بازی با سربازی

اما بخشی از خریداران غیبت سربازی که البته تا به حال آمارشان جایی درز نکرده، مدت غیبت خود را اقساطی از دولت خریده‌اند یا به عبارتی پرداخت جریمه این غیبت را قسطی کرده‌اند. دیروز مجلسی‌ها برای این عده تکلیف کردند که برای پرداخت اقساط به حساب خزانه تا پایان سال 98 فرصت دارند وگرنه هرکدامشان که اقساط را تا این زمان تسویه نکنند مشمول غایب محسوب شده و به خدمت سربازی اعزام خواهند شد.
و این‌گونه پرونده فروش غیبت سربازی بعد ازچهارسال بسته شد.

هزاران نفری که سود کردند
فروش غیبت هشت سال به بالای خدمت سربازی که از سال 94 آغاز شد برای دولت و سربازان غایب یک بازی برد -برد بود؛ دولت ازاین راه کسب درآمد می‌کرد وغایبان نیز با پرداخت پول، باری سنگین را از دوش خود برمی داشتند و در ضمن انگ غیبت را نیز از پیشانی‌شان می‌زدودند. سردار ابراهیم کریمی، جانشین رئیس ستاد نظام وظیفه ناجا گفته است در این چهار سال حدود
500 هزار نفر برای خرید غیبت ثبت‌نام کرده‌اند و از این تعداد، 450 هزار نفر چه نقد و چه اقساط جریمه خود را پرداخته‌اند. با این که آمارهای این حوزه هیچ‌گاه موشکافی نمی‌شود، ولی همین مقام مسؤول مهر امسال گفته بود درآمد حاصل از این فروش حدود 5000 میلیارد تومان است، پولی که به خزانه دولت سرازیر شد و درهمه این سال‌ها عملا کام سربازان گریزپا را شیرین کرد.
البته در این میان عده‌ای بودند که سود نکردند، سربازان غایبی که دست به دهان بودند و آهی در بساط نداشتند تا صرف خرید غیبت‌شان کنند. چهارسال پیش که حسینعلی حاجی دلیگانی، عضو هیات رئیسه کمیسیون برنامه و بودجه مجلس در صحن فریاد می‌زد و می‌پرسید آیا هدف دولت از این خرید و فروش درآمدزایی است یا حل مشکل آقازاده‌ها از پس اعتراض‌هایش می‌شد حال و روز عده‌ای آدم ندار را تصور کرد که در غیبت از سربازی با پولدارها و آقازاده‌ها نقطه اشتراک دارند، ولی بی‌پولی و نداری آنها را ازهم جدا می‌کند و یک قانون مشخص دو اثر متفاوت در زندگی‌شان می‌گذارد.
حسین نقوی حسینی، عضو کمیسیون امنیت ملی مجلس با این که دیگر پرونده فروش غیبت سربازی برای سال98 بسته شده و با این که دیروز به ما گفت دراین حوزه خواست، خواست ستادکل نیروهای مسلح است و مجلس نیز تمکین می‌کند، اما تا قبل از این همواره در صف موافقان فروش غیبت سربازی بود و نگران سربازان غایبی که یا به او نامه می‌نویسند یا به ملاقاتش می‌آیند. او می‌گوید بسیاری از موکلانش به این دلیل نتوانسته‌اند از مزایای این قانون بهره ببرند که دستشان تنگ بوده و مشکل اقتصادی داشته‌اند. حسینی نگران آن عده‌ای است که ازدواج کرده‌اند و زن و فرزند دارند و دیگر نمی‌توانند سربازی کنند و با منتفی شدن خرید غیبت لاجرم بلاتکیلف می‌مانند.

آن سوی منتفی شدن
آماری از تعداد این افراد در دست نیست، اما سال 93 که ستادکل نیروهای مسلح تصمیم گرفت غیبت بیش از هشت سال سربازان غایب را در ازای پرداخت جریمه به معافیت از سربازی تبدیل کند سردار موسی کمالی در نشستی خبری به همین مناسبت آمار مشمولان غایب را یک و نیم میلیون نفر اعلام کرد. با استناد به این آمار می‌شود حدس زد غایبانی که برای پرداخت جریمه و دریافت کارت معافیت اقدام نکرده‌اند شاید به اندازه غایبان اقدام کرده باشند که به احتمال قریب به یقین بسیاری‌شان مشکل مالی داشته‌اند که جلو نیامده‌اند.
اما حتی این وضعیت نیز خللی در تصمیم ستادکل نیروهای مسلح برای برگرداندن قانون ایجاد نکرد و سردار کمالی دیروز حتی در گفت‌وگو با ما ابراز خوشحالی کرد که خرید و فروش غیبت‌ها منتفی شده. او گفت خوشحال است چون فروش غیبت سربازی حرکتی تبعیض‌آمیز بود و مشمولان را به غیبت از سربازی ترغیب می‌کرد. نقوی حسینی، نماینده مجلس نیز به ما گفت مسؤولان ستاد کل نیروهای مسلح به خانه ملتی‌ها گفته‌اند که چهار سال فرصت وجود داشت و اگر غایبی می‌خواست اقدام کند همین فرصت برایش کافی بود.
ورای این بحث‌ها و فارغ از درست و غلط بودن استدلال‌ها چند نکته است که مغفول مانده. اول این که وضعیت نظام وظیفه کشور ثبات ندارد و بند و تبصره‌هایش مدام متغیر است و هر بار بنا به برخی اهداف و مقتضایات تغییر می‌کند. این بی‌ثباتی باعث سردرگمی است و این امکان را از جوان‌ها می‌گیرد تا برای آینده بدون اما و اگر برنامه‌ریزی کنند.
دوم این که بعید نیست راه‌های فریب برای گرفتن معافیت سربازی پیچیده‌تر و متنوع‌تر شود و سوم این که شک نکنید با وجود منتفی شدن فروش غیبت سربازی خیلی‌ها همچنان به امید تمدید قانون از سرباز شدن طفره بروند.
این گروه به آینده و تحولات احتمالی‌اش چشم دارند چون گذشته‌ای را پشت سر می‌بینند که درآن شرایط مدام تغییرکرده و در مقاطعی شانس درِ خانه عده‌ای را زده. چهار سال پیش که سردارکمالی در نشست خبری‌اش با خبرنگاران اعلام می‌کرد «تصمیم گرفته شده تا مشمولانی که بیش از هشت سال غیبت دارند و کارایی لازم را برای نیروهای مسلح ندارند و خدمت آنها کنار سایر سربازان، روحیه سربازان را خراب می‌کند با پرداخت جریمه تعیین تکلیف شوند» چه کسی فکر می‌کرد که او چهار سال بعد توضیح دهد که حذف این قانون تلاشی است برای اجرای عدالت و رفع تبعیض.

مریم خباز

جامعه