محرومیت زدایی با نهضت مدرسهسازی
کهگیلویهوبویراحمد با ۷۲۶هزار نفر جمعیت، ۹شهرستان و ۱۷بخش و ۱۶۷۰ روستای دارای سکنه، یکی از استانهایی است که آموزش در آن نقش مهمی در توسعه اجتماعی دارد. در این استان حدود ۱۷۲هزار دانشآموز و بزرگسال در بیش از ۳۰۱۸ باب آموزشگاه زیر نظر حدود ۱۴هزار معلم تحصیل میکنند و آموزش رسمی در دورترین نقاط کوهستانی تا شهرهای در حال توسعه جریان دارد.
تنها در شهرستان کهگیلویه نیز بیش از ۲۳هزار دانشآموز در مقاطع مختلف تحصیلی در حدود ۳۰۰مدرسه مشغول تحصیل هستند. در چنین شرایطی اجرای طرح نهضت عدالت آموزشی با هدف توسعه متوازن فضاهای آموزشی در استان آغاز شده است؛ طرحی که قرار است تا اول مهر امسال ۱۴۰ پروژه آموزشی را به آموزشوپرورش تحویل دهد و موجب کاهش بخشی از شکافهای موجود در زیرساختهای آموزشی شود.
مدارس کهگیلویهوبویراحمد سالهاست تصویر دوگانهای از آموزش در خود دارند از یکسو در دل روستاهای دورافتاده و مناطق کوهستانی کلاسهایی میبینیم که گاه با کمترین امکانات آموزشی اداره میشوند و از سوی دیگر مدارس شهری که با افزایش جمعیت دانشآموزی تراکم بالایی در آنها دیده میشود. این تضاد در توزیع امکانات آموزشی باعث شده مفهوم عدالت آموزشی در این استان بیش از هر زمان دیگری به یک مطالبه عمومی تبدیل شود. استانی که بیش از ۶۵درصد مدارس آن در مناطق روستایی ساخته شدهاند، امروز با واقعیتی متفاوت روبهروست چراکه بخش عمده جمعیت دانشآموزی در شهرها متمرکز شده و همین مسأله فشار قابلتوجهی بر مدارس شهری وارد کرده است. رشد مهاجرت داخلی از روستاها به شهرها، بهویژه به مرکز استان یعنی یاسوج، سبب شده کلاسهای درس در برخی مناطق با تراکم بالا برگزار شوند.
چالش توزیع فضاهای آموزشی
مدیرکل نوسازی، توسعه و تجهیز مدارس کهگیلویهوبویراحمد معتقد است بخشی از مشکلات آموزشی استان به تفاوت میان آمار ثبتشده و واقعیت موجود در مدارس برمیگردد.
سیدرضا حسینینیک دراینباره به جامجم توضیح میدهد: «در سامانه آموزشوپرورش سرانه آموزشی استان بیش از ۸ مترمربع برای هر دانشآموز ثبت شده است اما بررسیهای میدانی نشان میدهد همه این فضاها در اختیار آموزش رسمی نیست. بخشی از آنها کاربری اداری یا غیرآموزشی دارند و عملا دانشآموزان از آنها استفاده نمیکنند.» به گفته او، همین مسأله باعث شده تصویر واقعی از وضعیت فضاهای آموزشی استان بهدرستی دیده نشود. حسینینیک با اشاره به اهداف برنامه هفتم توسعه میگوید: «طبق برنامه هفتم، سرانه آموزشی در کشور باید به ۶ مترمربع برای هر دانشآموز برسد. در ظاهر استان ما بالاتر از این عدد قرار دارد اما وقتی فضاهای غیرآموزشی را حذف کنیم، برخی مناطق حتی زیر این استاندارد قرار میگیرند.»
این ناهماهنگی در توزیع فضاهای آموزشی بیشتر در شهرها خود را نشان میدهد و مدیرکل نوسازی مدارس استان در تشریح این وضعیت میگوید: «حدود ۶۵درصد مدارس استان در مناطق روستایی ساخته شدهاند، درحالیکه ۶۵ تا ۷۰ درصد دانشآموزان در شهرها تحصیل میکنند. همین موضوع باعث شده در مدارس شهری، بهویژه در یاسوج، با تراکم بالای دانشآموزان مواجه باشیم.»
او ادامه میدهد: «در برخی کلاسهای بویراحمد تعداد دانشآموزان به بیش از ۴۰نفر میرسد و این موضوع نشان میدهد سرانه واقعی فضای آموزشی در این شهرستان پایینتر از میانگین استان است و در عمل سهم آن از فضای آموزشی عادلانه نیست.»
