عشایر پاسداران حقیقی مراتع کشور هستند

به گزارش جام جم آنلاین،فرشاد یاسمی امروز _چهارشنبه بیست‌وسوم اردیبهشت_ در آیین گرامیداشت روز ملی مرتع و مرتعداری در دانشگاه ایلام عشایر را نگهبانان واقعی ثروت‌های خدادادی، پاسداران حقیقی مراتع و یکی از پایه‌های امنیت غذایی و امنیت ملی کشور توصیف و اظهار کرد: استان ایلام به‌درستی یکی از قطب‌های مهم عشایری در غرب کشور محسوب می‌شود .

وی با تاکید بر اینکه جامعه عشایری استان ایلام با ۹۷۳۶ خانوار حدود ۱۱ درصد جمعیت استان را تشکیل می‌دهد افزود: این جامعه، بهره‌برداران اصلی و واقعی عرصه‌های طبیعی هستند و باید به‌درستی مورد توجه و حمایت قرار گیرند.

مدیرکل امور عشایری ایلام تصریح کرد: عشایر نماد واقعی اقتصاد مقاومتی هستند؛ همان شعاری که در سال‌های اخیر همواره مورد تأکید بوده است. جامعه عشایری با کمترین وابستگی، کمترین اتکا به اعتبارات دولتی و با تکیه بر توانمندی‌های خود، نقش بسیار مؤثری در تولید، امنیت غذایی، وحدت ملی و ایستادگی در برابر تحریم‌ها ایفا می‌کند.

یاسمی خاطرنشان کرد: عشایر استان ایلام با در اختیار داشتن بخش قابل توجهی از دام استان، سالانه حدود ۱۰۰ هزار تن انواع محصولات دامی شامل گوشت قرمز، شیر، روغن حیوانی و دیگر فرآورده‌های لبنی و غذایی تولید می‌کنند؛ ظرفیتی که نقش مستقیم در تأمین امنیت غذایی کشور دارد.

عشایر؛ پاسداران واقعی طبیعت و مرزها

وی با تأکید بر اینکه عشایر تنها بهره‌بردار ساده مراتع نیستند، اظهار کرد: پیوند عشایر با مرتع، پیوندی عمیق، تاریخی و جدانشدنی است. در حقیقت، عشایر پاسداران حقیقی طبیعت، مراتع و سرمایه‌های سبز کشور هستند. اگرچه ممکن است تعداد نیروهای رسمی حفاظت محدود باشد، اما پاسداران واقعی طبیعت همین عشایر هستند که به‌صورت شبانه‌روزی در عرصه‌های طبیعی حضور دارند.

مدیرکل امور عشایری ایلام با اشاره به شرایط جغرافیایی استان ایلام گفت: استان ایلام دارای حدود۴۳۰ کیلومتر مرز مشترک با کشور عراق است و نزدیک به ۷۰۰ تا ۸۰۰ هزار هکتار از مراتع استان در نوار مرزی قرار دارد. حضور عشایر در این مناطق، فقط یک فعالیت تولیدی نیست، بلکه نقشی امنیتی، اجتماعی و فرهنگی نیز دارد.

مدیرکل امور عشایر استان ایلام اضافه کرد:هر سیاه‌چادر عشایری، علاوه بر اینکه یک واحد تولیدی است، به‌نوعی یک پاسگاه امنیتی و اجتماعی نیز به شمار می‌رود.

عشایر؛ پایگاه فرهنگی، اجتماعی و دیده‌بان عرصه‌های طبیعی

یاسمی افزود: عشایر یک جامعه ریشه‌دار فرهنگی و اجتماعی هستند که متأسفانه گاهی آن‌گونه که باید در محافل علمی و تصمیم‌سازی به آن پرداخته نمی‌شود. در حالی که یک چوپان یا بهره‌بردار عشایری در عمل، یک دیده‌بان تیزبین عرصه‌های طبیعی است؛ کسی که در صورت بروز آتش‌سوزی، تخریب یا هر حادثه‌ای در مراتع، نخستین فردی است که متوجه خطر می‌شود و دیگران را مطلع می‌کند یا خود در صف اول مقابله قرار می‌گیرد.

