کتاب «داستان رویانا» به عنوان بخشی از پروژه «تاریخ شفاهی پیشرفت» منتشر شد
تاریخ یک تولد!
شبیهسازی در پژوهشگاه رویان شاید یکی از هیجانانگیزترین اتفاقات علمی کشورمان بود که در زمان خودش سر و صدای زیادی به پا کرد. شما اگر اهل علم بودید یا نبودید، فرقی نداشت چون حتما توجهتان به رویانا جلب شده بود؛ اما شاید به خاطر نیاوریم که رویانا اولین موجود شبیهسازی شده در ایران بود و شاید ندانیم پژوهشگاه رویان چه زمانی راهاندازی شد، چه کسی آن را تاسیس کرد، مطالعات و تحقیقات آن چطور پیش رفت و به کجا رسید.
اگر قبول دارید که هیچ وقت برای دانستن دیر نیست، میتوانید کتاب «داستان رویانا» را تهیه کنید و بخوانید که درباره زندگی حرفهای دکتر سعید کاظمیآشتیانی است. این کتاب را محمدعلی زمانیان نوشته و از آثار جدید انتشارات راهیار وابسته به دفتر مطالعات جبهه فرهنگی انقلاب اسلامی محسوب میشود. «داستان رویانا» روایت تاریخ شفاهی اقدامات سعید کاظمیآشتیانی در پژوهشگاه رویان از تاسیس تا تثبیت و پیشرفت است و خاطرات ناب و منتشرنشده از روند شکلگیری پژوهشگاهی را روایت میکند که موفق به درمان ناباروری و سلول درمانی و البته شبیهسازی شد.
داستان رویانا چطور شروع شد؟
رویانا اسم اولین موجود شبیهسازی شده در کشورمان است و «داستان رویانا» کتابی است که مصاحبههای آن را بهنام باقری انجام داده و تحقیق و تدوینش برعهده محمدعلی زمانیان بوده است.
ماجرا از اینجا شروع شد که در دفتر مطالعات جبهه فرهنگی انقلاب اسلامی، پروژهای تعریف شد به نام «تاریخ شفاهی پیشرفت» و براساس آن نگارش کتابهایی درباره دستاوردهای علمی در دستور کار قرار گرفت. محمدعلی زمانیان که پیشتر درباره دکتر سعید کاظمی آشتیانی برای ساخت یک فیلم مستند تحقیق کرده بود، نوشتن کتابی درباره پژوهشگاه رویان و دستاوردهای آن را برعهده گرفت و به این ترتیب «داستان رویانا» آغاز شد.
داستان رویانا کی و چطور نوشته شد؟
نوشتن کتاب زندگی و دستاوردهای علمی دکتر کاظمیآشتیانی از سال 1396 آغاز شد. یک سال به تدوین اولیه اسناد و تحقیقات و نیز جمعآوری مصاحبهها و گفتوگوها گذشت. در این کتاب با بسیاری از استادان و دانشمندان مرتبط با علم سلولهای بنیادین و همکاران دکتر کاظمیآشتیانی از جمله دکتر گورابی، دکتر شاهوردی و دکتر بهاروند مصاحبه شده است.
پیشنویس کتاب در سال 1397 آماده شد و در اختیار موسسه قرار گرفت که اگر دکتر شاهوردی رئیس فعلی این موسسه و همکاران دکتر کاظمیآشتیانی پیشنهاد و نظری درباره کتاب دارند، ارائه کنند، بعد از این همکاریها بود که نسخه نهایی به ناشر سپرده شد و حالا کتاب در دسترس علاقهمندان قرار دارد.
زمانیان توضیح میدهد: برای نگارش کتاب با همکاران و اطرافیان دکتر مصاحبه کردهایم. روایت کتاب از اواسط جنگ تحمیلی آغاز میشود و تا سال 1388 که شبیهسازی به ثمر نشست ادامه پیدا میکند.
به گفته این نویسنده یکی از جذابیتهای این کتاب به ابعاد متنوع شخصیت دکتر کاظمیآشتیانی مربوط است که به ادبیات علاقه داشت، اهل فوتبال بود و به تدین و دینداری شناخته میشود.
زمانیان میگوید: موسس پژوهشگاه رویان ضمن اینکه به پیشرفت و اعتلای ایران اهمیت میداد و بسیاری از موقعیتهای تحصیلی و حرفهای خارج از کشور را ندیده گرفته بود، از دانشمندان و متخصصان ایرانی در خارج از کشور هم دعوت به کار کرده بود و موفق شده بود نظر بسیاری از آنها را جلب کند که به ایران برگردند.
روایت داستان چگونه است؟
کتاب از زبان راوی دانای کل روایت میشود و در جای جای آن خاطرات افراد ذکر میشود. محمدعلی زمانیان میگوید: در طرح تاریخ شفاهی پیشرفت تلاش داریم، روایت دستاوردهای علمی و تاریخ پیشرفت را به زبان ساده و قابل درک برای همه مردم، مکتوب کنیم و کتاب داستان رویانا هم از این قاعده مستثنا نیست.
به گفته این نویسنده، تصاویری از مقاطع مختلف زندگی حرفهای دکتر کاظمی آشتیانی هم در این کتاب منتشر شده است. زمانیان همچنین تاکید میکند که بخش مربوط به سلولهای بنیادین و خاطرات دکتر بهاروند درباره چگونگی دستیابی به سلولهای بنیادین، یکی از خواندنیترین بخشهای کتاب داستان رویاناست.
در خاطرات مقام معظم رهبری
خاطرات بخشی اصلی کتاب «داستان رویانا» را شکل دادهاند و محمدعلی زمانیان براساس گپ و گفت با همکاران و اطرافیان دکتر کاظمیآشتیانی این کتاب را نوشته اما او متوجه شده که مقام معظم رهبری نیز خاطراتی از بنیانگذار پژوهشگاه رویان دارند. محمدعلی زمانیان میگوید: آنچه درباره دکتر کاظمیآشتیانی از زبان مقام معظم رهبری نقل شده، صرفا توصیف او نیست بلکه خاطره است و شرح دیدارها و گفتوگوهایی که بین حضرت آیتا... خامنهای و دکتر کاظمیآشتیانی صورت گرفته. این خاطرات در کنار خاطرات همکاران و اطرافیان دکتر کاظمیآشتیانی در کتاب «داستان رویانا» ذکر شده است.
آذر مهاجر
گروه ادبیات و هنر
گفت و گو