یاسوج؛ شهری با کلاسهای پرجمعیت
رشد جمعیت دانشآموزی در یاسوج یکی از مهمترین چالشهای آموزشی استان است. مناطق مختلف این شهر طی سالهای اخیر با موجی از مهاجرت داخلی مواجه بودهاند و همین مسأله ساختار آموزشی را تحت فشار قرار داده است.
حسینینیک در توضیح این وضعیت میگوید: «تراکم دانشآموزان در مناطق جنوبی شهر یاسوج به اوج رسیده است. درعینحال مناطق شمالی شهر پذیرای مهاجرانی از مارگون و دنا هستند و حوزههای جنوبی مانند شهرک بلوک و بخش صنعتی نیز با رشد جمعیت دانشآموزی روبهرو شدهاند.» براساس آمار ارائهشده از سوی اداره کل نوسازی مدارس، سرانه آموزشی در شهرستان بویراحمد حدود ۴مترمربع است، درحالیکه در دهدشت حدود ۷مترمربع و در شهرستان دنا بیش از ۱۳متر مربع گزارش شده است. همچنین در شهرستانهای مارگون و گچساران این سرانه بین ۱۱تا ۱۲ مترمربع برآورد میشود.
حسینینیک در همین زمینه میگوید: «میانگین سرانه آموزشی استان حدود ۸مترمربع است اما در همه شهرستانها هنوز مدارس سنگی و ناایمن وجود دارد و حذف تدریجی آنها یکی از اولویتهای جدی ما در برنامه توسعه آموزشی استان است.»
نهضت عدالت آموزشی؛ پروژهای برای آینده
در چنین شرایطی اجرای طرح نهضت عدالت آموزشی بهعنوان یکی از برنامههای مهم دولت چهاردهم در دستورکار قرار گرفته است. این طرح با هدف کاهش محرومیتهای آموزشی، حذف مدارس کانکسی و توسعه متوازن فضاهای آموزشی در استانهای کمتر برخوردار اجرا میشود.
استاندار کهگیلویهوبویراحمد میگوید: «در قالب نهضت عدالت آموزشی، احداث ۲۱۵ مدرسه در استان در دستورکار قرار گرفته است که بهجز هشت مدرسه ۱۲کلاسه، سایر پروژهها در حال اجرا هستند.» یدالله رحمانی با اشاره به پیشرفت قابلتوجه پروژهها توضیح میدهد: «در این طرح ساخت حداقل ۴۰مدرسه ۹کلاسه در نقاط مختلف استان آغاز شده و مجموع پیشرفت پروژهها اکنون به بیش از ۷۵درصد رسیده است. این درحالیاست که متوسط پیشرفت این طرح در کشور حدود ۶۱درصد است و استان ما حدود ۱۴درصد جلوتر از میانگین کشوری حرکت میکند.» او معتقد است عدالت آموزشی فقط با ساخت مدرسه محقق نمیشود و باید کیفیت آموزش نیز همزمان ارتقا پیدا کند و توضیح میدهد: «نهضت عدالت آموزشی دو بعد سختافزاری و نرمافزاری دارد. اگر فقط فضاهای آموزشی توسعه یابد اما کیفیت محتوا و شیوههای آموزشی ارتقا پیدا نکند، به هدف اصلی که ارتقای آموزش است نمیرسیم.»
۱۴۰پروژه آموزشی در آستانه بهرهبرداری
درکناربرنامههای بلندمدت،پروژههای عمرانی متعددی نیز دراستان درحالاجراست.مدیرکلنوسازی مدارس کهگیلویهوبویراحمد از آماده تحویل بودن دهها پروژه آموزشی خبر میدهد و میگوید: «با همکاری مردم و خیرین، اجرای نهضت توسعه عدالت در فضاهای آموزشی و پرورشی در استان شتاب گرفته و اکنون بیش از ۱۴۰پروژه آماده تحویل به آموزشوپرورش است.»
حسینینیک درباره زمان بهرهبرداری از این پروژهها توضیح میدهد: «برنامهریزی شده است تا اول مهر امسال این پروژهها تحویل داده شوند تا دانشآموزان سال تحصیلی جدید را در فضاهای مناسبتری آغاز کنند.»