وی تأکید کرد: مرتع و عشایر دو واژه همزادند و نمی‌توان یکی را بدون دیگری تصور کرد. حیات عشایر به مرتع وابسته است و حفظ مرتع نیز بدون حضور و مشارکت عشایر ممکن نیست.

چهار نقش کلیدی عشایر در حفظ منابع طبیعی

مدیرکل امور عشایری استان ایلام تاکید کرد: تجربه میدانی این سال‌ها به من ثابت کرده است که عشایر در حفظ و مدیریت منابع طبیعی نقشی بسیار تعیین‌کننده دارند.

یاسمی در تشریح این نقش‌ها، به چهار محور اصلی اشاره کرد و گفت: یکی از این نقش ها، مشارکت در مدیریت عرصه‌ها است، عشایر از گذشته با فصل ورود و خروج دام، زمان کوچ و ظرفیت مراتع آشنا بوده‌اند و این دانش بومی امروز نیز می‌تواند در مدیریت علمی و پیشگیری از بحران‌ها بسیار مؤثر باشد. بسیاری از مسائلی که امروز کارشناسان به آن رسیده‌اند، در سنت و تجربه زندگی عشایری وجود داشته است.

وی کمک به بازسازی طبیعی و تنوع زیستی را از دیگر نقش‌های عشایر عنوان کرد و گفت: برخلاف برخی تصورهای عمومی، حرکت اصولی و کنترل‌شده دام در مراتع، در بسیاری از مواقع به تقویت جوانه‌زنی، کوبیده شدن بذر گیاهان در خاک، کوددهی طبیعی و حفظ تنوع زیستی کمک می‌کند. این تعامل سنتی و هوشمندانه با طبیعت، نوعی همزیستی متعادل میان دام، مرتع و انسان است.

مدیرکل امور عشایری استان ایلام سومین نقش عشایر را نقش در پدافند غیرعامل و مقابله با بحران‌ها دانست و خاطرنشان کرد: عشایر از نخستین گروه‌هایی هستند که به‌صورت مستمر در مراتع حضور دارند و در زمان بروز آتش‌سوزی، تخریب یا هر بحران طبیعی، اولین واکنش را نشان می‌دهند. از این رو، جامعه عشایری در حوزه پدافند غیرعامل نیز نقشی مهم و عملیاتی ایفا می‌کند.

یاسمی چهارمین نقش عشایر را تبدیل ظرفیت مراتع به امنیت غذایی عنوان کرد و گفت: ارزش واقعی مراتع زمانی نمایان می‌شود که خروجی آن به تولید و امنیت غذایی منجر شود.

وی ادامه داد: در استان ایلام، وجود حدود یک میلیون و ۴۰۰ هزار رأس دام و تولید سالانه ۱۰۰ هزار تن محصولات دامی، ارزش اقتصادی قابل توجهی ایجاد کرده که برآورد می‌شود ،بیش از هزار میلیارد تومان باشد. این یعنی تبدیل سرمایه سبز طبیعت به تولید، اشتغال و امنیت غذایی؛ وظیفه‌ای که بخش عمده آن بر دوش عشایر است.

حفظ مراتع بدون عشایر ممکن نیست

مدیرکل امور عشایر استان ایلام در ادامه با قدردانی از همکاری مسئولان و کارشناسان حوزه منابع طبیعی، دام و مرتع گفت: همکاری و تعامل دستگاه‌های مرتبط با حوزه عشایری قابل تقدیر است، اما باید پذیرفت که حفظ مراتع بدون عشایر و حفظ عشایر بدون مرتع، امکان‌پذیر نیست. این دو، مکمل یکدیگرند و هرگونه برنامه‌ریزی در این حوزه باید با نگاه توأمان به حفاظت و بهره‌برداری پایدار انجام شود.

یاسمی پایان با اشاره به برنامه‌های سال جاری امور عشایری اظهار کرد: راهبرد اصلی ما در سال جاری، بهره‌برداری پایدار از مراتع همراه با حفظ منابع طبیعی است. در این مسیر، اجرای طرح‌هایی از جمله توزیع پنل‌های خورشیدی برای تأمین انرژی، کاهش مصرف سوخت‌های فسیلی و تسهیل زندگی عشایر در دستور کار قرار دارد تا ضمن حمایت از جامعه عشایری، از منابع طبیعی نیز به‌صورت اصولی صیانت شود.