شکست را زیر فرش کُن!
درتحولی بیسابقه که مرزهای شفافیت درزمان جنگ را جابهجا کرده است، دولت دونالد ترامپ از شرکتهای تصویربرداری ماهوارهای خواسته تا تصاویر پایگاههای نظامی آسیبدیده آمریکا در غرب آسیا را منتشر نکنند. این اقدام که با استناد به دلایل امنیتی صورت گرفته، نگرانیهای گستردهای را میان ناظران، فعالان حقوقبشر و رسانههای مستقل برانگیخته است. بسیاری از کارشناسان این تصمیم را اقدامی برای پنهانسازی خسارات سنگین وارده به تجهیزات و تأسیسات آمریکایی در جریان درگیریهای اخیر با ایران ارزیابی میکنند.
افشای یک درخواست
اولین جرقههای این ماجرا زمانی زده شد که آنا کاسپاریان، روزنامهنگار آمریکایی در یک برنامه تلویزیونی فاش کرد که کاخ سفید مستقیما از شرکتهای خصوصی ماهوارهای خواسته تا تصاویر پایگاههای تخریب شده آمریکا در غرب آسیا را مخفی کنند.در واکنش به این درخواست، شرکت «پلنت لبز» که یکی از بزرگترین ارائهدهندگان تصاویر ماهوارهای تجاری در جهان است، طی ایمیلی به مشتریان خود اعلام کرد که انتشار تصاویر مربوط به مناطق درگیری با ایران را بهطور نامحدود متوقف میکند. این شرکت که رسانههای بزرگ جهان مشتریان اصلی آن هستند، اعلام کرد که این سیاست از ۹ مارس ۲۰۲۶ (۱۹ اسفند ۱۴۰۴) بهصورت قهقرایی اعمال میشود.طبق سیاست جدید، تصاویر تنها بهصورت «مورد به مورد» و برای «اهداف اضطراری، نیازهای حیاتی مأموریت یا منافع عمومی» منتشر خواهند شد. ایوان هیل، خبرنگار واشنگتنپست در این زمینه هشدار داد که این تصمیم دسترسی خبرنگاران رابه یکی ازمهمترین ارائهدهندگان تصاویر ماهوارهای تجاری که اکثررسانهها به آن متکی هستند، قطع میکند.
ابعاد خسارات، فراتر از آمارهای رسمی
درحالی که پنتاگون گزارشهای رسمی محدودی درباره میزان خسارات منتشر کرده، شواهد به دست آمده از منابع دیگر حاکی از آسیبهای قابل توجهی به تجهیزات راهبردی آمریکاست.
گزارشهای تحلیلی دیلیمیل با استفاده از تصاویر موجود و دادههای ردیابی پروازها نشان میدهد که پایگاه شاهزاده سلطان در عربستان سعودی در تاریخ ۲۷ مارس هدف حمله قرار گرفته است. براساس این گزارش، یک فروند هواپیمای هشدار سریع آواکس که ارزش آن به ۷۲۴ میلیون دلار میرسد، در این حمله بهطور کامل منهدم شده است.
اسکرینشاتهای بهدست آمده از تصاویر ماهوارهای اتحادیه اروپا، اسکورت سوخته و دکل راداری منهدم شده این هواپیما را به وضوح نشان میدهد.
به گزارش همان منبع، علاوه بر این، بین سه تا هفت فروند سوخترسان کی سی ــ ۱۳۵ نیز در این حمله آسیبدیده یا منهدم شدهاند. هزینه جایگزینی هر یک از این هواپیماها تا ۲۴۰ میلیون دلار برآورد میشود. تد لیو، یکی از اعضای حزب دموکرات کنگره آمریکا، با اذعان به این موضوع گفته است که جمهوری اسلامی ایران توانسته ضربات قابل توجهی را به پایگاههای آمریکا در منطقه غرب آسیا وارد کند.
فشار فراتر از یک شرکت یک الگوی نظاممند
تحقیقات نشان میدهد که این درخواست تنها محدود به یک شرکت نبوده و دولت ترامپ یک استراتژی فراگیر برای کنترل روایت تصویری از جنگ را در پیش گرفته است. کن کلیپنشتاین، خبرنگار تحقیقی، فاش کرد که نیروی فضایی آمریکا در اسناد راهنمایی برای شرکتهای ماهوارهای، کلمات و عبارات ممنوعه را مشخص
کرده است.براساس این راهنما، شرکتها موظف هستند از عباراتی مانند «هدف منهدم شد»، «هدف حذف گردید» یا «ساختار از کار افتاده» خودداری کنند. این فشار با استفاده از ابزار قدرتمند «بودجه قراردادها» اعمال میشود، بهطوری که شرکتها به دلیل ترس از دستدادن قراردادهای دولتی میلیارد دلاری، ناچار به تمکین هستند. صنعت تصویربرداری ماهوارهای آمریکا سالانه بین شش تا ۷۷ میلیارد دلار ارزش دارد.