یکی دیگر از اهداف مهم این طرح، حذف مدارس کانکسی در استان است. مدیرکل نوسازی مدارس دراینباره میگوید: «تا مهر امسال هیچ مدرسه کانکسی مستقل با بیش از ۱۰دانشآموز در استان باقی نخواهد ماند و تلاش میکنیم همه این مدارس جمعآوری شوند.» توجه به مدارس کوچکمقیاس در مناطق روستایی نیز از برنامههای مهم طرح نهضت توسعه عدالت است. مدارس کوچک ۵۵ و ۷۵متری به اندازه دهها پروژه بزرگ اهمیت دارند. زیرا در مناطق کمجمعیت روستایی همین فضاهای کوچک میتوانند دسترسی دانشآموزان به آموزش را حفظ کنند.
مدارس کهگیلویهوبویراحمد سالهاست تصویر دوگانهای از آموزش در خود دارند از یکسو در دل روستاهای دورافتاده و مناطق کوهستانی کلاسهایی میبینیم که گاه با کمترین امکانات آموزشی اداره میشوند و از سوی دیگر مدارس شهری که با افزایش جمعیت دانشآموزی تراکم بالایی در آنها دیده میشود. این تضاد در توزیع امکانات آموزشی باعث شده مفهوم عدالت آموزشی در این استان بیش از هر زمان دیگری به یک مطالبه عمومی تبدیل شود. استانی که بیش از ۶۵درصد مدارس آن در مناطق روستایی ساخته شدهاند، امروز با واقعیتی متفاوت روبهروست چراکه بخش عمده جمعیت دانشآموزی در شهرها متمرکز شده و همین مسأله فشار قابلتوجهی بر مدارس شهری وارد کرده است. رشد مهاجرت داخلی از روستاها به شهرها، بهویژه به مرکز استان یعنی یاسوج، سبب شده کلاسهای درس در برخی مناطق با تراکم بالا برگزار شوند.
چالش توزیع فضاهای آموزشی
مدیرکل نوسازی، توسعه و تجهیز مدارس کهگیلویهوبویراحمد معتقد است بخشی از مشکلات آموزشی استان به تفاوت میان آمار ثبتشده و واقعیت موجود در مدارس برمیگردد.
سیدرضا حسینینیک دراینباره به جامجم توضیح میدهد: «در سامانه آموزشوپرورش سرانه آموزشی استان بیش از ۸ مترمربع برای هر دانشآموز ثبت شده است اما بررسیهای میدانی نشان میدهد همه این فضاها در اختیار آموزش رسمی نیست. بخشی از آنها کاربری اداری یا غیرآموزشی دارند و عملا دانشآموزان از آنها استفاده نمیکنند.» به گفته او، همین مسأله باعث شده تصویر واقعی از وضعیت فضاهای آموزشی استان بهدرستی دیده نشود. حسینینیک با اشاره به اهداف برنامه هفتم توسعه میگوید: «طبق برنامه هفتم، سرانه آموزشی در کشور باید به ۶ مترمربع برای هر دانشآموز برسد. در ظاهر استان ما بالاتر از این عدد قرار دارد اما وقتی فضاهای غیرآموزشی را حذف کنیم، برخی مناطق حتی زیر این استاندارد قرار میگیرند.»
این ناهماهنگی در توزیع فضاهای آموزشی بیشتر در شهرها خود را نشان میدهد و مدیرکل نوسازی مدارس استان در تشریح این وضعیت میگوید: «حدود ۶۵درصد مدارس استان در مناطق روستایی ساخته شدهاند، درحالیکه ۶۵ تا ۷۰ درصد دانشآموزان در شهرها تحصیل میکنند. همین موضوع باعث شده در مدارس شهری، بهویژه در یاسوج، با تراکم بالای دانشآموزان مواجه باشیم.»
او ادامه میدهد: «در برخی کلاسهای بویراحمد تعداد دانشآموزان به بیش از ۴۰نفر میرسد و این موضوع نشان میدهد سرانه واقعی فضای آموزشی در این شهرستان پایینتر از میانگین استان است و در عمل سهم آن از فضای آموزشی عادلانه نیست.»
یاسوج؛ شهری با کلاسهای پرجمعیت
رشد جمعیت دانشآموزی در یاسوج یکی از مهمترین چالشهای آموزشی استان است. مناطق مختلف این شهر طی سالهای اخیر با موجی از مهاجرت داخلی مواجه بودهاند و همین مسأله ساختار آموزشی را تحت فشار قرار داده است.
