تنبلی در کمین چشمان کودکان

سازمان بهزیستی درطول آبان ماهامسال و درادامه برنامه سالهای اخیر خود طرح یافتن و درمان کودکان مبتلا به بیماری تنبلی چشم یا "آمبلیوپی- "Amblyopiaرا به اجرا گذاشته است.

کد خبر: ۱۵۰۴۸۳

به گزارش ایرنا ، طرح ، همه کودکان سه تا شش سال کشور را در برمی گیرد . پزشکان انتظار دارندبا توجه به ویژگیهای بیماری که تنها در معاینات کلینیکی دقیق و توسط پزشکان متخصص قابل تشخیص و درمان است، اولیا چون گذشته ، از طرح استقبال کرده و فرزندان خود را برای معاینات در نظر گرفته شده ، به نزدیکترین مهد کودک و یا آمادگی محل زندگی و یا کار خود ببرند.
تنبلی چشم نوعی اختلال بینایی است که اگر به موقع تشخیص داده و درمان نشود ، فرد را از یک چشم بسیار کم بینا و یا حتی نابینا میکند، حال آنکه بیماری به راحتی و بسیار ساده و در حد بدون هزینه ، تنها در صورت تشخیص به موقع ، کاملا قابل درمان است.
رشد و تکامل مرکز بینایی در مغز از دوران جنینی تا حدود دهسالگی ادامه دارد، اما حداکثر سرعت رشد آن تا سه سالگی است.
نتیجه تکامل دستگاه بینایی دراین دوران ، دید واضح و کامل است .دراین مدت ، بخصوص در سه سال اول زندگی ، هر عاملی که باعث اشکال دید ، در یک یا هردوچشم کودک شود ، رشد و تکامل دستگاه بینایی را متوقف میسازد و در نتیجه باعث کاهش میزان بینایی طفل میشود.
نتیجه سالهای بسیار بیماریابی و درمان در کشورهای مختلف تایید میکند، در صورتی که اشکال دید کودک ، قبل از پنج سالگی درمان شود ، حتی اگر چشم در این مدت تنبل شده باشد ، با درمان میتوان بینایی کامل را دوباره به کودک باز گرداند و اگر در این مدت به بیماری بیاعتنایی شود و یا درمانی موثر و درست صورت نگیرد ، احتمال به دست آوردن بینایی کامل، کمتر میشود و با قاطعیت میتوان گفت که پس از هفت تا ده سالگی ، درمان هیچ تاثیری در بینایی کودک نخواهد داشت.
دکتر روشنک واقعی متخصص چشم پزشکی کودکان در تعریف سادهای از بیماری تنبلی چشم میگوید: این بیماری ، نوعی کاهش بینایی است که در آن نمیتوان درچشم و یا در راههای عصبی بینایی هیچگونه عیب ارگانیک (ساختمانی) واضحی برای آن یافت و در واقع از مواردی است که نه مریض چیزی میبیند و نه دکتر در چشم مریض چیزی را میبیند.ازنقطه نظر بالینی زمانی تشخیص بیماری مسجل می گردد که حتی با بهترین تصحیح انکساری نیز نتوان دید بیمار را افزایش داد و در روی تابلوی نمایش جهت ها ( اسنلن ) حداقل دو ردیف اختلاف دید وجود داشته باشد.
در این حالت میتوانیم بگوییم چشمی که دید کمتری دارد ، دچار آمبلیوپی (تنبلی) است با این شرط که در ته چشم نیز نتوان هیچ گونه ضایعه ارگانیکی که مسوول کاهش بینایی باشد، پیدا کرد.
اشرف عربی متخصص بینایی سنجی ، در تحقیق خود روی بیماران مبتلا به تنبلی چشمدرایران باعنوان"شرایط و روشن معاینه دید کودکان " مینویسد: در حال حاضرمیلیون نفر درسرتاسر جهان دچار کمی بینایی و یانابینایی هستند و از این تعداد حدود هزار نفر در ایران بسر میبرند.