فریب افکار عمومی
درخواست دولت ترامپ واکنشهای تند مدافعان حقوقبشر و شفافیت را به دنبال داشته است. کنت راث، مدیر اجرایی سابق دیدهبان حقوقبشر در اینباره گفت: این اقدام نظارت بربمبارانهای آمریکاواسرائیل را بسیاردشوار میکند و به نظر میرسد دقیقا همین هدف را دنبال میکند.
سارا ویلکینسون، فعال حقوقی بریتانیایی، این اقدام را سانسور برای پنهان کردن حقیقت توصیف کرده است. از سوی دیگر، تحلیلگران سیاسی این اقدام را نشانهای از عدم موفقیت و پیشرفت مطلوب عملیات نظامی ارزیابی میکنند.
در سطحی فراتر، گزارشهایی نیز درباره تاری یا کاهش وضوح تصاویر پایگاههای آمریکا در سرویسهای نقشهبرداری عمومی مانند گوگل مپز و اپل مپز منتشر شده است. کاربران شبکههای اجتماعی گزارش دادهاند که پایگاههایی مانند علی السالم در کویت که در حملات اخیر آسیب دیدهاند، اکنون با کیفیت پایینتری نمایش داده میشوند.
سیانان نیز به نقل از منابع خود گزارش داده که حداقل ۱۶ پایگاه نظامی آمریکا در منطقه هدف حملات قرار گرفته که برخی از آنها از مدار عملیاتی خارج شدهاند.
حفرهای در شفافیت
اقدام دولت ترامپ در سانسور تصاویر ماهوارهای عملا یک «رسانه سیاه» تمامعیار را در میانه یک درگیری نظامی فعال رقم زده است. در حالی که دولت استدلال میکند این کار برای جلوگیری از سوءاستفاده دشمن از تصاویر انجام میشود، منتقدان بر این باورند که هدف اصلی، پنهانسازی تلفات سنگین مالی و تجهیزاتی و جلوگیری از تضعیف روحیه افکار عمومی در آستانه یک دوره انتخاباتی حساس است.
در فقدان دسترسی مستقل به تصاویر ماهوارهای، تنها منابع باقیمانده شامل تصاویر منتشر شده از سوی رسانههای دولتی ایران و تحلیلهای تخصصی از دادههای پرواز است؛ آرشیوهایی که هرچند معتبر هستند اما نمیتوانند جایگزین تصاویر شفاف و عینی ماهوارههای تجاری شوند.
اولین جرقههای این ماجرا زمانی زده شد که آنا کاسپاریان، روزنامهنگار آمریکایی در یک برنامه تلویزیونی فاش کرد که کاخ سفید مستقیما از شرکتهای خصوصی ماهوارهای خواسته تا تصاویر پایگاههای تخریب شده آمریکا در غرب آسیا را مخفی کنند.در واکنش به این درخواست، شرکت «پلنت لبز» که یکی از بزرگترین ارائهدهندگان تصاویر ماهوارهای تجاری در جهان است، طی ایمیلی به مشتریان خود اعلام کرد که انتشار تصاویر مربوط به مناطق درگیری با ایران را بهطور نامحدود متوقف میکند. این شرکت که رسانههای بزرگ جهان مشتریان اصلی آن هستند، اعلام کرد که این سیاست از ۹ مارس ۲۰۲۶ (۱۹ اسفند ۱۴۰۴) بهصورت قهقرایی اعمال میشود.طبق سیاست جدید، تصاویر تنها بهصورت «مورد به مورد» و برای «اهداف اضطراری، نیازهای حیاتی مأموریت یا منافع عمومی» منتشر خواهند شد. ایوان هیل، خبرنگار واشنگتنپست در این زمینه هشدار داد که این تصمیم دسترسی خبرنگاران رابه یکی ازمهمترین ارائهدهندگان تصاویر ماهوارهای تجاری که اکثررسانهها به آن متکی هستند، قطع میکند.
ابعاد خسارات، فراتر از آمارهای رسمی
درحالی که پنتاگون گزارشهای رسمی محدودی درباره میزان خسارات منتشر کرده، شواهد به دست آمده از منابع دیگر حاکی از آسیبهای قابل توجهی به تجهیزات راهبردی آمریکاست.
گزارشهای تحلیلی دیلیمیل با استفاده از تصاویر موجود و دادههای ردیابی پروازها نشان میدهد که پایگاه شاهزاده سلطان در عربستان سعودی در تاریخ ۲۷ مارس هدف حمله قرار گرفته است. براساس این گزارش، یک فروند هواپیمای هشدار سریع آواکس که ارزش آن به ۷۲۴ میلیون دلار میرسد، در این حمله بهطور کامل منهدم شده است.
