعث عقبنشینی دشمن از مواضع خود شدند.
سیدعلی مدنیزاده، وزیر امور اقتصادی و دارایی گفت: در مجموعه تیم اقتصادی دولت، اولویت نخست این بود که کالاها و خدمات مورد نیاز مردم به میزان کافی تأمین و عرضه شود و خوشبختانه این هدف محقق شد.
وی ادامه داد: مردم نیز با همراهی و رفتار مسئولانه خود، اجازه شکلگیری التهاب در بازار را ندادند و برخلاف آنچه معمولا در شرایط جنگی در برخی کشورها رخ میدهد، شاهد هجوم برای خرید و خالی شدن قفسه فروشگاهها نبودیم. با تلاش مسئولان، همراهی مردم و لطف الهی، کشور توانست این دوره جنگ را با وجود فشارهای اقتصادی پشتسر بگذارد.
وزیر امور اقتصادی و دارایی با تشریح اقدامات دولت در حوزه تجارت، واردات، کنترل بازار و تأمین کالا اعلام کرد: برنامههای ویژهای برای مدیریت شرایط اقتصادی پس از جنگ در دستور کار قرار گرفته است. همچنین یکی از مهمترین اقدامات تیم اقتصادی دولت، مقرراتزدایی و تسهیل فرآیندهای تولید و تجارت بوده است.
از محاصره تا جهاد اقتصادی
وزیر امور اقتصادی و دارایی با اشاره به تداوم فشارهای اقتصادی علیه کشور تأکید کرد: اگرچه شکل جنگ تغییر کرده اما کشور همچنان درگیر یک تقابل همهجانبه است که امروز در قالب «محاصره اقتصادی» خود را نشان میدهد و عبور از این شرایط، بیش از هر زمان دیگری به وفاق ملی، مشارکت مردمی و همراهی اجتماعی نیاز دارد. تیم اقتصادی دولت با وفاق و همدلی کمنظیری در کنار یکدیگر فعالیت میکند؛ این همکاری از قبل وجود داشت اما در دوران جنگ شدت گرفت و در دوره پساجنگ نیز بیشتر شده است.
وی افزود: اکنون وارد دوره جهاد اقتصادی شدهایم و باتوجه به آسیبهایی که در دوران جنگ به کشور وارد شد، برخی اختلالها در بخش تولید بهتدریج خود را نشان میدهد. در این میان بخشهایی مانند فولاد، پتروشیمی و برخی زنجیرههای تولید دچار آسیب شدند که ضرورت تصمیمگیری سریع برای جبران آنها را ایجاد کرد.
مسیرهای جایگزین برای عبور از محاصره
مدنیزاده همچنین با بیان اینکه فشارهای اقتصادی آثار طبیعی خود را بر اقتصاد کشور گذاشته است، گفت: دولت برای مدیریت این شرایط برنامهریزی گستردهای انجام داده تا نیازهای کشور در حوزه واردات و صادرات از مسیرهای جایگزین تأمین شود. تمرکز اصلی در این زمینه بر استفاده از بنادر شمالی و مرزهای زمینی کشور قرار گرفته و هماهنگیها و برنامهریزیهای مفصلی در این حوزه انجام شده است.
وزیر اقتصاد با اشاره به مذاکرات انجامشده با کشورهای همسایه اظهار کرد: گفتوگوهای جدی با کشورهای طرف تعامل ایران انجام شده و مبادی سفارشات و واردات تغییر یافته تا امکان تأمین کالا از طریق مرزهای زمینی و بنادر شمالی فراهم شود.
وی ادامه داد: تدابیر لازم از قبل اندیشیده شده بود و به همین دلیل کشور با کمبود جدی کالا مواجه نشده است. همچنین برای ماههای آینده نیز برنامهریزیهای لازم صورت گرفته تا تابآوری اقتصادی کشور حفظ شود.