عامل بیماری در این افراد چنانچه به موقع تشخیص داده میشد و یا شود ، کاملا قابل پیشگیری بود و چنانچه در سن درمان باشند ، همچنان قابل درمان است. در سایت "عینک" که چشم پزشکان بسیاری مطالعات و تحقیقات و نظرات خود را در آن ارایه میکنند، در بیان عوامل ایجادکننده تنبلی چشم گفته شده است: اشکالات مادرزادی در ساختمان چشم، مانند آب مروارید ، پایین افتادگی پلک یا نداشتن عدسی باعث میشود که چشم نتواند تصویر واضحی دریافت کند و بتدریج دچار تنبلی میشود. در این موارد بهترین درمان ، عمل جراحی است که اگر پس از تولد تا سه ماهگی ، هرچه سریعتر صورت بگیرد، نتیجه بهتری خواهد داشت، اما پس از سه ماهگی نتیجه جراحی چندان رضایت بخش نخواهد بود.
"در نزدیک بینی ، دور بینی ، آستیگماتیسم ، اگر دید هر دو چشم بسیار کم باشد و تفاوت دید دو چشم زیاد باشد ، چشم ضعیف تر نمیتواند دید واضحی از اشیا دریافت کند و دچار تنبلی میشود . لوچی یا انحراف چشم نیز میتواند باعث شود تا چشم منحرف نتواند تصویر واضحی دریافت کند و بتدریج تنبلی در آن چشم ایجاد میشود." پیشگیری و درمان بیماری کار سختی نیست، اما باید توسط پزشک متخصص صورت گیرد.
دکتر روشنک واقعی دراینباره میگوید: تنها راه پیشگیری از تنبلی چشم ، تشخیص بموقع عوامل ایجادکننده آن است و چون بسیاری از این عوامل برای خانوادهها ناشناخته است، چشم همه کودکان باید حداقل سه بار قبل از دبستان در زمانهای مختلف بخصوص در سه ماهگی ، دو تا سه سالگی ، و پنج تا شش سالگی معاینه شود. همچنین اگر کودکی انحراف چشم دارد، والدین باید به محض تشخیص ، او را نزد متخصص برده و تحت درمان قرار دهند.
درمان تنبلی چشم ، معمولا با بستن چشم سالم است ، تا چشم تنبل به کار بیافتد و تنبلی آن برطرف شود، مدت بستن چشم را متخصص تعیین میکند و در فواصل مشخص نیز بایدبوسیله متخصص معاینه شود. گاهی اوقات برایدرمان، عینک و در برخی موارد جراحی توصیه میشود.
در مرکز درمانی دانشگاهی "مینه سوتا"در آمریکانیز دکتر"شارلوت جاسلین" با خانم دکتر واقعی در موردراههای تشخیص ودرمان بیماری کاملا هم نظر است.
او در سایت این دانشگاه مینویسد: اگر تنبلی چشم براثر بیماری مادرزادی مانند آب مروارید، پایین افتادگی پلک یا دیگر عیوب ساختمانی باشد ، باید قبل از سه ماهگی درمان شود واگر به علتهای دیگر باشد، درمان قطعی تا قبل از پنج سالگی امکان پذیر است و بعد از آن، درمان معمولا نتیجه خوبی ندارد.
گاهی اوقات مدت درمان چند سال است. در این صورت والدین باید استقامت، پشتکار و حوصله لازم را داشتهباشند و از رفت و آمد نزد متخصص و سایر مشکلات جنبی آن خسته نشوند.
دکتر جاسلین تاکید میکند:اگر متخصص توصیه کرد ، چشم کودک را ببندید، طبق دستور او عمل کنید و چشم کودک را کمتر یا بیشتر از زمان تعیین شده نبندید. در صورت تشخیص تنبلی چشم ، حتما تا پایان ده سالگی پیگیر وضعیت بینایی و تغییرات عیوب انکساری کودک باشید.