اسکرینشاتهای بهدست آمده از تصاویر ماهوارهای اتحادیه اروپا، اسکورت سوخته و دکل راداری منهدم شده این هواپیما را به وضوح نشان میدهد.
به گزارش همان منبع، علاوه بر این، بین سه تا هفت فروند سوخترسان کی سی ــ ۱۳۵ نیز در این حمله آسیبدیده یا منهدم شدهاند. هزینه جایگزینی هر یک از این هواپیماها تا ۲۴۰ میلیون دلار برآورد میشود. تد لیو، یکی از اعضای حزب دموکرات کنگره آمریکا، با اذعان به این موضوع گفته است که جمهوری اسلامی ایران توانسته ضربات قابل توجهی را به پایگاههای آمریکا در منطقه غرب آسیا وارد کند.
فشار فراتر از یک شرکت یک الگوی نظاممند
تحقیقات نشان میدهد که این درخواست تنها محدود به یک شرکت نبوده و دولت ترامپ یک استراتژی فراگیر برای کنترل روایت تصویری از جنگ را در پیش گرفته است. کن کلیپنشتاین، خبرنگار تحقیقی، فاش کرد که نیروی فضایی آمریکا در اسناد راهنمایی برای شرکتهای ماهوارهای، کلمات و عبارات ممنوعه را مشخص
کرده است.براساس این راهنما، شرکتها موظف هستند از عباراتی مانند «هدف منهدم شد»، «هدف حذف گردید» یا «ساختار از کار افتاده» خودداری کنند. این فشار با استفاده از ابزار قدرتمند «بودجه قراردادها» اعمال میشود، بهطوری که شرکتها به دلیل ترس از دستدادن قراردادهای دولتی میلیارد دلاری، ناچار به تمکین هستند. صنعت تصویربرداری ماهوارهای آمریکا سالانه بین شش تا ۷۷ میلیارد دلار ارزش دارد.
فریب افکار عمومی
درخواست دولت ترامپ واکنشهای تند مدافعان حقوقبشر و شفافیت را به دنبال داشته است. کنت راث، مدیر اجرایی سابق دیدهبان حقوقبشر در اینباره گفت: این اقدام نظارت بربمبارانهای آمریکاواسرائیل را بسیاردشوار میکند و به نظر میرسد دقیقا همین هدف را دنبال میکند.
سارا ویلکینسون، فعال حقوقی بریتانیایی، این اقدام را سانسور برای پنهان کردن حقیقت توصیف کرده است. از سوی دیگر، تحلیلگران سیاسی این اقدام را نشانهای از عدم موفقیت و پیشرفت مطلوب عملیات نظامی ارزیابی میکنند.
در سطحی فراتر، گزارشهایی نیز درباره تاری یا کاهش وضوح تصاویر پایگاههای آمریکا در سرویسهای نقشهبرداری عمومی مانند گوگل مپز و اپل مپز منتشر شده است. کاربران شبکههای اجتماعی گزارش دادهاند که پایگاههایی مانند علی السالم در کویت که در حملات اخیر آسیب دیدهاند، اکنون با کیفیت پایینتری نمایش داده میشوند.
سیانان نیز به نقل از منابع خود گزارش داده که حداقل ۱۶ پایگاه نظامی آمریکا در منطقه هدف حملات قرار گرفته که برخی از آنها از مدار عملیاتی خارج شدهاند.
حفرهای در شفافیت
اقدام دولت ترامپ در سانسور تصاویر ماهوارهای عملا یک «رسانه سیاه» تمامعیار را در میانه یک درگیری نظامی فعال رقم زده است. در حالی که دولت استدلال میکند این کار برای جلوگیری از سوءاستفاده دشمن از تصاویر انجام میشود، منتقدان بر این باورند که هدف اصلی، پنهانسازی تلفات سنگین مالی و تجهیزاتی و جلوگیری از تضعیف روحیه افکار عمومی در آستانه یک دوره انتخاباتی حساس است.
در فقدان دسترسی مستقل به تصاویر ماهوارهای، تنها منابع باقیمانده شامل تصاویر منتشر شده از سوی رسانههای دولتی ایران و تحلیلهای تخصصی از دادههای پرواز است؛ آرشیوهایی که هرچند معتبر هستند اما نمیتوانند جایگزین تصاویر شفاف و عینی ماهوارههای تجاری شوند.
گفت و گو
محمدرضا مهدوی در گفتوگو با جام جم آنلاین
کاش با این همه ۳۰ و چند ساله به جام جهانی نمیرفتیم / میتوانیم در جام جهانی بترکانیم
«جامجم» در گفتوگو با معاون گردشگری وزارت میراث فرهنگی بررسی کرد
دو هدف دشمن از حمله به زیرساختهای گردشگری