تشدید تورم جهانی با محاصره دریایی ایران
مسعود پلمه، دبیرکل انجمن کشتیرانی و خدمات وابسته در این زمینه گفت: محاصره دریایی، یک خطالراس به طول بیش از ۳۰۰ مایل دریایی (حدود ۵۴۰ کیلومتر) را پوشش میدهد که از آن به عنوان «منطقه خطر» یاد میشود؛ این وسعت در عین حال در تیررس نیروهای مسلح کشورمان نیز قرار دارد؛ لذا اینطور نیست که نیروهای آمریکایی بتوانند همه این خطالراس را پوشش بدهند. حتی اگر این بهاصطلاح محاصره به طور کامل از سوی آمریکاییها اتفاق بیفتد، میتواند کل اقتصاد جهانی را تحتتاثیر قرار دهد و اینطور نخواهد بود که همه کشورها بهجز ایران بتوانند از این مسیر استفاده کنند.
پل مه خاطرنشانکرد: به فرض محال اگر چنین اتفاقی بیفتد و محاصره جدیتر شود، هزاران کیلومتر مسیر زمینی و جادهای و ریلی در کشورمان در اختیار داریم که امکان انسداد آنها وجود ندارد. این مرزها به صورت سنتی و حرفهای، محل تبادل کالاهای ترانزیتی، واردات و صادرات است و همچنان خدماترسانی در این حوزهها از طریق آنها انجام میشود.
وی گفت: علاوهبر آن، مسیرهای متعدد ریلی در کشور وجود دارد که ایران را به کشورهای آسیای میانه و کشورهای مستقل مشترکالمنافع (CIS)، قفقاز، ترکیه و آسیای شرقی متصل میکند.
پلمه با بیان اینکه ظرفیتهایی در کریدورهای شمال - جنوب و شرق - غرب داریم، گفت: سالیان سال است که با همسایگان ارتباطات اقتصادی داریم و آنها در بخش ترانزیت نقش اساسی ایفا کردند.
ایران محاصرهناپذیر است
سید اسماعیل حسینی، سخنگوی کمیسیون انرژی مجلس با بیان اینکه جنگ علیه ایران از فاز نظامی به جنگ اقتصادی جهانی تغییر کرده است، تأکید کرد ابزار راهبردی ایران مدیریت تنگه هرمز و بابالمندب است. وی همچنین طرح محاصره دریایی ایران از سوی آمریکا را به دلیل موقعیت جغرافیایی کشور، شکستخورده توصیف کرد.
وی با اشاره به اهداف دشمن از تبدیل جنگ نظامی به جنگ اقتصادی گفت: دشمنان در رسیدن به اهداف اصلی خود یعنی از بین بردن توان موشکی، نابودی صنعت هستهای ایران، ساقط کردن نظام جمهوری اسلامی و تجزیه ایران؛ شکست خورد و هدف خود را به بازگشایی تنگه هرمز تقلیل داد. نظام جمهوری اسلامی نشان داد که زنده و پویا است و توان بازآفرینی و بازسازی خود را دارد.
حسینی با اشاره به گزینههای آمریکا برای کنترل قیمت نفت افزود: گزینههای آمریکا شامل آزادسازی ذخائر استراتژیک نفت، افزایش تولید نفت شیل، مدیریت مصرف و عملیات روانی در شروع بازارهای مالی است که اثر کوتاهمدت دارد. طرح محاصره دریایی آمریکا قطعا شکست خواهد خورد؛ چراکه ایران با وجود حدود ۸۷۰۰ کیلومتر مرز (حدود ۴۰۰۰ کیلومتر مرز خشکی، ۲۰۰۰ کیلومتر مرز رودخانهای، ۲۷۰۰ کیلومتر مرز دریایی) و همسایگی با ۱۵ کشور عملا محاصره ناپذیر است.
این نماینده مجلس در ادامه بیان کرد: در جنگ اقتصادی بایستی دستگاههای متولی اقتصاد آرایش جنگی بگیرند. سخنگوی جنگ اقتصادی باید مشخص باشد و رسانهها به صورت اقناعی عمل کنند، نه اعلامی. همچنین در جنگ اقتصادی، در مواردی که در اختیار دولت است مانند تعرفه گاز و قیمت بنزین، نباید سراغ گرانسازی رفت؛ بلکه مطابق برنامه هفتم پیشرفت باید با بهینهسازی، مصرف را کنترل کرد.