حسینینیک در توضیح این وضعیت میگوید: «تراکم دانشآموزان در مناطق جنوبی شهر یاسوج به اوج رسیده است. درعینحال مناطق شمالی شهر پذیرای مهاجرانی از مارگون و دنا هستند و حوزههای جنوبی مانند شهرک بلوک و بخش صنعتی نیز با رشد جمعیت دانشآموزی روبهرو شدهاند.» براساس آمار ارائهشده از سوی اداره کل نوسازی مدارس، سرانه آموزشی در شهرستان بویراحمد حدود ۴مترمربع است، درحالیکه در دهدشت حدود ۷مترمربع و در شهرستان دنا بیش از ۱۳متر مربع گزارش شده است. همچنین در شهرستانهای مارگون و گچساران این سرانه بین ۱۱تا ۱۲ مترمربع برآورد میشود.
حسینینیک در همین زمینه میگوید: «میانگین سرانه آموزشی استان حدود ۸مترمربع است اما در همه شهرستانها هنوز مدارس سنگی و ناایمن وجود دارد و حذف تدریجی آنها یکی از اولویتهای جدی ما در برنامه توسعه آموزشی استان است.»
نهضت عدالت آموزشی؛ پروژهای برای آینده
در چنین شرایطی اجرای طرح نهضت عدالت آموزشی بهعنوان یکی از برنامههای مهم دولت چهاردهم در دستورکار قرار گرفته است. این طرح با هدف کاهش محرومیتهای آموزشی، حذف مدارس کانکسی و توسعه متوازن فضاهای آموزشی در استانهای کمتر برخوردار اجرا میشود.
استاندار کهگیلویهوبویراحمد میگوید: «در قالب نهضت عدالت آموزشی، احداث ۲۱۵ مدرسه در استان در دستورکار قرار گرفته است که بهجز هشت مدرسه ۱۲کلاسه، سایر پروژهها در حال اجرا هستند.» یدالله رحمانی با اشاره به پیشرفت قابلتوجه پروژهها توضیح میدهد: «در این طرح ساخت حداقل ۴۰مدرسه ۹کلاسه در نقاط مختلف استان آغاز شده و مجموع پیشرفت پروژهها اکنون به بیش از ۷۵درصد رسیده است. این درحالیاست که متوسط پیشرفت این طرح در کشور حدود ۶۱درصد است و استان ما حدود ۱۴درصد جلوتر از میانگین کشوری حرکت میکند.» او معتقد است عدالت آموزشی فقط با ساخت مدرسه محقق نمیشود و باید کیفیت آموزش نیز همزمان ارتقا پیدا کند و توضیح میدهد: «نهضت عدالت آموزشی دو بعد سختافزاری و نرمافزاری دارد. اگر فقط فضاهای آموزشی توسعه یابد اما کیفیت محتوا و شیوههای آموزشی ارتقا پیدا نکند، به هدف اصلی که ارتقای آموزش است نمیرسیم.»
۱۴۰پروژه آموزشی در آستانه بهرهبرداری
درکناربرنامههای بلندمدت،پروژههای عمرانی متعددی نیز دراستان درحالاجراست.مدیرکلنوسازی مدارس کهگیلویهوبویراحمد از آماده تحویل بودن دهها پروژه آموزشی خبر میدهد و میگوید: «با همکاری مردم و خیرین، اجرای نهضت توسعه عدالت در فضاهای آموزشی و پرورشی در استان شتاب گرفته و اکنون بیش از ۱۴۰پروژه آماده تحویل به آموزشوپرورش است.»
حسینینیک درباره زمان بهرهبرداری از این پروژهها توضیح میدهد: «برنامهریزی شده است تا اول مهر امسال این پروژهها تحویل داده شوند تا دانشآموزان سال تحصیلی جدید را در فضاهای مناسبتری آغاز کنند.»
یکی دیگر از اهداف مهم این طرح، حذف مدارس کانکسی در استان است. مدیرکل نوسازی مدارس دراینباره میگوید: «تا مهر امسال هیچ مدرسه کانکسی مستقل با بیش از ۱۰دانشآموز در استان باقی نخواهد ماند و تلاش میکنیم همه این مدارس جمعآوری شوند.» توجه به مدارس کوچکمقیاس در مناطق روستایی نیز از برنامههای مهم طرح نهضت توسعه عدالت است. مدارس کوچک ۵۵ و ۷۵متری به اندازه دهها پروژه بزرگ اهمیت دارند. زیرا در مناطق کمجمعیت روستایی همین فضاهای کوچک میتوانند دسترسی دانشآموزان به آموزش را حفظ کنند.
تازه ها
گوناگون
پیشنهاد سردبیر
گواردیولا چگونه برترین مربی تاریخ شد؟
واقعیتهای تلخ «پپ»
